Του Panos Kokkinos

(γράφτηκε πριν από 2-3 χρόνια)

Εισαγωγή

Πριν τις εκλογές του 2004 είχε γίνει πολλή φασαρία για τους «συμβασιούχους-ομήρους» του Δημοσίου. Μιλάμε για τους 250.000 του Καραμανλή, οι οποίοι κατέληξαν να είναι κάπου 32.000. Ο πρωθυπουργός προσωπικά και η Νέα Δημοκρατία έχουν γίνει αποδέκτες σκληρής κριτικής και αντικείμενο θυμηδίας.

Η διαδικασία που ακολούθησε η κυβέρνηση ήταν η έκδοση του Π.Δ. 164/2004, σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου, οι συμβασιούχοι υπέβαλαν αίτηση και το ΑΣΕΠ θα εξέταζε αν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθου 11 του Π.Δ. 164/2004 και συντρέχουν λόγοι μετατροπής της συμβάσεως σε αορίστου χρόνου. Οι αιτούμενοι θα υπέβαλαν τα χαρτιά τους στον κατά περίπτωση φορέα (προσωρινό εργοδότη), ο οποίος και θα βεβαίωνε, μεταξύ άλλων, αν οι υπηρεσίες που παρείχε ο συμβασιούχος κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του φορέα.

Μερικές χιλιάδες από τους τελικώς μονιμοποιημένους πρώην «ομήρους» του Δημοσίου, είχαν προταθεί (μέσω της διαδικασίας κρίσης στον φορέα, έντυπα ΑΣΕΠ 910 & 911) από ΑΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα. Μια πρόχειρη, διαγώνια ματιά στους καταλόγους των «επιτυχόντων» του ΑΣΕΠ, καταδεικνύει ότι, εκτός των αναμενομένων φυλάκων, κλητήρων, διοικητικών, συντηρητών, τεχνητών, ένα μεγάλο ποσοστό είναι μεταπτυχιακοί φοιτητές, υποψήφιοι διδάκτορες, συνεργάτες σε ερευνητικά προγράμματα.

Δεδομένου ότι, τουλάχιστον στο δικό μου μυαλό, ο υποψήφιος διδάκτορας είναι ο εξ ορισμού «περιστασιακός συνεργάτης» ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος, είπα να το ψάξω λίγο.

Case Study – Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Για συγκυριακούς λόγους (μηχανικός, απόφοιτος του ιδρύματος, επαγγελματικές επαφές) έχω κάποια μεγαλύτερη επαφή με το ΕΜΠ (αναγνωρίζω ονόματα, κυρίως), επέλεξα το ίδρυμα ως μελέτη περιπτώσεως (case study). Πηγές μου αποκλειστικά τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία (ιστοσελίδες ΑΣΕΠ, Συλλόγου Συμβασιούχων ΕΜΠ, Σχολών ΕΜΠ, μηχανή έρευνας μελών κοινότητας ΕΜΠ[!]).

Λίγα λόγια για την πληρότητα των στοιχείων:

1. Στην ιστοσελίδα του ΑΣΕΠ παρέχονται για κάθε ένα από τους αιτησαμένους μονιμοποίηση Επώνυμο, Όνομα, Όνομα Πατέρα, Όνομα Μητέρας (όχι πάντα), φορέας (ΕΜΠ εν προκειμένω), αποτέλεσμα κρίσης (συντρέχουν λόγοι, δεν συντρέχουν λόγοι, εκπρόθεσμη αίτηση). Δεν παρέχεται πληροφορία για την αίτηση του φορέα.

2. Στην ιστοσελίδα του συλλόγου των συμβασιούχων ΕΜΠ αναπαράγεται η απόφαση του ΑΣΕΠ, με λιγότερα ανά άτομο στοιχεία.

3. Στις ιστοσελίδες των Σχολών ΕΜΠ δεν παρέχονται συγκρίσιμα (ανάμεσα στις σχολές) στοιχεία. Τρεις (από τις εννέα) σχολές έχουν αναρτήσει, στο εδάφιο Προσωπικό, πίνακα ΙΔΑΧ (Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου), μία ακόμη παρέχει πίνακες ΙΔΑΧ σε δύο από τους τρεις Τομείς της. Οι ανωτέρω τέσσαρες σχολές έχουν αναρτήσει πίνακες μεταπτυχιακών σπουδαστών/υποψηφίων διδακτόρων.

4. Τα στοιχεία από τα οποία ψάχνει η μηχανή έρευνας της κοινότητας ΕΜΠ, δεν είναι επικαιροποιημένα.
Δεδομένων των ανωτέρω, η όποια έρευνα χωρίς αναδίφηση στα λεπτομερή στοιχεία ανά περίπτωση, δεν μπορεί να είναι πλήρης. Είναι όμως σαφές ότι αν αναδεικνύεται κάποιο πρόβλημα με την ιστορία ΙΔΑΧ από τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, τότε το πραγματικό πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο.

Απόφαση ΑΣΕΠ

Οι αρχές του ΕΜΠ (πρυτανεία Ανδρεόπουλου) υπέβαλαν προς το ΑΣΕΠ για περαιτέρω κρίση και απόφαση τα έντυπα ΑΣΕΠ 911, 912, 913 με ένα σύνολο αιτουμένων μονιμοποίηση 622 ατόμων. Στις ιστοσελίδες των τεσσάρων σχολών του ιδρύματος όπου παρέχονται στοιχεία για ΙΔΑΧ καταχωρίζονται 54 άτομα, εκτός του καταλόγου ΑΣΕΠ. Η απόφαση του ΑΣΕΠ καταλήγει στη μονιμοποίηση 416 (από τους 622) αιτουμένους, ποσοστό 67%.

Διαγώνια ανάγνωση των καταλόγων ΑΣΕΠ αναδεικνύει περιπτώσεις οι οποίες, πάντα κατά τη γνώμη μου, χρήζουν αναλύσεως:
1. Στοιχεία γονέος ταυτιζόμενα με στοιχεία μέλους ΔΕΠ του ΕΜΠ (δεν αναφέρομαι σε Γιώργους και Παπαδόπουλους, αλλά σε πιο σπάνια ονόματα)
2. Στοιχεία γονέος ταυτιζόμενα με στοιχεία διοικητικού ή άλλου προσωπικού του ΕΜΠ (διοικητικοί υπάλληλοι, γραμματείες σχολών, τεχνικό προσωπικό, κλπ – δεν αναφέρομαι σε Γιώργους και Παπαδόπουλους, αλλά σε πιο σπάνια ονόματα)
3. Αδέλφια αιτούμενοι (μπορεί να ανήκουν και σε μία από τις κατηγορίες 1 ή 2)
4. Μεταπτυχιακοί σπουδαστές/υποψήφιοι διδάκτορες (μπορεί να ανήκουν και σε μία από τις κατηγορίες 1, 2 ή 3)

Δειγματοληπτική ανάλυση

Προσπάθησα να αναλύσω περαιτέρω τα στοιχεία. Πολύ σύντομα διαπίστωσα ότι ο χρόνος που απαιτείται είναι πολλαπλάσιος αυτού που θα μπορούσα να διαθέσω. Έτσι περιορίζομαι στην παρουσίαση των περιπτώσεων από τον συγκεκτρωτικό κατάλογο του ΑΣΕΠ με α/α 1 έως 100 (αλφαβητικά, επώνυμα από Α, Β και λίγα από Γ). Με χρήση των πηγών που ανέφερα νωρίτερα, διαπιστώνω τα εξής:

Από το δείγμα των 100, έχουν βρεθεί να συντρέχουν λόγοι για 73, ποσοστό 73% (συγκρίσιμο με το γενικό 67%)
1. Από τους 73, οι 29, ποσοστό 40%, είναι καταχωρισμένοι ως μεταπτυχιακοί σπουδαστές/υποψήφιοι διδάκτορες (10 στη σχολή Χημικών Μηχανικών, 5 στη σχολή Πολιτικών Μηχανικών, 5 στη σχολή Ναυπηγών, 3 στη σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών, 3 στη σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2 στη σχολή Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών, 1 στη σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών – ο τελευταίος πιστοποιήθηκε από τον τηλεφωνικό κατάλογο, δεδομένου ότι στην ιστοσελίδα των ΗΜ δεν εμφανίζονται μεταπτυχιακοί σπουδαστές, όπως άλλωστε και στις υπόλοιπες δύο σχολές του ιδρύματος)
2. Άλλοι 8 εμφανίζονται με στοιχεία γονέος ταυτιζόμενα με προσωπικό (ΔΕΠ, διοικητικό, ή άλλο) του ιδρύματος. Μία περίπτωση δε αφορά σπάνιο επώνυμο και όχι συνηθισμένο όνομα πατρός υπαλλήλου του ΕΜΠ και ΙΔΑΧ (από τους ήδη υπάρχοντες 54 – εκτός των 416 του ΑΣΕΠ) με τα ίδια στοιχεία γονέων.
3. Δύο αδέλφια (χωρίς να μπορέσω να τους κατατάξω σε μια από τις άλλες κατηγορίες).

Συνοπτικά, τουλάχιστον 39 από τους 73 νεοδιορισθέντες, ποσοστό 53,5%, αφορούν περιπτώσεις οι οποίες χρήζουν επί της ουσίας διερευνήσεως. Σημειώνεται ότι, δεν έγινε αντιπαραβολή με τους υποψηφίους διδάκτορες των σχολών Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων και ΣΕΜΦΕ.

Δεν αναφέρομαι σε ονόματα (διαθέσιμα σε όποιον ενδιαφέρεται για περαιτέρω διερεύνηση) γιατί απλούστατα δεν είμαι διατεθειμένος να εμπλακώ σε δικαστικές διαμάχες έχοντας στη διάθεσή μου περιορισμένα στοιχεία.

Οι φυλές των συμβασιούχων

Δεδομένου ότι περίπου 50% των εσόδων του ΕΜΠ (Λουκάκης, Ημέρες Τεχνολογίας & Έρευνας, 22-23/6/2006, και αρθρογραφία στον τύπο) προέρχεται από συμβάσεις χρηματοδοτούμενων (ανταγωνιστικών) προγραμμάτων και υπηρεσίες (προς το ευρύτερο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα), είναι εύλογο να σκεφθεί κανείς ότι, πέραν των περιπτώσεων φυλάκων, κάποιων διοικητικών, κλπ, πολλές από τις περιπτώσεις μονιμοποιήσεων θα αφορούν μετατροπή συμβάσεων σχετικά με αυτό το 50% των «αλλων πόρων». Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται περιπτώσεις (πιθανότατα όχι όλες) συμβασιούχων.

Περίπτωση 1. Σύμβαση με νέο επιστήμονα για εκτέλεση μέρους του έργου με αδιαμφισβήτητα προσόντα. Συνηθέστατα υποψήφιος διδάκτωρ.
Κίνητρο Μονιμοποίησης: Ενδιαφερόμενος: (α) αποκατάσταση, (β) μόνιμος πιά και διδάκτωρ (τελικά) αποβλέπει σε «εύκολη» πρόσληψη στην κατώτερη βαθμίδα ΔΕΠ και εξέλιξη.
Επιβλέπων καθηγητής: (α) μέρος των δαπανών για εκτέλεση έργων αναλαμβάνεται από το δημόσιο και μπορεί να προσλάβει άλλους νέους επιστήμονες, (β) αύξηση δυναμικού εργαστηρίου και διδασκαλίας χωρίς κόστος, (γ) μελλοντικά, μέσω της «εύκολης» ματαπήδησης σε ΔΕΠ, αύξηση της ισχύος στη σχολή.

Περίπτωση 2. Σύμβαση με νέο, αμφίβολων προσόντων, για εκτέλεση μέρους του έργου (συνηθέστατα αντικείμενο βοηθητικού, τεχνικού προσωπικού)
Κίνητρο Μονιμοποίησης: Ενδιαφερόμενος: (α) αποκατάσταση
Επιβλέπων καθηγητής: (α) εξυπηρέτηση σε τρίτους (ανταλλαγή εξυπηρετήσεων με διοικητικό προσωπικό του ιδρύματος ή άλλα μέλη ΔΕΠ), (β) αποκατάσταση συγγενών ή φίλων.

Περίπτωση 3. Σύμβαση με νέο, με ή χωρίς προσόντα, για εκτέλεση μέρους του έργου, με στόχο την αύξηση εισοδήματος του υπεύθυνου έργου
Κίνητρο Μονιμοποίησης: Ενδιαφερόμενος: (α) αποκατάσταση
Επιβλέπων καθηγητής: (α) κλείσιμο στομάτων, (β) νέος κύκλος προσλήψεων

Σχετικά με το 3 θεωρώ απαραίτητη τη διευκρίνιση: Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως των έργων στα οποία εμπλέκεται ένα μέλος ΔΕΠ, το σύνολο της πρόσθετης αμοιβής που μπορεί να έχει δεν μπορεί να ξεπεράσει το διπλασιασμό του μισθού του, οπότε και η κλίμακα φορολογίας είναι υψηλή. Εδώ και χρόνια υπάρχει η φημολογία (όχι μόνο για το ΕΜΠ) ότι μέρος των καταβολών προς συμβασιούχους προγραμμάτων «επιστρέφει» σε μέλη ΔΕΠ. Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως της αποδείξεως ή όχι του γενικευμένου χαρακτήρα της πρακτικής, προσωπικά μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να δεχθώ ότι δύο αδέλφια, παιδιά καθηγητού του ΕΜΠ, μονιμοποιούνται μετά από μετατροπή ερευνητικών (ή άλλων) συμβάσεων τουλάχιστον τριών ετών και η διαδικασία είναι διαφανής. Η γυναίκα του καίσαρα που λένε.

Υπάρχει πρόβλημα;

Εξ όσων γνωρίζω, κανείς δεν έχει αναθέσει στον πρύτανη, τα μέλη ΔΕΠ, τις διοιηκητικές υπηρεσίες οποιουδήποτε ΑΕΙ την άσκηση κοινωνικής πολιτικής κατά το δοκούν! Η κοινή λογική λέει ότι ένας υποψήφιος διδάκτωρ, εγγράφεται για την απόκτηση του ανώτερου πτυχίου και μόνον, όχι για αυτοδίκαιη επαγγελματική αποκατάσταση. Η εμπλοκή του σε χρηματοδοτούμενα προγράμματα γίνεται μόνον για την οικονομική ενίσχυση του υποψηφίου, ώστε να μπορεί να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στην εργασία του.

Δεδομένου ότι η διάρκεια των συμβάσεων ερευνητικών προγραμμάτων είναι σπανιότατα τέσσαρα χρόνια, συνήθως δύο ή τρία, είναι εντυπωσιακό ότι οι επαναλαμβανόμενες συμβάσεις που απαιτεί ο νόμος είναι ίδιες. Πολύ περισσότερο δε, κάποιος μέσα στο ίδρυμα (υπεύθυνος έργου, επιβλέπων καθηγητής, διοικητικός υπάλληλος, νομική υπηρεσία, πρύτανης) δήλωσε προς το δημόσιο ότι οι συμβάσεις αυτές καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες του ιδρύματος. Οι πάγιες και διαρκείς ανάγκες ενός μέλους ΔΕΠ, ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση διατήρησης κρίσιμης μάζας στην ερευνητική του ομάδα, σε καμιά περίπτωση δεν είναι πάγιες και διαρκείς ανάγκες του ιδρύματος.

Και λίγα οικονομικά

Με την υπόθεση μηνιαίας αποζημίωσης 1.000 ευρώ (πολύ σύντομα θα είναι πολλαπλάσια λόγω επιδομάτων μεταπτυχιακών σπουδών!) και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, το ετήσιο κόστος μονιμοποίησης 470 (416+54) ανθρώπων στο ΕΜΠ είναι 9.870.000 ευρώ. Το νούμερο αυτό είναι αστρονομικό: 7.5% του ετήσιου προϋπολογισμού του ιδρύματος, 15% των κρατικών δαπανών για το ίδρυμα, 1.700 ευρώ αύξηση ανά (προπτυχιακό) φοιτητή ανά έτος σπουδών. Δηλαδή, οι χειρισμοί της κυβέρνησης περί τους συμβασιούχους, η ελαφρότητα (τουλάχιστον) αντιμετώπισης του ζητήματος από τις αρχές του ΕΜΠ, ανεβάζουν το κόστος «παραγωγής» ενός μηχανικού, το οποίο πληρώνουν οι φορολογούμενοι, κατά 8.500 ευρώ, εν μια νυκτί.

Προς άρσιν παραξηγήσεως, το ΕΜΠ είναι μόνο μία από τις περιπτώσεις. Θαυμάστε (αιτήσεις-εγκρίσεις 164/2004): ΑΣΚΤ 12-7, ΑΠΘ 996-394, ΕΚΠΑ 779-560, ΕΚΕΤΑ 50-17, ΕΚΕΦΕ 124-88, ΕΚΚΕ, 5-1, Ανοικτό Π 120-42, ΠΑΣΤΕΡ 11-11, ΕΚΕΘΑ 81-54, και πάει λέγοντας.

Υπάρχει και θεσμικό πρόβλημα;

Διακινδυνεύω την πρόβλεψη ότι η ιστορία των ΙΔΑΧ (ορθότερα, το κομμάτι που μένει αφού ξεκαθαριστούν [Χα, χα, Χα!] οι περιπτώσεις που πρέπει να παρέμβει εισαγγελέας) θα γίνει τροχοπέδη σε οποιαδήποτε μεταρρυθμιστική προσπάθεια.

* Δημιουργείται μια πηγή δυνάμει μελών ΔΕΠ (στην περίπτωση του ΕΜΠ ένα pool 250 ατόμων – εκτιμώ, vs 627 μέλη ΔΕΠ), η εύκολη και βολική λύση, δεδομένου ότι υπάρχουν ήδη εσωτερικοί δεσμοί. Δηλαδή, η όποια ανανέωση του ΑΕΙ με έξωθεν δυναμικό για τα επόμενα 15 χρόνια (τουλάχιστον) ναρκοθετείται εκ των προτέρων.
* Δημιουργούνται νέοι (ή ενισχύονται παλαιοί) πόλοι ισχύος στα ΑΕΙ, δηλαδή μια κατάσταση αναβίωσης του καθηγητή-πατερούλη, της έδρας, όχι με κριτήρια ακαδημαίκά (ακόμη και απ΄ αυτό θέλουμε να αποστούμε) αλλά με τσαμπουκά και ετσιθελισμό – παρανομία εν τέλει.

Το έργο το έχουμε ξαναδεί: Οι μεταβατικές διατάξεις του 1268 περί των βοηθών και εκπονούντων διδακτορικό, με τις προβλέψεις για μετατάξεις, προσωποπαγείς θέσεις και άλλα χαρούμενα, έγιναν λάστιχο με αποτέλεσμα, όποιος ευρίσκετο στο πανεπιστήμιο το 1982, ανεξαρτήτως ποιότητας, σήμερα να είναι μέλος ΔΕΠ, αφού πρώτα είχε μονιμοποιηθεί.

Το έργο το βλέπουμε συνεχώς. Συμβάσεις 407 γίνονται και για ιδρύματα που τους περισσεύει τόσο προσωπικό ώστε γίνονται μερικές εκατοντάδες μαθήματα επιλογής με τρεις διδάσκοντες. Μετακλήσεις καθηγητών κοντά στη σύνταξη, ώστε το «ανάδοχο» τμήμα να κληρονομήσει θέση ΔΕΠ σε σύντομο διάστημα, γίνονται συνέχεια.

Όλα αυτά δυστυχώς είναι αμαρτίες και στρεβλώσεις που καμιά Μπολώνια, Γιαννάκου, Αρσένης, παγκοσμιοποίηση ή καπιταλισμός φταίνε. Είναι αποτέλεσμα της δίκην ξέφραγου αμπελιού δραστηριοποίησης της πανεπιστημιακής κοινότητας προς ίδιον όφελος και την απουσία στιβαρής διοίκησης με όραμα και άποψη.

Αν η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα δεν αντιδράσει, είναι άξια της μοίρας της. Η αυτοτέλεια που υποτίθεται ότι διεκδικεί, θα είναι η ταφόπλακα κάθε προσπάθειας αλλαγής.

Advertisements