Ως απάντηση στη συζήτηση σε προηγούμενο ποστ, παραθέτω την πρόταση που περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου (σελ. 195-197). Το context της παρακάτω πρότασης είναι ένας νέος τρόπος διοίκησης με Συμβούλιο Επιτρόπων, πρύτανη που διορίζεται από αυτό, και κοσμήτορα που διορίζεται ουσιαστικά από τον πρύτανη. Θα ήθελα να ακούσω τις απόψεις όλων για την πρόταση αυτή, που είναι αρκετά κοντά στο αμερικανικό μοντέλο. Θέλω να ακούσω πώς/αν νομίζετε ότι θα λειτουργήσει στην «ελληνική πραγματικότητα».

Η αξιοκρατία σε εκλογές, μονιμοποιήσεις και προαγωγές είναι ένα σημαντικό ζήτημα και πολύ δύσκολο να εξασφαλιστεί δια νόμου. Ο καλύτερος τρόπος να προαχθεί η αξιοκρατία είναι έμμεσα, με τη δημιουργία κινήτρων για την πρόσληψη του αξιότερου. Ένας βασικός τρόπος για τη δημιουργία τέτοιων κινήτρων είναι η (εξωτερική) αξιολόγηση. Οι κατατάξεις που παρουσιάστηκαν στο Κεφ. 2, ακόμα κι όταν δεν συνοδεύονται από οικονομικές επιβραβεύσεις, ασκούν πίεση στα τμήματα να προσλάβουν τους καλύτερους. Ένας δεύτερος τρόπος είναι η αξιοκρατική χρηματοδότηση της έρευνας. Στην Αμερική τα πανεπιστήμια έχουν ισχυρό κίνητρο να προσλαμβάνουν άξιους ερευνητές γιατί μόνο αυτοί έχουν τη δυνατότητα να φέρουν στο πανεπιστήμιο ερευνητικά προγράμματα, από τα οποία κερδίζει και το ίδιο το πανεπιστήμιο (μέσω του overhead, της προσαύξησης που πηγαίνει στο πανεπιστήμιο για τη στήριξη της ερευνητικής υποδομής).

Μαζί με τους έμμεσους τρόπους, καλό είναι να υπάρχουν και άμεσοι μηχανισμοί ελέγχου. Η λεπτομερής περιγραφή των διαδικασιών στο νόμο Σουφλιά του 1992 δεν έχει λειτουργήσει. Προτείνεται η επίβλεψη και έγκριση των αποφάσεων του τμήματος από την κοσμητεία και το πρυτανικό συμβούλιο, όπως επίσης και από ένα ανεξάρτητο «γραφείο αξιοκρατίας και διαμεσολάβησης». Αν κάποιος υποψήφιος θεωρήσει ότι αδικήθηκε, δεν θα προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπως συμβαίνει σήμερα, αλλά στα αρμόδια όργανα του πανεπιστημίου, δηλαδή στο «γραφείο αξιοκρατίας», ή τον πρύτανη. Αν θεωρήσει ότι και ο πρύτανης δεν είναι αμερόληπτος, θα μπορεί να προσφύγει και στο Συμβούλιο Επιτρόπων. Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα πάψει να ασχολείται με τέτοια ζητήματα.

Μια μικρή αλλά σημαντική διάταξη είναι η απαγόρευση πρόσληψης σε ένα τμήμα διδακτόρων του ίδιου τμήματος χωρίς κάποιο διάστημα απασχόλησης τους ως μέλη ΔΕΠ σε άλλο ίδρυμα. Αυτό το μέτρο θα καταπολεμήσει την ενδογαμία και θα μειώσει δραστικά την αναξιοκρατία, γιατί στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων η αναξιοκρατία υπάρχει λόγω εύνοιας προς τον «εσωτερικό υποψήφιο».

Δεν είναι δυνατόν ένας νόμος να περιγράφει λεπτομερειακά τα κριτήρια και τις απαιτήσεις για κάθε βαθμίδα. Κάθε τμήμα έχει την ιδιαιτερότητά του και κάθε πανεπιστήμιο έχει διαφορετικό επίπεδο. Δεν μπορεί τα κριτήρια να είναι τα ίδια στο Μετσόβιο και στο ΤΕΙ Κοζάνης. Αλλά ούτε και η αυθαιρεσία πρέπει να επιτρέπεται. Καλό θα ήταν κάθε τμήμα να θέσει το ίδιο τα αντικειμενικά κριτήρια και τις απαιτήσεις για κάθε βαθμίδα και να τα καταχωρίσει στον εσωτερικό του κανονισμό. Για τις προαγωγές και μονιμοποιήσεις, αντί της χρήσης εξωτερικών εκλεκτόρων, θα ήταν καλό να ζητούνται συστατικές επιστολές από επιφανείς ξένους επιστήμονες στο γνωστικό αντικείμενο του κρινόμενου. Επίσης, για τις προαγωγές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διδακτικές επιδόσεις, όχι όμως μέσα από τις μαρτυρίες εκπροσώπων των φοιτητών (που πολλές φορές εξαγοράζονται), αλλά μέσα από τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης που πρέπει να συμπληρώνουν οι φοιτητές στο τέλος κάθε μαθήματος.

Advertisements