Το ότι το ελληνικό κράτος δεν υποστηρίζει την έρευνα είναι γνωστό. Φαίνεται και από το ποσοστό του ΑΕΠ που διατίθεται για αυτό το σκοπό (<0.6%) και από την πραγματικά αδιανόητη απουσία προκηρύξεως προγραμμάτων για 4-5 χρόνια (εκτός από το πολύ πρόσφατο πρόγραμμα για διδακτορικά). Την υπόσχεση του ΠΑΣΟΚ για 2% στην έρευνα (όπως και την αντίστοιχη για 5% για την Παιδεία) την ακούω βερεσέ. Δεν τους πιστεύω.

Το ελληνικό κράτος επομένως δεν εκτιμά την έρευνα, πιθανότατα γιατί δεν αποφέρει ψήφους. Δεν ισχύει το ίδιο για άλλες χώρες. Στις ΗΠΑ π.χ. υπάρχει γενικά δικομματική υποστήριξη της έρευνας, άσχετα αν οι Ρεπουμπλικάνοι έκλεισαν κάπως την στρόφιγγα τα τελευταία χρόνια. Υπάρχει γενικά η συνειδητοποίηση ότι η έρευνα αποδίδει κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Τι είναι λοιπόν αυτό που δεν κάνει καλά η ελληνική ερευνητική κοινότητα; Γιατί έχει αποτύχει οικτρά να περάσει το μήνυμα αυτό στην πολιτική ηγεσία και στην κοινή γνώμη;

Ίσως γιατί η έρευνα στην Ελλάδα δεν έχει δώσει ακόμη αρκετά δείγματα οικονομικής αξιοποίησης. Ίσως τα υπάρχοντα δείγματα δεν έχουν διαφημιστεί επαρκώς. Ίσως τα λίγα αυτά χρήματα που έχουν δοθεί δεν έχουν δοθεί εκεί που θα έπιαναν τόπο. Ίσως δεν έχει δοθεί αρκετή έμφαση στη λογοδοσία και στη συνέπεια των ερευνητών.

Σε παλαιότερο ποστ παρουσιάστηκε και η άποψη ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται ουσιαστικά βασική έρευνα αλλά μόνο εφαρμοσμένη, προσαρμοσμένη στις τοπικές ανάγκες. Διαφωνώ με αυτήν την άποψη. Ναι, να εγκύπτουν τα πανεπιστήμια στις τοπικές ανάγκες, όχι όμως να ασχολούνται αποκλειστικά με αυτές.

Το επιχείρημα ότι η βασική έρευνα μπορεί να οδηγήσει σε τεχνολογικές προόδους, σε spin-off, και δημιουργία θέσεων εργασίας είναι καλό. Αλλά η αλήθεια είναι ότι πολλοί από μας ασχολούμαστε με θέματα που δεν προσφέρονται για οικονομική αξιοποίηση. Δεν πρέπει τέτοια έρευνα να υποστηριχθεί; Η γνώμη μου είναι ότι πρέπει, για τους εξής λόγους:

1. Για λόγους εθνικού γοήτρου. Ένα έθνος με τη δική μας ιστορία είναι ντροπή να μην συνεισφέρει στην πρόοδο της επιστήμης, ακόμα και χωρίς οικονομικό όφελος. Γιατί επιδιώκουμε χρυσά μετάλλια στους ολυμπιακούς αγώνες; Έχουν αυτά τα μετάλλια κάποια πρακτική χρησιμότητα; Όχι. Απλώς μας φέρνουν εθνική υπερηφάνεια. Το ίδιο και η επιστήμη. Ένα πιθανό επιστημονικό βραβείο Νόμπελ θα άξιζε, κατά τη γνώμη μου, περισσότερο από 100 χρυσά μετάλλια στους Ολυμπιακούς.

2. Για να κρατάει η Ελλάδα στον χώρο της λαμπρά μυαλά. Οι επιστήμονες με ερευνητικές φιλοδοξίες είναι ένα πολύτιμο δυναμικό. Η παρουσία τέτοιων ανθρώπων στον ελλαδικό χώρο έχει πολλαπλά οφέλη: εμπνέουν τους φοιτητές, συμμετέχουν στις τοπικές κοινωνίες, ασχολούνται με τοπικά ζητήματα, αρθρογραφούν, μεγαλώνουν τα παιδιά τους. Αξίζει να πληρωθεί κάποιο τίμημα ακόμα και μόνο για το σκοπό αυτό.

Θέλω να ακούσω και τις δικές σας ιδέες. Γιατί πρέπει η Ελλάδα να στηρίζει τη βασική έρευνα; Τι θα κερδίσει; Πώς θα πείσουμε τους πολιτικούς και την κοινή γνώμη;

Advertisements