(κατόπιν αιτήματος σχολιαστή)


Εισαγωγή

Το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας λειτουργεί από την 1-1-2004. Τα πρώτα τμήματά του ( Παιδαγωγικά- Δημοτικής Εκπαίδευσης και Νηπιαγωγών, Βαλκανικών Σπουδών και Μηχανικών Διαχείρισης Ενεργειακών Πόρων) προέρχονται από μεταφορά τους από το ΑΠΘ.
Με τη σύνταξη του Στρατηγικού Σχεδιασμού Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου (2004-2010), την αναθεώρησή του (2006-2010) και την υιοθέτησή του από το ΥπΕΠΘ ακολούθησε η ίδρυση και λειτουργία των τμημάτων: α) Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών και β) Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών. Η αναγκαιότητα αναθεώρησης του αρχικού στρατηγικού σχεδιασμού προήλθε από την ανάλυση του ελληνικού και ευρωπαϊκού ακαδημαϊκού χώρου και τις δυνατότητες απορρόφησης των αποφοίτων από την αγορά εργασίας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας στους αποφοίτους των ετών 1998-2000, η απορρόφηση των πτυχιούχων αρχιτεκτόνων μηχανικών στην αγορά εργασίας είναι εξαιρετικά υψηλό (Μ. Καραμεσίνη, Η απορρόφηση των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην αγορά εργασίας, Εκδόσεις Διόνικος, Αθήνα, 2008, σελ. 286-7).
Το γεγονός αυτό και η συμβολή ενός τμήματος αρχιτεκτονικής στην ανάδειξη του ρόλου ενός περιφερειακού πανεπιστημίου στην ανάπτυξη της περιφέρειας,στην οποία εντάσσεται, με βάση την αισθητική, τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και την προστασία του πολιτισμικού της πλούτου, οδήγησαν τη διοικούσα επιτροπή του νεαρού πανεπιστημίου να συμπληρώσει την αρχική της πρόταση ( Στρατηγικός Σχεδιασμός 2004-2010) με υιοθέτηση του τμήματος «αρχιτεκτονικής» αντί του τμήματος «αναστήλωσης και συντήρησης μνημείων».
Ένα πολυτεχνικό τμήμα αρχιτεκτονικής στη χώρα μας πρέπει να δομηθεί λαμβάνοντας υπόψη τη διαμορφωμένη παράδοση, τις νέες τάσεις στο διεθνή χώρο, τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας μας, την εξέλιξη της επιστήμης των υλικών, τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και τις ιδιαιτερότητες της αγοράς εργασίας στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.
Οι σύγχρονες σπουδές στην αρχιτεκτονική πρέπει να συνδυάζουν τις κλασικές σπουδές με νέα γνωστικά αντικείμενα: αρχιτεκτονική και ενέργεια, αρχιτεκτονική και περιβάλλον, αρχιτεκτονική και πολιτισμικό προϊόν, αρχιτεκτονική και βιοτεχνική-βιομηχανική παραγωγή, αρχιτεκτονική και οικονομία,…Το γεγονός αυτό υπαγορεύεται από την έντονη αλληλεπίδραση των διαφόρων επιστημονικών κλάδων και από τις ανάγκες της καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας ( παράγοντες που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας).
Η δόμηση του προγράμματος του προτεινόμενου τμήματος θα βασιστεί κατά 80% στη διαμορφωμένη πραγματικότητα από τις λειτουργούσες αρχιτεκτονικές σχολές και κατά 20% στη διεθνή εμπειρία από τις αλληλεπιδράσεις της αρχιτεκτονικής με άλλα γνωστικά αντικείμενα και τις πρακτικές της βιώσιμης ανάπτυξης. Το φυσικό περιβάλλον, τα δημιουργήματα του πολιτισμού μας, η οικονομία, οι νέες τεχνολογίες και η αισθητική και χρηστική πλευρά του βιομηχανικού προϊόντος θα είναι κάποια από τα νέα στοιχεία στο πρόγραμμα σπουδών του προτεινόμενου τμήματος. Πρέπει να τονιστεί ότι η διάσωση και η ανάδειξη του πολιτισμικού και φυσικού περιβάλλοντος, ο έντονος οικονομικός ανταγωνισμός σε παγκόσμιο επίπεδο και η ανάγκη συμμετοχής μας στη διαμόρφωση του πολιτισμού του μέλλοντος, υπαγορεύουν την εκπαίδευση ανθρώπινου δυναμικού, που μπορεί να ανταποκριθεί σ’ αυτές τις προκλήσεις. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι το νέο τμήμα μπορεί να εισάγει τις νέες τάσεις στην αρχιτεκτονική, να εγκαινιάσει συνεργασίες με τις γειτονικές χώρες και να τονώσει το κύρος και την αισθητική της Δυτικής Μακεδονίας.
Στην Ελλάδα λειτουργούν ήδη 6-αρχιτεκτονικές σχολές, των οποίων το επίπεδο σπουδών είναι λίαν ικανοποιητικό. Ο μεγάλος όμως αριθμός των αρχιτεκτόνων στη χώρα μας προέρχεται από αποφοίτους μη-ελληνικών σχολών, που ο αριθμός τους είναι ανεξέλεγκτος. Η λειτουργία ενός νέου τμήματος στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας δεν συμβάλει κατ’ ανάγκη στις πληθωριστικές τάσεις στο επάγγελμα του αρχιτέκτονα μηχανικού, δεδομένου ότι ο συνολικός αριθμός εισαγόμενων στις αρχιτεκτονικές σχολές της χώρας θα μπορούσε να παραμείνει σταθερός.
Για τη λειτουργία του τμήματος αρχιτεκτονικής απαιτούνται σημαντικές υποδομές, επιστημονικό δυναμικό και ελκυστικό περιβάλλον. Οι υποδομές έχουν εξασφαλιστεί από τη Νομαρχία και το Δήμο Καστοριάς και το ελκυστικό περιβάλλον το προσφέρει η πόλη της Καστοριάς ( επισυνάπτεται η σχετική δέσμευση της Δημοτικής Αρχής και του Νομαρχιακού Συμβουλίου Καστοριάς). Όσον αφορά στο επιστημονικό δυναμικό πρέπει να τονιστεί ότι το νέο τμήμα θα έχει τη στήριξη των δύο τμημάτων της πολυτεχνικής σχολής (νέες τεχνολογίες, βιοκλιματική, μηχανική, περιβάλλον, υλικά,…), και επιπλέον της σχολής εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών, της παιδαγωγικής σχολής (ανθρωπιστικές επιστήμες, φιλοσοφία) και του τμήματος βαλκανικών σπουδών (οικονομικά, δίκαιο).
Η πόλη της Καστοριάς προσφέρει μοναδικό περιβάλλον για την επέκταση του ακαδημαϊκού χώρου της Δυτικής Μακεδονίας και μάλιστα με αντικείμενο αυτό της αρχιτεκτονικής.
Ο Νομός Καστοριάς είναι ένας εκ των νομών της Δυτικής Μακεδονίας με σπουδαία πολιτισμικά αποθέματα ( 80 βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες και 370 αρχοντικά, καθώς και έναν κοσμοπολιτισμό δυσανάλογο με το μέγεθος της, ίσως γιατί υπήρξε για δεκαετίες το διεθνές κέντρο επεξεργασίας γούνας και καταστήματά της έβρισκε κανείς σε όλο τον πλανήτη. Από τους αρχαίους χρόνους βρίσκεται στο σταυροδρόμι των οδικών αξόνων που συνδέουν τόσο ανατολή και δύση ( Εγνατία οδός) όσο και βορά και νότο. Δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκεται στις πόλεις που διέρχονται ευρωπαίοι περιηγητές του 19ου αιώνα. Περιοχή ορεινή με φυσική ομορφιά, που δεν άφησε ασυγκίνητους δημιουργούς και επισκέπτες.
Το προτεινόμενο τμήμα θα δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, την αναβίωση των παραδοσιακών οικισμών και θα ενισχύσει τη δημιουργία κουλτούρας πολιτικής πολιτισμού. Πρέπει να σημειωθεί ότι μέσω της δυτικό-μακεδονικής αρχιτεκτονικής, που εξαπλώθηκε στις γειτονικές χώρες από τα σινάφια των παλαιών μαστόρων, το προτεινόμενο τμήμα αρχιτεκτονικής θα μπορέσει να δημιουργήσει διαύλους επικοινωνίας με τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο. Η πρότασή μας στοχεύει, εκτός από τον παραδοσιακό ρόλο του τμήματος, στην εκπαίδευση που θα δίνει έμφαση στην αποκατάσταση έργων πολιτισμού και φύσης και στην εισαγωγή των νέων τάσεων στο σχεδιασμό πολιτιστικού προϊόντος.
Με την ίδρυση και λειτουργία τμήματος αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, η Καστοριά και συνολικά η Δυτική Μακεδονία, θα αποτελέσει το ζωντανό και ανοιχτό εργαστήρι για τους φοιτητές του, ενώ η κοινωνική ενσωμάτωση της ακαδημαϊκής κοινότητας θα εξασφαλίζεται, εκτός των άλλων, από την ταύτιση χωρικών χαρακτηριστικών και γνωστικού αντικειμένου και από την ταύτιση πολιτισμικών-περιβαλλοντικών αποθεμάτων και ακαδημαϊκού αντικειμένου.
Τέλος, η στήριξη της τοπικής κοινωνίας, η οποία έχει αναλάβει την υποχρέωση δημιουργίας των κτιριακών και εργαστηριακών υποδομών του τμήματος ( και τη συντήρησή τους για μια 20-ετία) και του ΤΕΕ- Δυτικής Μακεδονίας αποτυπώνουν τις συνθήκες που θα συμβάλλουν στην προοπτική άνθησης του προτεινόμενου τμήματος «αρχιτεκτονικής» και ανάδειξης του ρόλου του στη διαρκή ανθρώπινη ανάπτυξη της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας.

Κεφ.1: Μελέτη Σκοπιμότητας

1.1 Το προφίλ της Περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας

Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι μία από τις 13 περιφέρειες της Ελλάδας και μία από τις τρεις περιφέρειες της Μακεδονίας. Βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της Ελλάδας και συνορεύει με την Αλβανία και τη FYROM. Σχηματίζεται από τους Νομούς Κοζάνης, Γρεβενών, Καστοριάς και Φλώρινας και έχει έδρα την Κοζάνη, η οποία αποτελεί την Πρωτεύουσα του ομώνυμου Νομού. Η Δυτική Μακεδονία έχει έκταση 9.451 χλμ2 και καταλαμβάνει το 7,2% της συνολικής έκτασης της χώρας. Είναι περιοχή κατ’ εξοχήν ορεινή με το 82% του εδάφους της να καλύπτεται από ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις. Προσδιορίζεται κυρίως από μεγάλους ορεινούς, όγκους όπως την οροσειρά της Πίνδου, του Σμόλικα, του Γράμμου, του Βοΐου, της Βασιλίτσας και του Αυγού. Η φυσική ομορφιά της Περιφέρειας συνδυάζεται και με πλούσιους φυσικούς πόρους, όπως ενεργειακά ορυκτά, μεταλλεύματα, δάση, βοσκότοπους και το 65% των επιφανειακών υδάτινων πόρων της χώρας. Σε επίπεδο Χώρας, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι η τρίτη μικρότερη περιφέρεια σε μόνιμο πληθυσμό, μετά το Βόρειο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά. Ο μόνιμος πληθυσμός της Δυτικής Μακεδονίας αυξήθηκε στη δεκαετία 1991-2001 κατά 2%, όταν στο σύνολο της Χώρας η αύξηση έφτασε το 7%. Σε ενδοπεριφερειακό επίπεδο, με βάση το μόνιμο πληθυσμό, το 2001 ο Ν. Κοζάνης αριθμούσε 153.939 κατοίκους, πληθυσμός μεγαλύτερος από το άθροισμα των υπόλοιπων Νομών της Περιφέρειας. Ακολουθούν οι Ν. Φλώρινας και Καστοριάς, ενώ στο Ν. Γρεβενών κατοικούν μόλις 32.567 κάτοικοι, πληθυσμός που είναι κατά 16,5% μικρότερος του πραγματικού πληθυσμού της απογραφής. Κατά τη δεκαετία 1991-2001 ο μόνιμος πληθυσμός του Ν. Γρεβενών εμφάνισε μείωση κατά 0,7%. Στους υπόλοιπους τρεις Νομούς, η αύξηση του πληθυσμού κατά τη δεκαετία 1991-2001, ήταν πολύ μικρότερη της αντίστοιχης σε επίπεδο Χώρας, με μεγαλύτερη την αύξηση στο Ν. Φλώρινας κατά 3,3%. Στη Δυτική Μακεδονία υπάρχουν πέντε αστικά κέντρα, δηλαδή οικισμοί με πληθυσμό άνω των10.000 κατοίκων. Με βάση το μόνιμο πληθυσμό, στις δύο πρώτες θέσεις βρίσκονται οι πόλεις του Ν. Κοζάνης, Κοζάνη (37.893 κατ.) και Πτολεμαΐδα (29.974 κατ.) και ακολουθούν η Καστοριά (15.615 κατ.) και η Φλώρινα (14.985 κατ.). Το μικρότερο αστικό κέντρο είναι η πόλη των Γρεβενών (11.788 κατ.). Τη δεκαετία 1991-2001 η μεγαλύτερη αύξηση πληθυσμού παρατηρήθηκε στη Φλώρινα (16,6%) και στην Πτολεμαΐδα (13,1%), ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι η πόλη της Καστοριάς εμφάνισε μείωση του μόνιμου πληθυσμού της κατά 3,3% και ήταν ένα από τα ελάχιστα (μόλις 8) αστικά κέντρα σε ολόκληρη τη Χώρα, που εμφάνισαν μείωση του μόνιμου πληθυσμού τους.
Το περιφερειακό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Δυτικής Μακεδονία, έφτασε τα 3.313,2 εκ. € το 2004, και αντιστοιχούσε στο 2% του ΑΕΠ της Χώρας και στο 7,2% του ΑΕΠ της περιφέρειας. Την περίοδο 2000-04 η μέση ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ ήταν 9%, δηλαδή μικρότερη τόσο του συνόλου της περιφέρειας (9,7%) όσο και της Χώρας (10,6%). Ωστόσο, την περίοδο αυτή, η μέση ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, σχεδόν τετραπλασιάστηκε σε σχέση με την προηγούμενη τετραετία 1996-2000, αφού είχε τιμή 2,13%. Βασικός πόλος ανάπτυξης είναι ο Ν. Κοζάνης, όπου παράγεται το 57,6% του ΑΕΠ της Περιφέρειας. Ο Ν. Κοζάνης είναι ο μόνος της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας που έχει μεγαλύτερο ΑΕΠ ανά κάτοικο, από αυτό της περιφέρειας. Οι Ν. Φλώρινας και Καστοριάς συμμετείχαν κατά το ίδιο περίπου ποσοστό στο προϊόν της Περιφέρειας (17,2% και 16,8%), ενώ στο Ν. Γρεβενών αντιστοιχούσε το 9,3% του Περιφερειακού Προϊόντος.
Το 2004 η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είχε το τέταρτο χαμηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ σε επίπεδο Χώρας, λίγο χαμηλότερο από αυτό της περιφέρειας. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ ανερχόταν σε 13.481,7 Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης (ΜΑΔ) ή 11.248 € ανά κάτοικο, ποσό ίσο με το 62,7% του κατά κεφαλή ΑΕΠ της ΕΕ27. Σε νομαρχιακό επίπεδο, στους κατοίκους του Ν. Κοζάνης αντιστοιχεί το υψηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ (68,9% της ΕΕ27). Το ΑΕΠ ανά κάτοικο των υπόλοιπων τριών Νομών κυμαίνεται στο 53% – 59% του μέσου όρου της ΕΕ27. Σε ό,τι αφορά την τομεακή σύνθεση της παραγωγής, το 2003 το 13,4% της συνολικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας προήλθε από τον πρωτογενή τομέα, το 25,5% από το δευτερογενή και το 61,14% από τον τριτογενή. Συγκριτικά με την τομεακή κατανομή της ΑΠΑ σε επίπεδο Χώρας, η συμμετοχή του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα στην ΑΠΑ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας ήταν μεγαλύτερη, ενώ οι υπηρεσίες είχαν μικρότερη βαρύτητα από ό,τι σε επίπεδο Χώρας. Σε ενδοπεριφερειακό επίπεδο, οι Νομοί Γρεβενών και Φλώρινας εμφάνισαν μεγαλύτερη εξάρτηση από τον αγροτικό τομέα (28,4% και 18,2% αντίστοιχα), ο Ν. Κοζάνης από το δευτερογενή (35,7%) και ο Ν. Καστοριάς από τον τριτογενή (78,8%).
Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας χαρακτηρίζεται επί σειρά ετών από το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στη Χώρα. Το 2005 ανερχόταν στο 18%, όταν η ανεργία στην περιφέρεια ήταν 11,4% και σε επίπεδο Χώρας 9,8%. Την περίοδο 2000-2005 το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε κατά 20%, όταν στο σύνολο της Χώρας το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε κατά 14%.
Το ποσοστό του εργατικού δυναμικού στο πληθυσμό άνω των 15 ετών ήταν 49% το 2005, όταν στο σύνολο της Χώρας έφτασε το 53,2%. Πρόκειται για το δεύτερο μικρότερο ποσοστό στη Μακεδονία. Την περίοδο 2000-2005 το εργατικό δυναμικό αυξήθηκε κατά μικρό ποσοστό (0,17%), όταν η αντίστοιχη αύξηση στη Μακεδονία ήταν 2,84% και στη Χώρα 5,08%.
Η τομεακή σύνθεση της απασχόλησης στη Δυτική Μακεδονία συμβαδίζει με τη σύνθεση της παραγωγής. Συγκεκριμένα, το 2004 το ποσοστό των ασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα ήταν 18,7% και στο δευτερογενή τομέα 27,7%, ποσοστά υψηλότερα από τα αντίστοιχα της Χώρας (12,2% και 21,1% αντίστοιχα). Χαρακτηριστικό είναι πως το ποσοστό των απασχολουμένων στο δευτερογενή τομέα στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στη Χώρα μετά την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.
Το 2005, η Δυτική Μακεδονία ήταν μία από τις τρεις Περιφέρειες της Ελλάδας (μαζί με την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη και το Βόρειο Αιγαίο), που είχε πλεονασματικό ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών. Η αξία των εξαγωγών της Δυτικής Μακεδονίας ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2004, ήταν 7,3% και των εισαγωγών 6,4%. Την περίοδο 2002-05 οι εισαγωγές εμφάνισαν μέση ετήσια μείωση 0,5%, ενώ οι εξαγωγές εμφάνισαν σχεδόν μηδενικό μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης (0,02%).
Ο στρατηγικός της σύμμαχος για θεμελίωση αναπτυξιακής της προοπτικής, βασισμένη στη γνώση, είναι οι εκπαιδευτικές και ερευνητικές της δομές: ΤΕΙ, Πανεπιστήμιο, Ενεργειακό Ερευνητικό Κέντρο και Ινστιτούτο Δια-Βίου-Εκπαίδευσης. Ιδιαίτερα, αν το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας καταστεί ένα ελκυστικό Ίδρυμα, τότε θα ενισχύσει το κύρος της και τη δυνατότητά της να καταστεί κέντρο καινοτομίας και επιχειρηματικότητας, ανακαλώντας και προσαρμόζοντας το ιστορικό της παρελθόν.

1.2 Στρατηγικός Σχεδιασμός Ανάπτυξης και Λειτουργίας (2006-2010)

Γενικά

Ο στρατηγικός σχεδιασμός των διαφόρων δομών άρχισε από το 1950 και δημιούργησε, ως σύλληψη, μεγάλες προσδοκίες.
Τα πανεπιστήμια, ιδιαίτερα, έχουν υιοθετήσει, εδώ και αρκετά χρόνια, τη διαδικασία του στρατηγικού σχεδιασμού για τους ακόλουθους λόγους: α) την αυξανόμενη απαίτηση για ανώτατη εκπαίδευση, β) τη μείωση των κρατικών επιχορηγήσεων, γ) το μετασχηματισμό της αγοράς εργασίας, δ) τις εξελίξεις στις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών, ε) τους αυξανόμενους ανταγωνιστές, στ) τις απαιτούμενες προσαρμογές, ζ) το σεβασμό στις αρχές της Magna Charta (universitatum),…
Είναι γεγονός ότι το χάσμα μεταξύ αυτού που απαιτεί η κοινωνία και εκείνου που παρέχει το «κλασικό» πανεπιστήμιο διευρύνεται. Οι απαιτήσεις της κοινωνίας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, το «κλασικό» πανεπιστήμιο πρέπει να προβεί στις κατάλληλες προσαρμογές που θα του επιτρέψουν να κρατήσει τις αρχές του και παράλληλα να μπορεί να ικανοποιήσει τις δημιουργούμενες από το μεταβαλλόμενο κόσμο ανάγκες.
Το πανεπιστήμιο πρέπει το ίδιο να προχωρήσει στις αναγκαίες αλλαγές γιατί διαφορετικά θα αποφασίζουν άλλοι για λογαριασμό του, με φυσικό αποτέλεσμα βασικές αρχές του όπως η ελεύθερη αναζήτηση της γνώσης, η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, η καλλιέργεια της ανθρωπιστικής παιδείας, η αισθητική άποψη των πραγμάτων, η κριτική συνείδηση,….να αποτελούν «απολεσθέν θέλγητρο».
Οι διαμορφωτές της ακαδημαϊκής και πολιτικής ζωής πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι: Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης που δεν επαναπροσδιορίζουν τους ρόλους τους, τις ευθύνες τους και τις δομές τους, πρέπει να αναμένουν δύσκολες μέρες την επόμενη δεκαετία,…κάποια από αυτά δεν θα επιβιώσουν.
Με βάση τη σημερινή πραγματικότητα, ο στρατηγικός σχεδιασμός αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της αναδυόμενης κοινωνίας από το πανεπιστήμιο γιατί: α) σχηματοποιεί το πλαίσιο δράσης για την ανταπόκριση στην αποστολή του, β) παρέχει προσεγγίσεις για ανταγωνιστικότητα, γ) εφοδιάζει τους συντελεστές της ακαδημαϊκής κοινότητας με το συλλογικό όραμα, δ) καθορίζει προτεραιότητες, ε) διαμορφώνει τις πολιτικές αλληλεπίδρασης με την κοινωνία και το διεθνή ακαδημαϊκό χώρο και στ) ενσωματώνει στις δράσεις του τη νέα πραγματικότητα.

1.2.1 Το Όραμα

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. φιλοδοξεί να συνεχίσει την ανοδική του πορεία, με αντικειμενικό σκοπό την καθιέρωσή του στον Ελληνικό και Διεθνή χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης ως πρωτοποριακού Ιδρύματος που εστιάζει στη δημιουργία παράδοσης στην εκπαίδευση, την έρευνα (βασική και εφαρμοσμένη), την καινοτομία και τη δια-βίου εκπαίδευση.
Για την προσέγγιση του οράματός του θα βελτιώνει συνεχώς το ακαδημαϊκό του περιβάλλον, την αλληλεπίδραση με την κοινωνία, τις διεθνείς συνεργασίες, την ενσωμάτωση της νέας πραγματικότητας στους προβληματισμούς του και τη δημιουργία συνθηκών διαρκούς ανθρώπινης ανάπτυξης της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας στην οποία εντάσσεται και την οποία πρέπει να υπηρετεί. Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. θα εστιάσει στην «αριστεία» όσον αφορά στην παροχή εκπαίδευσης, τη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα και τη διάχυση της γνώσης.

1.2.2 Η Αποστολή

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. έχει ως αποστολή του την αξιοποίηση της γνώσης, του ανθρώπινου δυναμικού και των δυνατοτήτων των νέων τεχνολογιών και της δια-βίου εκπαίδευσης Για την ανταπόκριση στην αποστολή του αυτή θα εστιάσει:

1. στην υψηλής στάθμης διδασκαλία σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο
2. στην παραγωγή νέας γνώσης στα αντικείμενα που θεραπεύει
3. στις διατμηματικές και διαπανεπιστημιακές συνεργασίες (εκπαίδευση και έρευνα) σε εθνικό και διεθνές επίπεδο
4. στην προσέλκυση αξιόλογου ανθρώπινου δυναμικού (ερευνητών, φοιτητών, διοικητικών στελεχών, τεχνικών,…)
5. στην αναζήτηση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης της έρευνας και της εκπαίδευσης
6. στη σύνδεση της έρευνας με τη διδασκαλία
7. στη συνεργασία με τις δομές της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας για ανάληψη ρόλου στη βιώσιμη ανάπτυξή της
8. στην αξιόπιστη και αποτελεσματική διαχείριση των πόρων του
9. στις εθνικές και διεθνείς συνεργασίες για «αριστεία»
10. στη διάχυση της γνώσης, μέσω εναλλακτικών μορφών εκπαίδευσης και κατάρτισης
11. στη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων
12. στη δημιουργία οργάνου, εκ προσωπικοτήτων του δυτικό-μακεδονικού χώρου, για ενίσχυση της αποστολής του

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. θεωρεί πρωταρχικό του μέλημα τη δημιουργία ελκυστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος για εκπαίδευση και μάθηση που θα ενισχύει την κριτική διάθεση, την αμφισβήτηση, την περιέργεια, την αναζήτηση και τη δημιουργία παράδοσης στην έρευνα και μαζί την έκφρασή του ως κριτική συνείδηση της κοινωνίας με την οποία τα σύνορα θα (πρέπει να) είναι χαλαρά.

1.2.3 Αναδρομή-Συνέχεια

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ ιδρύθηκε το 2003 και λειτουργεί ως ανεξάρτητο Ίδρυμα από την 1/1/2004 με έδρα την πόλη της Κοζάνης και τμήματα στην Κοζάνη και την πόλη της Φλώρινας.
Αρχική κατάσταση 1989-2003:
Τμήματα: Παιδαγωγικά ( Δημοτικής Εκπαίδευσης και Νηπιαγωγών) και Βαλκανικών Σπουδών στην πόλη της Φλώρινας και Μηχανικών Διαχείρισης Ενεργειακών Πόρων στην πόλη της Κοζάνης.
Υποδομές: Το κτίριο της Παιδαγωγικής Σχολής στη Φλώρινα, στην Κοζάνη τμήμα Δημοτικού Κτιρίου και τμήμα ενοικιασμένης πολυκατοικίας. Οι εργαστηριακές υποδομές στοιχειώδεις.
Ανθρώπινο Δυναμικό: Μέλη ΔΕΠ, 50, Προσωπικό Υποστήριξης, 4, Φοιτητές, 1800.
Η συνέχεια….2004-2006:
Νέα Τμήματα: Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ( Κοζάνη) και Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών ( Φλώρινα).
Μεταπτυχιακές Σπουδές: 3 ΠΜΣ και 2 ΠΜΣ ( διαπανεπιστημιακά).
Συμπληρωματικές Δομές: Ενεργειακό Ερευνητικό Κέντρο ( υπό έγκριση), Πόλος Καινοτομίας ( υπό υλοποίηση), Ινστιτούτο Δια-Βίου-Εκπαίδευσης ( υπό έγκριση).
Δομές Διοίκησης: e-Διοίκηση, ΕΛΚΕ, Εταιρία Διαχείρισης Περιουσίας του Πανεπιστημίου (υπό έγκριση), Κέντρο Λειτουργίας και Διαχείρισης Δικτύου, Οργανισμός Διοικητικών Υπηρεσιών, Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας του Πανεπιστημίου.
Φοιτητικές Υποδομές: Φοιτητικά Εστιατόρια ( Κοζάνη και Φλώρινα), Φοιτητικές Εστίες ( στο στάδιο της μελέτης).
Ανθρώπινο Δυναμικό: Μέλη ΔΕΠ, 99, ΕΤΕΠ, 16, ΕΕΔΙΠ, 18, Υπάλληλοι, 60 ( 12 μόνιμοι, 18 ΙΔΑΧ, 30 με συμβάσεις έργου), Φοιτητές, 3000, Μεταπτυχιακοί Φοιτητές και Υποψήφιοι Διδάκτορες , 350.
Νέες Υποδομές: Κτίριο Διοίκησης (Κοζάνη), Κτίρια στέγασης των πολυτεχνικών τμημάτων ( Κοζάνη), Κτίριο στέγασης του τμήματος Ε.Ε.Τ ( Φλώρινα). Σύγχρονες εργαστηριακές υποδομές.
Campuses: Στην Κοζάνη και Φλώρινα (και κατασκηνώσεις Κλαδοράχης) (στο στάδιο της μελέτης).
Η ιστορία έχει διδάξει ότι το μέλλον δεν είναι ποτέ εγγυημένο.
Αν επιθυμούμε το πανεπιστήμιό μας να κατέχει μια αξιοπρεπή θέση στο διεθνή ακαδημαϊκό χώρο, πρέπει να αξιοποιήσουμε τα περιουσιακά μας στοιχεία: ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές, μοναδικό περιβάλλον, τοπική κοινωνία, πολιτισμό, παράδοση των σχολείων της Δυτικής Μακεδονίας, …με τρόπο που να αντιμετωπίζει όχι (μόνο) τις σημερινές αλλά (και) τις αυριανές ανάγκες της κοινωνίας.
Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο έγινε μάρτυρας πολλών περιπετειών…που ακόμα το ταλαιπωρούν και το αναγκάζουν να αναζητήσει διέξοδο από την κρίση.
Οι έντονες αλλαγές, σε παγκόσμιο επίπεδο, ανάγκασαν τις πολιτικές ηγεσίες να προσαρμόσουν το πανεπιστήμιο έτσι ώστε αυτό να μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της νέας πραγματικότητας. Τα νέα γνωστικά αντικείμενα, οι νέες δεξιότητες, η έκρηξη των τεχνολογιών, το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και η ανάδυση της κοινωνίας ως κοινωνίας της γνώσης δημιούργησαν περιβάλλον «συνεχούς μετάβασης» στον πανεπιστημιακό θεσμό.
Κοιτάζοντας μπροστά μπορούμε να αναμένουμε περαιτέρω αλλαγές. Το νέο περιβάλλον θα χαρακτηρίζεται από την αυξανόμενη αβαρή οικονομία, την εμπορεύσιμη κουλτούρα, το μικρό χρόνο ζωής των προϊόντων και τις απίστευτες δυνατότητες της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ο ανταγωνισμός θα ενταθεί, το χάσμα μεταξύ φτωχών και πλούσιων κρατών θα διευρυνθεί, το χάσμα μεταξύ διασυνδεδεμένων και μη θα διευρυνθεί περισσότερο και οι τεχνολογίες της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών θα αλλάξουν δραματικά τους τρόπους που επικοινωνούμε μεταξύ μας και θα επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και κατανέμεται η γνώση.
Οι αναμενόμενες αλλαγές τις επόμενες δεκαετίες θα συνιστούν εξέλιξη ή επανάσταση; Είναι προφανές ότι οι αλλαγές αυτές και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους θα μας οδηγήσουν στο να σκεφτούμε τη δυνατότητα να θέσουμε περιορισμούς σε ό, τι μπορεί να αλλοιώσει την ανθρώπινη φύση. Το πανεπιστήμιο έχει ρόλο στην πορεία αναμόρφωσης της κοινωνίας και θα πρέπει σε περιβάλλον ευθύνης να οραματιστεί το μέλλον.
Σε μια κοινωνία, όπως η δική μας, που δεν έχει άλλη δυνατότητα από το να εστιάσει στην ποιότητα και τη γνώση, πρέπει να ανασυρθεί από το βαθύ παρελθόν η ρήση του Πιττακού του Μυτιληναίου: «η γνώση είναι ευκαιρία» και να γίνει σημαία μας και τα πανεπιστήμια …οι παραγωγοί ποιότητας, ευθύνης και αισθητικής.
Η κοινωνία μας θα ανθίσει αν οι πολιτικοί και οι πολίτες της φέρουν την άνοιξη στον πανεπιστημιακό θεσμό!

1.2.4 Το Περιβάλλον

4.1. Εσωτερικό

Η αποστολή του Πανεπιστημίου Δ.Μ. είναι: …να εκπαιδεύσουμε τους νέους για τον πραγματικό κόσμο…
Όπως σε κάθε ανώτατο ίδρυμα, έτσι και στο Πανεπιστήμιο Δ.Μ. (πρέπει να) αναγνωρίζεται ο κεντρικός ρόλος των προπτυχιακών σπουδών στη ζωή της κοινότητάς του. Το γεγονός αυτό αντανακλά στις δράσεις του πανεπιστημίου που συμβάλλουν στην ολοκλήρωση των νέων (αθλητισμός, κινηματογράφος, θέατρο, φωτογραφία, μουσική, χορός) και την τόνωση της ανεκτικότητας, του σεβασμού του Άλλου και την άσκηση στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Πρέπει να σημειωθεί ότι η φοιτητική μέριμνα πρέπει να αποτελεί το κυρίαρχο θέμα της διοίκησής του.
Το περιβάλλον διδασκαλίας και μάθησης ακολούθησε τις περιπέτειες της πατρίδας μας. Το υψηλής στάθμης εκπαιδευτικό προσωπικό και η ποιότητα της πλειονότητας των φοιτητών διέσωσαν το κύρος του θεσμού.
Τα τελευταία χρόνια η ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου έχει βελτιωθεί σημαντικά και μάλιστα σε πολλά γνωστικά αντικείμενα έχει δημιουργηθεί παράδοση ποιότητας.
Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών, η σύνδεση της έρευνας με την εκπαιδευτική διαδικασία, οι σύγχρονες εκπαιδευτικές και ερευνητικές υποδομές, η κινητικότητα, οι διεθνείς συνεργασίες, ο μεγάλος αριθμός των επιστημονικών συναντήσεων, ο ζήλος των νέων ερευνητών ενισχύουν την αισιοδοξία για ανταπόκριση στην αποστολή του.

4.2. Εξωτερικό

α) Εθνικό Πλαίσιο

Η ένταξη στην ΕΕ και το περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης έχουν επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην πατρίδα μας. Η μη κατανόηση των αλλαγών, το κύμα των οικονομικών μεταναστών, οι «προληπτικοί πόλεμοι», οι αλλεπάλληλες κρίσεις, τα ταραγμένα Βαλκάνια, η ανύπαρκτη κοινωνική συνοχή, η αβεβαιότητα των νέων και ο έντονος συναγωνισμός δημιούργησαν ανισότητες και προβληματισμούς για την πορεία μας στο άμεσο μέλλον.
Τα δύο κλειδιά της επιβίωσής μας φαίνεται να είναι: α) η επένδυση στην εκπαίδευση και β) η αύξηση παραγωγικών επενδύσεων.
Το δεύτερο έχει πλήρη εξάρτηση από το πρώτο.
Από την εκπαίδευση πηγάζουν πολλές άλλες αλλαγές: η απασχόληση των νέων σε καινοτόμες επιχειρήσεις, οι ευκαιρίες των γυναικών για εργασία, η καταπολέμηση του αποκλεισμού, η ανάδειξη του πολιτισμικού μας πλούτου, η αξιοποίηση των δώρων της φύσης, η διάσωση και προβολή της κουλτούρας μας, η δημιουργία συνεργασιών σε διεθνές επίπεδο.
Οι έντονες αλλαγές δημιουργούν προβλήματα στην κοινωνική συνοχή. Η υψηλής στάθμης εκπαίδευση και η επιδιωκόμενη από αυτή ανάπτυξη μπορεί να συνδυάσει την ανάπτυξη με την καταπολέμηση της ανεργίας και της φτώχειας.

β) Διεθνές Πλαίσιο

Οι έμπειρες χώρες αναγνωρίζουν ότι στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον τα πανεπιστήμια υψηλών προδιαγραφών παίζουν καταλυτικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη. Είναι γενικά παραδεκτό ότι τον 21ο αιώνα η γνώση θα είναι το βασικό στοιχείο του πολιτισμού μας και θα επηρεάζει την άνοδο και πτώση επαγγελμάτων, κοινωνικών τάξεων, περιοχών…ακόμη και κρατών. Για το λόγο αυτό τα πανεπιστήμια καλούνται να ανταποκριθούν στην πρόκληση να υπηρετήσουν τον άνθρωπο σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, παράγοντας γνώση.
Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην ανάπτυξη είναι προφανής.
Τα πανεπιστήμια, όμως, πρέπει να διαμορφώσουν εκείνο το περιβάλλον που θα δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να γίνει ο συνειδητός παράγοντας της ιστορίας…

4.3. Στόχευση του Πανεπιστημιακού Θεσμού

Από τα διάφορα νομοθετήματα γίνεται φανερό ότι η πολιτεία αναθέτει στο πανεπιστήμιο να θεραπεύσει τα αντικείμενα:
1. προαγωγή της γνώσης μέσω της διδασκαλίας, ακαδημαϊκής έρευνας και επιστημονικής αναζήτησης
2. αναβάθμιση της διδασκαλίας στους φοιτητές και το κοινωνικό σύνολο
3. ενίσχυση της δυνατότητας κριτικής και ανεξάρτητης σκέψης από τους φοιτητές
4. βελτίωση της χρήσης της μητρικής γλώσσας ( Ο. Ελύτης: εργαλείο μαγείας και φορέας αξιών) και εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας
5. στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της χώρας
6. εκπαίδευση, κατάρτιση και επανα-κατάρτιση επαγγελματικών στελεχών
7. επιδίωξη της αριστείας στη διδασκαλία και την έρευνα
8. διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων στην κοινωνία
9. στήριξη της δια-βίου-εκπαίδευσης
10. παροχή ίσων ευκαιριών στους σπουδαστές
11. ενίσχυση των ατόμων με ειδικές δυσκολίες

4.4. Κοινωνικοί Παράγοντες

Ο αναδυόμενος κόσμος θα διακρίνεται από τις συνεχείς αλλαγές, τις αναταραχές, τις ασυνέχειες και τις εκπλήξεις. Η ικανότητα ανταπόκρισης στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον, όπου οι γνώσεις πολύ γρήγορα θα απαξιώνονται, θα αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιβίωσης μιας κοινωνίας. Η δια-βίου-εκπαίδευση και η απόκτηση νέων δεξιοτήτων θα αποτελέσει το πλεονέκτημά μας για την οικοδόμηση του μέλλοντος.
Η εύκολη πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση (και ιδιαίτερα ατόμων που εμφανίζουν ειδικές δυσκολίες) και η παροχή διευκολύνσεων στους ανταποκρινόμενους στις εκπαιδευτικές υποχρεώσεις φοιτητές θα δημιουργήσει περιβάλλον ίσων ευκαιριών και θα συμβάλλει στην κοινωνική συνοχή.
Η επαφή των σπουδαστών με τους χώρους της μελλοντικής απασχόλησής τους, πραγματικούς ή εικονικούς, θα βοηθήσει στην κατανόηση του γνωστικού τους αντικειμένου και την ομαλή και δημιουργική μετάβαση από το Campus στο χώρο της παραγωγής.
Η κοινωνία μας βιώνει μια τεχνολογική επανάσταση και το πανεπιστήμιο έχει διαδραματίσει και διαδραματίζει ρόλο στο νέο «γίγνεσθαι». Η γνώση που μεταδίδει και ο τρόπος που την μεταδίδει στην κοινωνία θα είναι οι δύο συντελεστές που θα διαμορφώσουν το μέλλον.
Το πανεπιστήμιο συνιστά το σημαντικότερο παράγοντα μετασχηματισμού της κοινωνίας μας.

4.5. Οικονομική πολιτική

Η οικονομική στήριξη των πανεπιστημίων είναι περιορισμένη. Η διαχείριση των κρατικών πόρων (λόγω των νομοθετικών περιορισμών και του ύψους τους) δεν αφήνει περιθώρια εκπαιδευτικής και ερευνητικής πολιτικής στα πανεπιστήμια. Η οικονομική αυτοτέλεια είναι ίσως μια λύση…αλλά απαιτεί ωριμότητα και εξοστρακισμό του λαϊκισμού.
Η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης είναι μονόδρομος. Η στήριξη της τοπικής κοινωνίας για απόκτηση και εκμετάλλευση ιδίας περιουσίας του πανεπιστημίου πρέπει να είναι ο στόχος του άτυπου θεσμού στήριξης του πανεπιστημίου.
Η χρηματοδότηση ερευνητικών προτάσεων, από διάφορες αξιόπιστες πηγές χρηματοδότησης, και η ενίσχυση ερευνητικών εργαστηρίων μεγάλης κλίμακας για παροχή υπηρεσιών δεν αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του ακαδημαϊκού χώρου. Πρέπει, όμως, να είναι σαφές στα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας ότι καμιά απασχόληση για ανεύρεση πόρων που θα υποβαθμίζει την εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι συμβατή με τους στόχους και την αποστολή του πανεπιστημίου….

4.6. Περιφερειακός Ρόλος

Το πανεπιστήμιο έχει πάντα στις προτεραιότητές του την ενίσχυση της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας. Το κύρος του θα ενισχύσει το κύρος της και αντίστροφα.
Η λειτουργία μηχανισμών κατανόησης του σύγχρονου περιβάλλοντος και η ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας του ανθρωπίνου κεφαλαίου (πρέπει να) είναι μια από τις επιδιώξεις του.
Για μια τέτοια προοπτική πρέπει να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον συνεργασίας του πανεπιστημίου και των τοπικών δομών. Οι ενέργειες όλων πρέπει να είναι συμβατές με ένα συλλογικό όραμα ανάπτυξης της Δυτικής Μακεδονίας.
Η διάχυση κουλτούρας καινοτομίας και νέων τεχνολογιών, η δια-βίου-εκπαίδευση, οι υπηρεσίες από ερευνητικές υποδομές μεγάλης κλίμακας, η ανάδειξη και προστασία του πολιτισμικού πλούτου και του περιβάλλοντος, η προστασία της υγείας, …πρέπει να έχουν τη σημαντική συμμετοχή του πανεπιστημίου.
Από την πλευρά των τοπικών δομών, η στήριξη των υποδομών μεγάλης κλίμακας του πανεπιστημίου, αποτελεί επένδυση της περιφέρειας και ενίσχυση του ακαδημαϊκού έργου του πανεπιστημίου.
Οι τοπικές δομές πρέπει να εντάξουν στους στόχους τους την ενίσχυση, με κάθε τρόπο, του πανεπιστημίου και μαζί να επιδιώξουν τη συμμετοχή του στα κέντρα αποφάσεών τους.

1.2.5 Ακαδημαϊκή Ανάπτυξη

5.1. Διαδικασία σχεδιασμού και ακαδημαϊκή διακυβέρνηση

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. (πρέπει να) διατηρεί τον ακαδημαϊκό του προσανατολισμό και να επιδιώκει την αριστεία στη διδασκαλία και την έρευνα. Η ίδρυση των τμημάτων του δεν ήταν αποτέλεσμα «συνολικής όρασης» της ανάπτυξής του. Αν και τα τμήματα έχουν να επιδείξουν σοβαρό ακαδημαϊκό έργο, στερούνται πνεύματος προσαρμογής και σύμμετρης ανάπτυξης με αποτέλεσμα να μην εμφανίζουν εικόνα συνοχής.
Από ακαδημαϊκή σκοπιά το πανεπιστήμιο πρέπει να πάρει αποφάσεις για την:
1. οργάνωση διατμηματικών προγραμμάτων σπουδών
2. έμφαση στις προπτυχιακές σπουδές υψηλού επιπέδου και την καλλιέργεια πνεύματος αλληλεπίδρασης των σπουδαστών με γειτονικούς επιστημονικούς κλάδους όπως επίσης και την τόνωση των δεξιοτήτων τους
3. χρηματοδότηση περιοχών που εμφανίζουν υψηλή προτεραιότητα στην παραγωγή νέας γνώσης.

Το σύστημα διοίκησης απαιτεί ριζικές αλλαγές. Αν και το υπάρχον νομικό πλαίσιο λειτουργίας των πανεπιστημίων δεν αφήνει σημαντικά περιθώρια για τέτοιες αλλαγές, η εμπειρία από τη μακρόχρονη λειτουργία του θεσμού μπορεί, μετά από αξιόπιστο διάλογο, να βοηθήσει ώστε να βρεθεί η λύση που θα ελαχιστοποιεί τις εσωτερικές τριβές, υπό την προϋπόθεση σύγκλισης σε βασικές αρχές που ενστερνίζονται όλα τα ιδρύματα που φιλοδοξούν να λέγονται πανεπιστήμια.
Μια πρώτη προσέγγιση του θέματος μπορεί να είναι η ακόλουθη:
1. Οι ακαδημαϊκές μονάδες θα συντάσσουν τους στρατηγικούς τους σχεδιασμούς, ανά τετραετία, στους οποίους θα συμπεριλαμβάνονται και οι διατμηματικές συνεργασίες
2. Οι ερευνητικές ομάδες θα υποβάλλουν στη διοίκηση του πανεπιστημίου τις προτάσεις και τα πεπραγμένα τους για να κριθεί η ερευνητική τους συνεισφορά ως προτεραιότητα αιχμής για χρηματοδότηση
3. Επιτροπή ειδικών θα αξιολογεί τους στόχους των τμημάτων και τις απαιτούμενες επενδύσεις και θα εισηγείται προτεραιότητες
4. Επιτροπή προσωπικοτήτων του Δυτικο-μακεδονικού χώρου θα ενημερώνεται για την πορεία του πανεπιστημίου, τους στόχους και τους υπό αναζήτηση πόρους
5. Ο πρύτανης, με βάση τις προτεραιότητες και τις οικονομικές δυνατότητες του πανεπιστημίου, θα εισηγείται στη σύγκλητο το πρόγραμμα χρηματοδοτήσεων για μια τετραετία.
Για τη στήριξη του ακαδημαϊκού έργου απαιτούνται υποστηρικτικές δομές: δίκτυα, βιβλιοθήκη, οργανωμένη διοίκηση, νομική υπηρεσία, τεχνική υπηρεσία,…Οι δράσεις αυτές και η έκφραση της πολιτικής του ιδρύματος αποτελούν την κύρια ευθύνη της διοίκησής του.
Η υιοθέτηση ενός συστήματος πληροφόρησης για όλες τις δράσεις του ιδρύματος είναι αναγκαία και πρέπει να αποτελεί έργο της επιτροπής διαφάνειας του πανεπιστημίου.

5.2. Διδασκαλία και Μάθηση

Οι σπουδές στο Πανεπιστήμιο Δ.Μ. πρέπει να εφοδιάζουν τους αποφοίτους του:
1. με στέρεα γνώση του αντικειμένου των σπουδών τους και τη δυνατότητα αλληλεπίδρασης με συγγενή γνωστικά αντικείμενα
2. με ικανότητες κατανόησης νέας γνώσης και μεταφορά της με γραπτό και προφορικό λόγο
3. με δεξιότητες
4. με γλωσσικές ικανότητες (γνώση μιας ξένης γλώσσας)
5. με άριστη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας
6. με παράπλευρες προς τις προπτυχιακές σπουδές γνώσεις.

Δύο σημαντικές παράμετροι που θα βοηθήσουν τους αποφοίτους να αναζητήσουν προσωπική και κοινωνική ευημερία είναι η δια-βίου-εκπαίδευση και ο εμποτισμός της γνώσης με ένα σύστημα οικουμενικών αξιών.
Η γνώση πολλαπλασιάζεται με δραματικό τρόπο και η αλληλεπίδραση των γνωστικών αντικειμένων είναι παντού παρούσα. Η εύληπτη παρουσίασή τους στους σπουδαστές απαιτεί νέες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση. Για το σκοπό αυτό το πανεπιστήμιο πρέπει να ιδρύσει μονάδα παραγωγής εκπαιδευτικών προσεγγίσεων.
Η βράβευση κάθε ακαδημαϊκό χρόνο των άριστων δασκάλων, ύστερα από σχετικό δημοψήφισμα των φοιτητών, θα τονώσει το εκπαιδευτικό έργο και τους λειτουργούς του.

5.3. Μεταπτυχιακές Σπουδές

Τα τελευταία χρόνια τα πανεπιστήμια της χώρας έχουν βιώσει μια άνευ προηγουμένου έκρηξη μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Το γεγονός αυτό δεν συνοδεύτηκε από την αναγκαία προετοιμασία και οργάνωση με αποτέλεσμα, για πολλές περιπτώσεις, να υπάρχουν ερωτηματικά τόσο για τα αντικείμενα των σπουδών όσο και για τη στελέχωσή τους με αξιόλογο εκπαιδευτικό δυναμικό.
Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. πρέπει να προβληματιστεί για τη φιλοσοφία των μεταπτυχιακών σπουδών του ( αντικείμενα, επιστημονική στήριξη, υποδομές, διαδικασίες,..) και να στοχεύσει στη δημιουργία παράδοσης σε τομείς που εμφανίζει συγκριτικά πλεονεκτήματα. Τα επόμενα χρόνια πρέπει να εστιάσει:
1. στην ανάπτυξη, υψηλών προδιαγραφών, μεταπτυχιακών σπουδών, ιδιαίτερα σε επίπεδο διδακτορικού διπλώματος, που θα ελκύουν υψηλής ποιότητας φοιτητές
2. στην καθιέρωση εκτός του συμβατικού μεταπτυχιακού διπλώματος ( Master’s Degree) και μεταπτυχιακού διπλώματος με έμφαση τον εργασιακό χώρο ( Higher Diploma related to employment opportunities)
3. στην ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ των ακαδημαϊκών μονάδων για ανάπτυξη κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων
4. στον αρμονικό συνδυασμό διδασκαλίας και έρευνας
5. στην ενεργοποίηση οργάνου που θα εποπτεύει τις μεταπτυχιακές σπουδές
6. στην αποκλειστική αξιοποίηση ενεργών ερευνητών στα μεταπτυχιακά προγράμματα και
7. στη σχολαστική εξέταση των δυνατοτήτων (ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές, σχετικοί πόροι,…) ενεργοποίησης κάθε μεταπτυχιακού προγράμματος από αρμόδιο για το σκοπό αυτό επιστημονικό όργανο.
Οι μεταπτυχιακές σπουδές σηματοδοτούν τη δημιουργία του νέου ερευνητικού περιβάλλοντος και δηλώνουν την ερευνητική στάθμη ενός ιδρύματος. Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ., εστιάζοντας σε τομείς που εμφανίζει πλεονεκτήματα, μπορεί να πείσει. Αντίθετα, η έλλειψη εστίασης θα μειώσει την αξιοπιστία του και μάλιστα θα υποθηκεύσει το μέλλον του.

1.2.6 Πολιτική Έρευνας

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. είναι ένα περιφερειακό Ίδρυμα. Η ανταπόκριση στην αποστολή του απαιτεί την καθιέρωσή του σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Για το σκοπό αυτό η πρωτοπορία στην παραγωγή γνώσης είναι ο καταλύτης. Η έρευνα σε στοχευμένες περιοχές που βρίσκονται στο μέτωπο της επιστήμης και ενισχύουν την ανάπτυξη και το κύρος της χώρας καθιερώνουν το Πανεπιστήμιο ως παράγοντα διαμόρφωσης της κοινωνίας (π.χ. τις στοχευμένες κάθε φορά ερευνητικές περιοχές που χρηματοδοτεί η Ε.Ε). Το «κύρος» του πανεπιστημίου του δίνει τη δυνατότητα στελέχωσής του με αξιόλογο επιστημονικό δυναμικό και μαζί την ελκτικότητα για προσέλκυση σπουδαστών και μεταπτυχιακών σπουδαστών υψηλού επιπέδου. Πρέπει να σημειωθεί ότι πέρα από τις επιπτώσεις στην οικονομία, η υψηλού επιπέδου έρευνα δημιουργεί μια ανεκτίμητη εθνική παρακαταθήκη ταλέντου και γνώσης με ζωντανούς δεσμούς με τη διεθνή επιστημονική και τεχνολογική κοινότητα.

6.1. Περιφερειακός Αντίκτυπος

Η ανάπτυξη δεσμών με τις δομές της περιφέρειας στην οποία εντάσσεται και την κοινωνία, πρέπει να είναι μια από τις στρατηγικές επιλογές ενός περιφερειακού πανεπιστημίου, όπως αυτού της Δυτικής Μακεδονίας. Οι ερευνητικές κατευθύνσεις του πανεπιστημίου και οι υποδομές μεγάλης κλίμακας πρέπει να είναι σε θέση να επιλύουν προβλήματα της περιφέρειας, να ενισχύουν την ένταξή της στις «έμπειρες» κοινωνίες και να αναβαθμίζουν την ποιότητα της ζωής των κατοίκων της. Άλλωστε, τέτοιες υποδομές μεγάλης κλίμακας είναι ανέφικτες για άλλες δομές της περιφέρειας, π. χ. δήμους, νομαρχίες.
Το ελκυστικό περιβάλλον έρευνας στο Πανεπιστήμιο Δ.Μ. στις ανθρωπιστικές επιστήμες, την τέχνη, τις νέες τεχνολογίες, την ενέργεια, το περιβάλλον, …θα τονώσει την ποιότητα ζωής και το κλίμα αισιοδοξίας για ανάπτυξη σε μια περιφέρεια με σχετικά χαμηλούς οικονομικούς δείκτες.

6.2. Δια-πανεπιστημιακές Συνεργασίες

Η επιδίωξη συνεργασιών με πανεπιστήμια του εθνικού και διεθνούς χώρου ενισχύει την αλληλεπίδραση και τον εμβαπτισμό του Πανεπιστημίου Δ.Μ. στο διεθνές περιβάλλον έρευνας.
Ένα δίκτυο πανεπιστημίων στο δυτικό άξονα που να περιλαμβάνει: τα Τμήματα του Αγρινίου και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, θα δώσει τη δυνατότητα αξιοποίησης των μεγάλης κλίμακας εργαστηριακών υποδομών, συμμετοχής σε κοινές ερευνητικές προσπάθειες και δράσεις ανάδειξης των δυνατοτήτων των περιφερειών αυτών των Ιδρυμάτων.
Το άνοιγμα του Πανεπιστημίου στο διεθνή χώρο, με τη συμμετοχή σε δίκτυα αριστείας, θα ενισχύσει την κινητικότητα των ερευνητών, την αφομοίωση του διεθνούς περιβάλλοντος και την προβολή της περιοχής και της χώρας.
Ο καθορισμός και η ενίσχυση ερευνητικών περιοχών προτεραιότητας, σε τομείς που το ερευνητικό δυναμικό και οι υποδομές του πανεπιστημίου εμφανίζουν πλεονεκτήματα και αναγνώριση σε διεθνές επίπεδο, μπορεί να συμβάλει στην ένταξη του Πανεπιστημίου Δ.Μ. σε δίκτυα αριστείας.

6.3. Ινστιτούτα

Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. πρέπει να τονώσει τη συνεργασία του με τα ερευνητικά Ινστιτούτα της περιφέρειας και να επιχειρηματολογήσει για την ίδρυση νέων ( π.χ. Ερευνητικού Ενεργειακού Κέντρου).
Η συνεργασία των ερευνητικών εργαστηρίων του πανεπιστημίου με τα εργαστήρια της ΔΕΗ θεωρείται επιβεβλημένη όπως επίσης και η ίδρυση και λειτουργία του Κέντρου Ενεργειακών Εξελίξεων και το Κέντρο Πιστοποίησης Δυτικο-Μακεδονικού Προϊόντος.

6.4. Ερευνητικό Περιβάλλον στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Η ερευνητική στρατηγική του Πανεπιστημίου Δ.Μ. πρέπει να βασιστεί στη βαθιά πίστη των λειτουργών του σύμφωνα με την οποία οι ερευνητές και οι ερευνητικές ομάδες πρέπει να απολαμβάνουν της μέγιστης δυνατής ελευθερίας όσον αφορά στην επιλογή των ερευνητικών αντικειμένων, δεδομένου ότι η έρευνα μπορεί να οδηγήσει σε νέα γνώση που δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί.
Το κρίσιμο σε μια ερευνητική πολιτική είναι η επιλογή αξιόλογου ερευνητικού δυναμικού και η στήριξή του στις ερευνητικές του προσπάθειες. Επειδή όμως οι οικονομικοί πόροι του πανεπιστημίου δεν επιτρέπουν μια καθολική στήριξη του ερευνητικού δυναμικού σε υποδομές και προσωπικό υποστήριξης, ο καθορισμός προτεραιοτήτων είναι αναγκαίος. Το Πανεπιστήμιο Δ.Μ. πρέπει να αποκτήσει ισχυρά ερείσματα στο διεθνή χώρο με βάση «νησίδες αριστείας».

6.5. Δείκτες Ερευνητικής Αποδοτικότητας

Οι ερευνητικές δραστηριότητες στο Πανεπιστήμιο πρέπει να αξιολογούνται με βάση διεθνώς καθιερωμένους δείκτες: ποιότητα (και ποσότητα) δημοσιεύσεων, έσω-και έξω πανεπιστημιακές συνεργασίες, παρουσιάσεις των ερευνητικών αποτελεσμάτων, χρηματοδοτήσεις, βραβεία, συμμετοχή σε διεθνείς εκδοτικές επιτροπές, σύνδεση της έρευνας με τη διδασκαλία,….

6.6. Βιωσιμότητα του Ερευνητικού Περιβάλλοντος

Η ερευνητική προσπάθεια για να έχει συνέχεια απαιτείται εξασφάλιση συνεχούς χρηματοδότησης. Η δυνατότητα αυτή έχει σχέση με την ποιότητα και το αντικείμενο της έρευνας, όπως επίσης και με την ερευνητική πολιτική του Ιδρύματος. Η προσέλκυση δωρεών και η εξασφάλιση εσόδων από πιθανές επενδύσεις πρέπει να είναι στις προτεραιότητές του.
Για την εξασφάλιση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης απαιτούνται: ποιότητα και πρωτοπορία στην έρευνα, διακεκριμένοι ερευνητές, έλλειψη προκαταλήψεων, εστίαση της έρευνας, στρατηγικές συμμαχίες, διεθνής προσανατολισμός της πολιτικής έρευνας, αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων (spin offs) και προπαντός περιβάλλον έρευνας.
Μια παράμετρος που είναι καταλύτης για τη δημιουργία ερευνητικού περιβάλλοντος είναι η ενίσχυση των ικανών ερευνητών που ικανοποιούν τους δείκτες ερευνητικής αποδοτικότητας. Η ενίσχυση αυτή πρέπει να θεωρείται δίκαιη και οφειλόμενη.

6.7. Ερευνητική Πρωτοτυποποίηση (research benchmarking)

Ένα πανεπιστήμιο που φιλοδοξεί να περιλαμβάνει στο εσωτερικό του νησίδες αριστείας πρέπει να έχει τη δυνατότητα: α) να προσελκύει αξιόλογους ερευνητές, διδάσκοντες και προσωπικό υποστήριξης, β) να χρηματοδοτείται από ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα, γ) να διακρίνεται για την ποιότητα των δημοσιεύσεων και δ) να έχει θετική σύγκριση αναφορικά με τους ανταγωνιστές του.

6.8. Ποιότητα της Έρευνας

Ως προϊόντα της έρευνας θεωρούνται: α) ποιότητα και ποσότητα ερευνητικών δημοσιεύσεων, β) κατάρτιση πτυχιούχων και μεταπτυχιακών, γ) παρουσιάσεις σε διεθνή συνέδρια, δ) εθνικά και διεθνή βραβεία, ε) συμμετοχή σε κρίσεις ερευνητικών προτάσεων, στ) αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων, ζ) συνεργασία (και φιλοξενία) με ερευνητές από το διεθνή χώρο, π.χ. Marie Curie Fellows, η) spin offs.

Προτάσεις

Για τη διαμόρφωση συνθηκών που θα ενισχύουν την παραγωγή νέας γνώσης στο Πανεπιστήμιο Δ.Μ. είναι επιτακτική ανάγκη η ακαδημαϊκή κοινότητα να ενστερνιστεί τις ακόλουθες προτάσεις

Επειδή η έρευνα είναι μια διαδρομή μέσα στην ομίχλη, απαιτούνται: συχνή διόρθωση πορείας, ανατροφοδότηση-επανεκτίμηση, σκληρή κριτική (αξιολόγηση).

1.2.7 Σχεδιασμός Ανάπτυξης Ακαδημαϊκών Μονάδων

Η βασική ακαδημαϊκή μονάδα είναι το Τμήμα. Συγγενικά τμήματα απαρτίζουν τις Σχολές. Η αναδιάρθρωση των προγραμμάτων σπουδών των τμημάτων και ο προβληματισμός για διαμόρφωση, σε συνεργασία με άλλα τμήματα, νέων προγραμμάτων σπουδών που θα οδηγούν σε νέα πτυχία πρέπει να είναι στις επιδιώξεις του πανεπιστημίου. Πρέπει να γίνει σαφές ότι μια τέτοια πρωτοβουλία πρέπει να είναι επιτρεπτή από τις διαθέσιμες υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό των ακαδημαϊκών μονάδων.
Βασικός στόχος είναι η συμπλήρωση του πανεπιστημίου, σύμφωνα και με τον αρχικό του σχεδιασμό, με αντικείμενα που εκφράζουν τον ακαδημαϊκό θεσμό και τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας. Ενδεικτικά, η ίδρυση και λειτουργία των ακόλουθων ακαδημαϊκών μονάδων:
1. Πολυτεχνική Σχολή: να συμπληρωθεί με την ίδρυση και λειτουργία των τμημάτων- Ηλεκτρονικών και Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Μηχανικών Τροφίμων, Μηχανικών Βιοϊατρικής Τεχνολογίας και Βιοτεχνολογίας και Αρχιτεκτόνων Μηχανικών. 2. Σχολή Διοίκησης και Οικονομικών, 3. Σχολή Δασοπονικών Επιστημών και Ορεινών Φυσικών Πόρων και 4. Τμήμα Κινηματογράφου, Φωτογραφίας, Πολυμέσων και Τηλεόρασης, πρέπει να είναι στις άμεσες προτεραιότητες του πανεπιστημίου και μάλιστα πρέπει άμεσα να αρχίσει η επεξεργασία των προτάσεων και να υποβληθούν στην πολιτική ηγεσία του ΥπΕΠΘ.

1.2.8 Ανθρώπινοι Πόροι

Η ποιότητα ενός πανεπιστημίου είναι συνάρτηση του ανθρώπινου δυναμικού του. Οι αξιοκρατικές διαδικασίες, η εξασφάλιση ερευνητικών υποδομών, η επιβράβευση, η ενίσχυση της κινητικότητας, η συνεχής εκπαίδευση του προσωπικού υποστήριξης και η εξασφάλιση ελκυστικού ακαδημαϊκού περιβάλλοντος θα τονώσουν τη διάθεση προσφοράς. Η επιδίωξη αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου λειτουργίας του πανεπιστημίου με στόχο ένα βαθμό αυτοτέλειας θα δώσει άλλη διάσταση στον ακαδημαϊκό θεσμό.

1.2.9 Μονάδες Στήριξης του Ακαδημαϊκού Έργου

9.1. Κεντρική Βιβλιοθήκη

Η βιβλιοθήκη αποτελεί την ατμομηχανή του πανεπιστημίου. Οι υπάρχουσες υποδομές, το υλικό, οι προσεγγίσεις της πληροφορίας και οι υπηρεσίες είναι χαμηλού επιπέδου. Οι βασικοί μας στόχοι πρέπει να είναι: α) η δημιουργία υποδομών, η εξασφάλιση πιστώσεων λειτουργίας και η ενίσχυση με ανθρώπινο δυναμικό, β) η αυτοματοποίηση των λειτουργιών και η διαχείριση της πληροφορίας (αξιοπιστία, κόστος,…), γ) η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων τεχνολογιών πληροφόρησης και η υιοθέτηση των νέων αντιλήψεων πρόσβασης σε αποθήκες γνώσης, δ) η εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής πρόσβασης και χρήσης υλικού πρόσβασης σε ηλεκτρονική μορφή ( e-journals, Databases,…) και ε) ο δανεισμός μεταξύ βιβλιοθηκών (interlibrary loans),…

9.2. Κέντρο Παροχής Ηλεκτρονικών Υπηρεσιών

Στην σύγχρονη πραγματικότητα, η παρουσία στο χώρο του δικτύου είναι τόσο σημαντική όσο και η φυσική παρουσία. Οι σημερινοί μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, και αυριανοί φοιτητές Πανεπιστημίου, έχουν πολύ μεγαλύτερη εξοικείωση με το δίκτυο απ’ ότι προηγούμενες γενιές και αντλούν την πληροφόρηση τους και την ενημέρωσή τους πρωτίστως από δικτυακές πηγές. Είναι ανάγκη να παρέχονται από το Πανεπιστήμιο υπηρεσίες δικτύου στους φοιτητές, αλλά και στην ευρύτερη ακαδημαϊκή κοινότητα, υψηλής ποιότητας και πλήρως εκσυγχρονισμένες. Κύριος στόχος του κέντρου αυτού θα είναι η παροχή υπηρεσιών δικτύου (e-mail, ιστοσελίδες, υποστήριξη λειτουργίας προσωπικών υπολογιστών) σ’ όλη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Από πρακτικής πλευράς, πρέπει να προσληφθεί ανθρώπινο δυναμικό υψηλών προδιαγραφών και να εξασφαλιστούν πόροι λειτουργίας και συνεχούς ανανέωσης της υποδομής του δικτύου.
Το ΚΠΗΥ θα πρέπει να παίξει πρωταρχικό ρόλο και στην αναβάθμιση των μέσων και μεθόδων διδασκαλίας. Στα ακαδημαϊκά ιδρύματα προηγμένων χωρών, όλη η ύλη διδασκαλίας παρέχεται ταυτόχρονα στην αίθουσα και στο δίκτυο, μέσω τυποποιημένης ιστοσελίδας για κάθε μάθημα, την οποία διαχειρίζεται ο διδάσκων και στην οποία καταθέτει σημειώσεις, συμπληρωματικό υλικό για τις παραδόσεις, παραδείγματα εξετάσεων, κλπ, καθώς και τελική βαθμολογία και σχόλια για την επίδοση του κάθε φοιτητή (με ελεγχόμενη πρόσβαση που εξασφαλίζει το προσωπικό απόρρητο). Τα οφέλη απ’ αυτόν τον τρόπο επικοινωνίας μεταξύ διδάσκοντος και διδασκομένων είναι πολλαπλά: η άμεση παροχή πληροφορίας με αναβαθμισμένη ποιότητα και σε μεγαλύτερη ποσότητα, η δυνατότητα διαρκούς ανανέωσης και βελτίωσης του εκπαιδευτικού υλικού, η διαθεσιμότητα του υλικού στους φοιτητές σε οποιαδήποτε ώρα και εξ αποστάσεως.
Είναι αναγκαίο να θέσουμε στόχο το πανεπιστήμιο Δ.Μ. να φτάσει σ’ αυτό το επίπεδο μέσα στην επόμενη 5-ετία. Για το σκοπό αυτό θα χρειαστεί να προσληφθεί προσωπικό με την κατάλληλη τεχνογνωσία ώστε να εγκαταστήσει την απαραίτητη υποδομή αλλά και να εκπαιδεύσει τους φοιτητές και τους διδάσκοντες στην χρήση αυτών των μέσων.

9.3. Τυπογραφείο

Το τυπογραφείο μπορεί να προσφέρει σημαντικό έργο στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η λειτουργία του πρέπει να ενταχθεί σε μια φιλοσοφία που θα λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ποιότητα και το κόστος των προσφερομένων υπηρεσιών. Η λειτουργία τμήματος πανεπιστημιακών εκδόσεων στα πρότυπα των πανεπιστημιακών εκδόσεων Κρήτης πρέπει να απασχολήσει τη διοίκηση του πανεπιστημίου.

9.4. Κέντρο Πολιτισμού

Ο πολιτισμός είναι η αξιόπιστη πρόταση για επιβίωση της πατρίδας μας στο μέλλον. Η δημιουργία του κατάλληλου πολιτισμικού περιβάλλοντος, η ανάδειξη των νέων δημιουργών, η αξιοποίηση και προβολή της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και οι πρωτοβουλίες που σηματοδοτούν πολιτισμική παράδοση πρέπει να είναι στρατηγική επιλογή του πανεπιστημίου. Η συνέχιση των δράσεων «λόγου και τέχνης», η αξιοποίηση των «κατασκηνώσεων Κλαδοράχης»,…και η ενίσχυση των δράσεων πολιτισμού των φοιτητικών ομάδων…είναι κάποιες από τις δράσεις στο εσωτερικό του πανεπιστημιακού χώρου.

9.5. Κέντρο Γλωσσών

Η επαρκής γνώση ξένων γλωσσών θα αυξήσει την προστιθέμενη αξία του ανθρώπινου κεφαλαίου. Η οργάνωση κέντρου εκμάθησης ξένων γλωσσών με τη βοήθεια οπτικό-ακουστικών μέσων πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα.

9.6. Υπηρεσία Φοιτητικής Μέριμνας

Η ενίσχυση της ευαισθησίας του πανεπιστημίου μας, τόσο στη σίτιση όσο και στη στέγαση των φοιτητών μας, ανύπαρκτη σήμερα, πρέπει να εκδηλωθεί με ουσιαστικές παρεμβάσεις στην κεντρική εξουσία και τη Γ.Γ. Π.Δ.Μ. Από την πλευρά των φοιτητών πρέπει να συνεχιστεί ο σεβασμός στη διατήρηση του καθαρού περιβάλλοντος και τη λειτουργικότητα των εγκαταστάσεων του πανεπιστημίου.

9.7. Κέντρα Αναψυχής

Τα κέντρα αναψυχής (κυλικεία) πρέπει να αποτελούν κόσμημα του πανεπιστημίου μας. Η συνεχής βελτίωσή τους πρέπει να αποτελεί στόχο ποιότητας.

9.8. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού

Οι υπηρεσίες ενός τέτοιου κέντρου έχουν εθνική σημασία. Η άτυπη λειτουργία του πρέπει να είναι άμεσος στόχος (σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των κατασκηνώσεων Κλαδοράχης). Η θεσμοθέτησή του από την πολιτεία θα είναι η αμοιβή της αξιόπιστης λειτουργίας του.

9.9. ΚΕΚ ( ή κέντρο δεξιοτήτων)

Η τόνωση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και η επικαιροποίηση της γνώσης του πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα της χώρας. Η εμπλοκή του πανεπιστημίου στην επαγγελματική κατάρτιση κρίνεται αναγκαία για τη σύνδεσή του με τον παραγωγικό ιστό και το κύρος της ίδιας της επαγγελματικής εκπαίδευσης.

9.10. Ινστιτούτο Δια-Βίου-Εκπαίδευσης

Η Δ-Β-Ε είναι η πρόκληση. Η ενεργοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα συμβάλει στην τόνωση του ρόλου του πανεπιστημίου για ένταξη της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας στις «έμπειρες» περιφέρειες της πατρίδας μας.

9.11. Αθλητισμός

Το πανεπιστήμιο δεν διαθέτει αθλητικές υποδομές. Η δημιουργία τους πρέπει να αποτελεί βασικό άμεσο στόχο.

9.12. Δίκτυο Οριζοντίων Ερευνητικών Εργαστηρίων

9.13. Γραφείο Διασύνδεσης
9.14. Μονάδα Διασφάλισης της Ποιότητας (όπως αναφέρεται στο σχετικό νόμο)
9.15. Μονάδα Ηλεκτρονικής Φύλαξης και Πρόσβασης σε Εκπαιδευτικές Υποδομές
9.16. Μονάδα Συντήρησης Οργάνων
9.17. Υπηρεσία Φύλαξης των Εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου
9.18. Μονάδα Μουσείων και Αρχείων
9.19. Επιτροπή Διαχείρισης Ειδικού Λογαριασμού Έρευνας. Ο ρόλος της επιτροπής (διοίκηση, διαχείριση και συντονισμός των χρηματοδοτούμενων δραστηριοτήτων) πρέπει να διευρυνθεί με στόχους: αναζήτηση πηγών χρηματοδότησης, διάχυση των αποτελεσμάτων της χρηματοδοτούμενης έρευνας, συνεργασίες των ερευνητών με τον παραγωγικό ιστό, προβολή του έργου του πανεπιστημίου, στήριξη των επιτροπών εξωτερικών κριτών για την αξιολόγηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων και υποδομών του πανεπιστημίου, αξιοποίηση πόρων,…

1.2.10 Διοίκηση

Η Διοίκηση του πανεπιστημίου έχει ανάγκη από μεγαλύτερη συνοχή και αποτελεσματικότητα. Μια τέτοια προοπτική μπορεί να βασιστεί: α) στην αξιολόγηση του προσωπικού, β) στην ανάλυση των απαιτήσεων των διοικητικών μονάδων, γ) στη συνεχή εκπαίδευση, δ) στην πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των δυνατοτήτων των νέων τεχνολογιών και ε) στη συμμετοχή του προσωπικού στη διαμόρφωση και προσέγγιση του συλλογικού οράματος

1.2.11 Πολιτική Υποδομών

Το ακαδημαϊκό περιβάλλον αυξάνει την ελκυστικότητα και το κύρος του όταν: α) οι δομημένοι και μη χώροι είναι λειτουργικοί και πληρούν βασικούς αισθητικούς κανόνες, β) οι εκπαιδευτικές υποδομές ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των προγραμμάτων σπουδών, γ) οι ερευνητικές υποδομές μπορούν να προσελκύσουν αξιόλογους ερευνητές, δ) οι υποδομές πολιτισμικών εκφράσεων και αθλητισμού δίνουν τη δυνατότητα διεξόδου και προβληματισμού των νέων, ε) η ανάδειξη των στοιχείων του πολιτισμού μας ενεργοποιούν τη συλλογική ευθύνη,…
Η διοίκηση του πανεπιστημίου πρέπει ανά τετραετία να καθορίζει προτεραιότητες ανάλογα με τις ανάγκες, τους οικονομικούς πόρους και τις διαφαινόμενες προοπτικές.

1.2.12 Οικονομικοί Πόροι

Η διοίκηση του πανεπιστημίου πρέπει να ενεργοποιήσει το κύρος της για αναζήτηση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης. Η κοινή προσπάθεια με το Δυτικο-μακεδονικό Lobby μπορεί να ενεργοποιήσει την ιδεολογία του «ευεργετισμού».

1.2.13 Προσδοκίες

Ο εμπλουτισμός του πανεπιστημίου με γνωστικά αντικείμενα αιχμής, η ενίσχυση των μεταπτυχιακών σπουδών, η τόνωση της αξιοπιστίας του, η πρωτοπορία στην έρευνα και η στόχευση στην αριστεία, παραμένουν κάποιες από τις προσδοκίες του ακαδημαϊκού χώρου.

1.2.14 Προτάσεις για Ενέργειες

1. Ακαδημαϊκές Μονάδες: α) διάχυση του συλλογικού οράματος, β) αναδιάρθρωση των προγραμμάτων σπουδών, γ) διατύπωση κριτηρίων για αξιολόγηση, δ) διατύπωση στρατηγικής συνεργασιών, υποδομών και προτεραιοτήτων, ε) εισαγωγή νέων εκπαιδευτικών προσεγγίσεων και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, στ) καθιέρωση βραβείων διδασκαλίας και έρευνας, ζ) τόνωση του κύρους των μεταπτυχιακών σπουδών, η) συμμετοχή σε δίκτυα πανεπιστημίων, εργαστηρίων και αριστείας, θ) ενίσχυση σε ανθρώπινο δυναμικό ( μέλη ΔΕΠ και προσωπικό υποστήριξης), …
2. Υποδομές: α) σταδιακή ολοκλήρωση του κτιριακού προγράμματος στέγασης των υπηρεσιών και των ακαδημαϊκών μονάδων, β) βελτίωση των δικτύων, γ) σταδιακή υλοποίηση των οραματισμών για το ορεινό τμήμα της Κλαδοράχης, δ) υλοποίηση του δικτύου οριζόντιων εργαστηρίων, ε) ανάπλαση του χώρου μεταξύ των κτιριακών εγκαταστάσεων, στ) προγραμματισμός για κτιριακή υποδομή στέγασης των μουσείων-αρχείων και των οριζόντιων εργαστηρίων, ζ) λειτουργία συνεδριακού κέντρου, …
3. Έρευνα: α) καθορισμός προτεραιοτήτων, β) προκήρυξη ετήσιων βραβείων, γ) ενίσχυση νέων ερευνητών, δ) υιοθέτηση κριτηρίων ερευνητικής αποδοτικότητας, …
4. Χρηματοδότηση: α) αξιοποίηση δωρεών, β) αξιοποίηση του Δυτικό-μακεδονικού Lobby, γ) αξιοποίηση προϊόντων της έρευνας,….
5. Προβολή: α) ενημέρωση των Λυκείων για τις δυνατότητες του Πανεπιστημίου, β) εκτύπωση και διανομή έκδοσης που θα περιλαμβάνει τις ερευνητικές, εκπαιδευτικές και γενικά τις δραστηριότητες του Πανεπιστημίου ( όπως επίσης και τις υποδομές του), ώστε να φαίνονται και να κρίνονται ευρύτερα τα επιτεύγματά του στον εκπαιδευτικό, κοινωνικό και ερευνητικό χώρο.
6. Διοίκηση: οργάνωση των διοικητικών δομών, της Τεχνικής Υπηρεσίας, του Κ.Π.Η.Υ., με συμπλήρωση των υποδομών και την πρόσληψη προσωπικού υψηλών προδιαγραφών.

Άμεσοι Στόχοι

Επίλογος

Η πεποίθηση ότι το μέλλον θα αντιγράψει το παρόν, καταπνίγει τις ουτοπικές νοσταλγίες της νεολαίας μας, σε μια εποχή μάλιστα που το ουτοπικό πνεύμα παραμένει περισσότερο αναγκαίο από ποτέ. Ο ακαδημαϊκός μας χώρος πρέπει να δημιουργήσει εκείνο το περιβάλλον που εκκρίνει την ελπίδα και δίνει ευκαιρία στο όνειρο.

Περίληψη

Ο βασικός στόχος της πανεπιστημιακής κοινότητας είναι: το Πανεπιστήμιο μας να αναγνωρίζεται τα επόμενα πέντε χρόνια ως το πρωτοποριακό Ίδρυμα στην Ελλάδα, που εστιάζει στην «αριστεία» στη διδασκαλία και την έρευνα όπως επίσης και στην ποιότητα των αποφοίτων του. Ο στόχος αυτός είναι φιλόδοξος, αλλά ό, τι έχει συντελεστεί μέχρι τώρα, κάτω από δύσκολες συνθήκες, μας δίνει το δικαίωμα να αισιοδοξούμε.
Τα επόμενα πέντε χρόνια θα υπάρξουν δραματικές αλλαγές, γεγονός που συνηγορεί στην αναγκαιότητα βελτίωσης των υπαρχουσών υποδομών, εκπαιδευτικών-ερευνητικών, την ένταξη γνωστικών αντικειμένων αιχμής, την κριτική αναδιάρθρωση των υφισταμένων ακαδημαϊκών μονάδων, την καλλιέργεια της διεπιστημονικότητας, την καθιέρωση προτεραιοτήτων στην έρευνα, την καθιέρωση της επιβράβευσης των αρίστων, τη συμμετοχή σε δίκτυα αριστείας, την τόνωση του κύρους του Ιδρύματος στην περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας, την ανάληψη πρωτοβουλιών για διάχυση περιβάλλοντος ποιότητας σε όλες τις εκφάνσεις του ακαδημαϊκού χώρου (αξιολόγηση).
Η στρατηγική ενίσχυσης των δράσεών του απαιτεί συμμαχίες. Η συγκρότηση ενός οργάνου με προσωπικότητες του Δυτοκο-μακεδονικού χώρου θα συμβάλει στην ενίσχυση της επιχειρηματολογίας του στην κεντρική εξουσία και την εξεύρεση πόρων για την υλοποίηση των σχεδιασμών του. Η παράδοση της ευεργεσίας είναι αποτυπωμένη στο κύτταρο του Δυτικο-Μακεδόνα.
Ο στρατηγικός σχεδιασμός αναδεικνύει τις κατευθύνσεις που πρέπει να ακολουθήσει το Πανεπιστήμιό μας τα επόμενα πέντε χρόνια. Η ενίσχυση του κύρους του θα ενισχύσει το κύρος της Δυτικής Μακεδονίας, και αντίστροφα.
Το βασικό μήνυμα είναι: πορεία για αριστεία. Το μήνυμα αυτό πρέπει να το ενστερνιστούν όλες οι συνιστώσες της ακαδημαϊκής ζωής, η πολιτική ηγεσία και η τοπική κοινωνία.
Το Πανεπιστήμιο πρέπει να θεραπεύσει τις αναδυόμενες ανάγκες της κοινωνίας, εστιάζοντας στην προπτυχιακή εκπαίδευση με ευρείς ορίζοντες και δίνοντας τη δυνατότητα στους σπουδαστές του να ασκούν το ταλέντο τους και τις δεξιότητές τους. Παράλληλα πρέπει να οργανώνει και να στελεχώνει υψηλής ποιότητας μεταπτυχιακές σπουδές που θα ελκύουν σπουδαστές υψηλών προδιαγραφών.
Για να ανταποκριθεί το Πανεπιστήμιο στην αποστολή του πρέπει να έχει υψηλής στάθμης ανθρώπινο δυναμικό, τόσο επιστημονικό όσο και προσωπικό υποστήριξης. Η προσεκτική επιλογή του ανθρώπινου δυναμικού και η υιοθέτηση της δια-βίου-εκπαίδευσης αποτελούν τις αναγκαίες και ίσως και ικανές συνθήκες για δημιουργία συνθηκών άνοιξης στο Πανεπιστήμιό μας.
Πρέπει να τονιστεί ότι η αναζήτηση οικονομικών πόρων θα αποτελεί τη συνεχή επιδίωξη της διοίκησης και των παραγόντων της τοπικής κοινωνίας.
Η πορεία του ακαδημαϊκού θεσμού θα πρέπει πάντα να βασίζεται στα ακαδημαϊκά κριτήρια που έχουν καθιερωθεί στην πορεία αιώνων του θεσμού.
Κάποια θέματα που θα πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστούν είναι:
1. ένταξη νέων γνωστικών αντικειμένων αιχμής (ιδιαίτερα τεχνολογικής κατεύθυνσης)
2. ενίσχυση των κτιριακών υποδομών
3. ενίσχυση των φοιτητικών υποδομών
4. ενίσχυση των ερευνητικών υποδομών σε συνδυασμό με τις προτεραιότητες
5. ενίσχυση των υπηρεσιών βιβλιοθήκης
6. ενίσχυση των υπηρεσιών δικτύου και αξιοποίηση των δυνατοτήτων των νέων τεχνολογιών (διοίκηση, έρευνα, διδασκαλία, προβολή)
7. ενίσχυση των διευκολύνσεων στους μεταπτυχιακούς φοιτητές
8. εκχώρηση δυνατότητας από την πολιτεία για πρόσληψη αρίστων σε αντικείμενα αιχμής (αποφυγή γραφειοκρατικών διαδικασιών)
9. διάθεση ικανού αριθμού πιστώσεων για προσκλήσεις επισκεπτών ερευνητών
10. ενεργοποίηση σπουδών σε διεπιστημονικούς κλάδους
11. εστίαση στη διδασκαλία και επιβράβευση των αρίστων δασκάλων
12. προτεραιότητες στην έρευνα και ετήσια βραβεία στους πρωτοπόρους
13. ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας
14. διάχυση και εξασφάλιση ποιότητας σε όλες τις εκφάνσεις του ακαδημαϊκού χώρου
15. διαφάνεια στις αποφάσεις
16. εγκαθίδρυση συστήματος πληροφόρησης
17. συμμετοχή σε δίκτυα πανεπιστημίων και αριστείας
18. οργάνωση των διοικητικών δομών ( υποδομές, ανθρώπινο δυναμικό )
19. εμποτισμό των συντελεστών της πανεπιστημιακής κοινότητας με συλλογικό όραμα.

Η ανάδειξη των παραπάνω θεμάτων υποδηλώνει φιλόδοξους σχεδιασμούς που όμως η φρεσκάδα του πανεπιστημίου μας και τους δικαιολογεί και τους θεωρεί εφικτούς.

1.3 Το προτεινόμενο τμήμα στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδιασμού του Ιδρύματος

Σύμφωνα με τη στρατηγική ανάπτυξής του, το ΠΔΜ εστιάζει την προοπτική του: α) στη συμπλήρωση της Πολυτεχνικής Σχολής (λειτουργούν ήδη δύο τμήματα: Μηχανολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών), β) στην ίδρυση και λειτουργία τμημάτων στη Σχολή Οικονομικών και Διοίκησης, γ) στην περαιτέρω τόνωση της ελκυστικότητας των τμημάτων που ήδη λειτουργούν στην πόλη της Φλώρινας ( 2-Παιδαγωγικά Τμήματα, Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών και Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών), δ) στο Ενεργειακό Ερευνητικό Κέντρο που θα λειτουργήσει στην πόλη της Πτολεμαΐδας, ε) στη λειτουργία του Ινστιτούτου Δια-Βίου-Εκπαίδευσης και στ) στην περαιτέρω ανάπτυξη των Μεταπτυχιακών του Σπουδών.
Η ίδρυση Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο ΠΔΜ θα τονώσει το κύρος της Πολυτεχνικής Σχολής, θα αναδείξει και θα αξιοποιήσει τον αρχιτεκτονικό θησαυρό της Δυτικής Μακεδονίας, θα αποτελέσει γέφυρα συνεργασίας με τις Βαλκανικές Χώρες, θα αξιοποιήσει το επιστημονικό δυναμικό των άλλων τμημάτων, θα τονώσει την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα, που σχετίζονται με το σχεδιασμό βιομηχανικών προϊόντων και θα αποτελέσει τον καταλυτικό παράγοντα ανάπτυξης του αγροτουρισμού σε μια περιφέρεια που έχει, για το σκοπό αυτό, ανεξάντλητες δυνατότητες.
Συμπέρασμα: Η ίδρυση και λειτουργία Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο ΠΔΜ είναι συμβατό με το όραμα ανάπτυξης ενός ελκυστικού και δυναμικού πανεπιστημίου στην ευαίσθητη περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας.

1.4 Δυναμική του επιστημονικού πεδίου

1.4.1 Διεθνώς

Ο πολιτισμός μιας χώρας κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από το δομημένο περιβάλλον, την ανάδειξη και προστασία του μη δομημένου περιβάλλοντος, την προσαρμογή της δόμησης σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, το σεβασμό της ιστορικής πορείας, τη βέλτιστη αξιοποίηση των υλικών και της τεχνολογίας και το αισθητικό αποτέλεσμα. Στο διαμορφούμενο κόσμο, τον κόσμο των νέων υλικών και της τεχνολογίας, όλος ο πλανήτης αναδομείται από την αρχή, αλλά και τείνει να προστατέψει το παρελθόν. Σ’ αυτό το περιβάλλον, ο αρχιτέκτονας μηχανικός θα έχει κυρίαρχο ρόλο.
Συμπέρασμα: Η αρχιτεκτονική θα αποτελεί και στον 21ο αιώνα έναν από τους δυναμικούς κλάδους της τέχνης και τεχνικής.

1.4.2 Η Ελληνική πραγματικότητα

Η Ελλάδα έχει να αντιμετωπίσει: α) την προστασία και ανάδειξη του παρελθόντος (αναστηλώσεις, συντηρήσεις), β) την αισθητική του μη δομημένου χώρου (αρχιτεκτονική τοπίου), γ) τη σχεδίαση ελκυστικού βιομηχανικού προϊόντος, δ) την αξιοποίηση των κλιματολογικών συνθηκών (βιοκλιματική), ε) τη χρήση νέων υλικών και στ) την αποτελεσματική αξιοποίηση του δυναμικού της σε αρχιτέκτονες μηχανικούς ( δυστυχώς το αντικείμενο του αρχιτέκτονα μηχανικού θεραπεύεται, κακώς, και από άλλες ειδικότητες μηχανικού).
Συμπέρασμα: Τα αντικείμενα που καλείται να θεραπεύσει ο αρχιτέκτονας μηχανικός στην Ελλάδα είναι πολλά και μάλιστα κυρίαρχα για την ποιοτική προοπτική ανάπτυξής της.

1.5 Όραμα

Όραμα του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο ΠΔΜ αποτελεί η ελκυστικότητα του ακαδημαϊκού του χώρου και η προώθηση της ανάπτυξης της περιφέρειας της Δυτικής Μακεδονίας, και της χώρας, με την ανάδειξη της πολιτισμικής της συνέχειας, το σχεδιασμό πολιτισμικού και χρηστικού προϊόντος και την ενσωμάτωση των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης, των νέων υλικών και της τεχνολογίας στο δομημένο και μη περιβάλλον.

1.6 Η αποστολή

Αποστολή του Τμήματος αποτελεί η δημιουργία ικανών στελεχών, αρχιτεκτόνων μηχανικών, που να μπορούν να αλληλεπιδρούν με άλλους επιστημονικούς κλάδους και να αξιοποιούν τη νέα γνώση, για τη στελέχωση των ιδιωτικών επιχειρήσεων, των δημόσιων οργανισμών, καθώς και ατομικών (και ομαδικών) αρχιτεκτονικών γραφείων, με κύριους στόχους:
α) την ποιοτική αναβάθμιση του δομημένου και μη περιβάλλοντος
β) τη βελτίωση του βιομηχανικού προϊόντος
γ) την ανάδειξη της πολιτισμικής κληρονομιάς
δ) την τόνωση του αγροτουρισμού
ε) την εκμετάλλευση των κλιματολογικών συνθηκών και
στ )την αξιοποίηση των νέων υλικών και της τεχνολογίας
Η αποστολή αυτή μπορεί να προσεγγιστεί μέσω:
α) της παροχής ποιοτικών σπουδών σε όλο το φάσμα των γνωστικών αντικειμένων, που αφορούν στην αρχιτεκτονική και τους συναφείς κλάδους (υλικά, τεχνολογίες,..)
β) της συνεχούς αξιολόγησης του προγράμματος σπουδών, λαμβάνοντας υπόψη τη διεθνή εμπειρία
γ) της τακτικής αξιολόγησης της ανταπόκρισης των αποφοίτων στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας
δ) της συνεργασίας με άλλα Ιδρύματα της ημεδαπής και αλλοδαπής (ανταλλαγή φοιτητών και διδασκόντων) και
ε) της συνεχούς υποστήριξης των αποφοίτων με επιμόρφωση σε αντικείμενα αιχμής μέσω ερευνητικών προγραμμάτων και της Δια-Βίου-Εκπαίδευσης.

1.7 Οι εισακτέοι

Οι προϋποθέσεις και η διαδικασία εισαγωγής των σπουδαστών στο προτεινόμενο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του ΠΔΜ ορίζονται από το ΥπΕΠΘ, ανάλογα με το εκάστοτε ισχύον εθνικό σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ο προτεινόμενος αριθμός φοιτητών, μέχρι την αυτοδυναμία του, είναι 60 φοιτητές/έτος. Οι λόγοι είναι προφανείς με κυρίαρχους: την άριστη εκπαίδευση των φοιτητών και τη δημιουργία ακαδημαϊκής παράδοσης.

1.8 Οι απόφοιτοι

Οι απόφοιτοι του τμήματος θα έχουν ένα ευρύ πλέγμα γνώσεων, εκτός εκείνου των κλασικών σπουδών στην αρχιτεκτονική, ώστε να μπορούν να συνεργαστούν και με κλάδους της τεχνικής, της τέχνης, των νέων τεχνολογιών, της γεωπονίας, της δασολογίας, της νομικής επιστήμης και των ανθρωπιστικών σπουδών. Οι νέες συνθήκες απαιτούν μια πολύπλευρη γνώση για την κατανόηση των νέων προβλημάτων και των νέων απαιτήσεων της κοινωνίας μας.

1.9 Προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης των πτυχιούχων

Οι απόφοιτοι του τμήματος θα έχουν επαγγελματικά δικαιώματα, όπως περιγράφονται στη συνέχεια:
α) Όλα τα δικαιώματα των διπλωματούχων Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.
β) Οι έχοντες εξειδίκευση σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς εντάσσονται στην κατηγορία 7 περί ειδικών κατασκευών, μετά παρέλευση του απαιτούμενου χρόνου από τη λήψη του διπλώματος.
γ) Οι έχοντες εξειδίκευση σε ζητήματα διαχείρισης φυσικής κληρονομιάς αποκτούν τη δυνατότητα επαγγελματικών δικαιωμάτων αναλόγων εκείνων των μηχανικών περιβάλλοντος και παρεμφερών ειδικοτήτων.
δ) Ως σχεδιαστές βιομηχανικών προϊόντων θα έχουν (θεσμοθετημένα) επαγγελματικά δικαιώματα στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.
ε) Τα επαγγελματικά δικαιώματα στις βιομηχανίες και στα εργαστήρια σχεδιασμού προϊόντων αποτελούν αναβάθμιση των υπαρχόντων εργασιακών δικαιωμάτων των σχεδιαστών, γραφιστών κ.α.

1.10 Πρόγραμμα Σπουδών

Η ελληνική και διεθνής εμπειρία στις σπουδές στην αρχιτεκτονική είναι οι πηγές από τις οποίες έχουν αντληθεί οι αναγκαίες πληροφορίες για τη διαμόρφωση του προτεινόμενου προγράμματος σπουδών, λαμβάνοντας υπόψη και τις εισαγόμενες καινοτομίες για την ελληνική πραγματικότητα (βλέπε 1.13).

1.11 Προγράμματα Σπουδών συναφών τμημάτων της χώρας και της αλλοδαπής (βλέπε παράρτημα Α).

1.12 Διάρκεια Προγράμματος Σπουδών

Το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος, ακολουθώντας την παράδοση των πολυτεχνικών τμημάτων της χώρας, περιλαμβάνει 10-εξάμηνα και η διδασκαλία αυτού προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός 5-ακαδημαϊκών ετών.

1.13 Διάρθρωση Προγράμματος Σπουδών

Στην Ελλάδα, οι σπουδές στην αρχιτεκτονική είναι καταξιωμένες και μάλιστα σε ορισμένους κλάδους έχει δημιουργηθεί παράδοση ποιότητας. Τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών των Αρχιτεκτονικών Σχολών της χώρας μπορούν να αναζητηθούν στις ιστοσελίδες τους στο διαδίκτυο:(www. Arch.ntua.gr, http://www.arch. uth.gr, http://www.arch.duth.gr, http://www.arch.auth.gr, …). Η φιλοσοφία των προγραμμάτων αυτών αποτυπώνεται στα αντικείμενα των τομέων που απαρτίζουν τα τμήματα:

Αρχιτεκτονική Σχολή του ΑΠΘ.
Η Σχολή περιλαμβάνει 5-τομείς:
α. Τομέας Σχεδιασμού και εικαστικών τεχνών
β. Τομέας Αρχιτεκτονικού και αστικού σχεδιασμού
γ. Τομέας Πολεοδομίας χωροταξίας και περιφερειακής ανάπτυξης
δ. Τομέας Ιστορίας αρχιτεκτονικής, ιστορίας τέχνης , αρχιτεκτονική μορφολογία
ε. Τομέας Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής τεχνολογίας

Αρχιτεκτονική Σχολή του ΔΠΘ
Περιλαμβάνει 4-τομείς:
α. Τομέας Δομικής επιστήμης και τεχνολογίας
β. Τομέας Τεχνών και Ανθρωπιστικών Επιστημών
γ. Τομέας Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και κατασκευών
δ. Τομέας πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού

Αρχιτεκτονική του ΕΜΠ
Περιλαμβάνει 4-τομείς:
α. Τομέας Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού
β. Τομέας πολεοδομίας και χωροταξίας
γ. Τομέας αρχιτεκτονικής γλώσσας – επικοινωνίας και σχεδιασμού
δ. Τομέας Συνθέσεων τεχνολογικής Αιχμής.

Πρόταση (διάρθρωση σε τομείς)

Προτεινόμενο Τμήμα Αρχιτεκτονικής
Η δομή του προτεινόμενου προγράμματος περιλαμβάνει 5-τομείς:
α. Τομέας αρχιτεκτονικού και καλλιτεχνικού σχεδιασμού
β. Τομέας χωροταξίας -πολεοδομίας, πολιτιστικού περιβάλλοντος και τοπίου
γ. Τομέας Τεχνολογίας και τεχνολογιών αιχμής
δ. Τομέας θεωρητικών και ανθρωπιστικών σπουδών
ε. Τομέας βιομηχανικού σχεδιασμού και σχεδιασμού προϊόντος
Παρατήρηση: οι καινοτομίες της προτεινόμενης δομής δηλώνονται με τονισμένα γράμματα (η σχετική βιβλιογραφία αναφέρεται στην τελευταία σελίδα του παρόντος)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ1ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Εισαγωγή στις Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS :402ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Εισαγωγή στις Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS :40Α.Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός Ι
1. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική Σύνθεση
2. Σχεδιαστική Προσέγγιση του χώρου
Β. Ιστορίες (θεωρία)
3. Ιστορία και θεωρία Τέχνης Ι
4. Ιστορία και θεωρία Αρχιτεκτονικής Ι
Γ. Μαθηματικά (θεωρία)
5. Ανώτερα Μαθηματικά.
Δ. Αναπαραστάσεις -Νοητικά μέσα (εργαστήριο)
6. Σχέδιο και πρόπλασμα
7. Γεωμετρική αναπαράσταση
8. Τοπογραφία
Ε.Εικαστικά
9. Ζωγραφική Ι
10. Πλαστική Ι
Ξένες Γλώσσες

12

6

3

9

6

4

Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο) Αρχιτεκτονικός και αστικός σχεδιασμός
1. Εισαγωγή στον σχεδιασμό και οργάνωση του χώρου
2. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική της πόλης
Πολεοδομία
3. Εισαγωγή στην οργάνωση της πόλης
4. Αρχές πολεοδομίας
Β. Τεχνολογία (εργαστήριο)
5. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική τεχνολογία
6. Δομική μηχανική Ι
7. Πολυμεσικές εφαρμογές
8. Εισαγωγή στην Πληροφορική
Γ. Εικαστικά (εργαστήριο)
9. Ζωγραφική ΙΙ
10. Πλαστική ΙΙ
Δ. Ιστορίες (θεωρία)
11. Ιστορία και θεωρία Τέχνης ΙΙ
12. Ιστορία και θεωρία Αρχιτεκτονικής ΙΙ
Ξένες Γλώσσες

12

12

6

6

4
3ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 404ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 40Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός 2
1. Αρχιτεκτονική σύνθεση ΙΙ
Αποκατάσταση έργων πολιτισμού και φύσης
2. Αποκατάσταση του Περιβάλλοντος των πόλεων και του Τοπίου
3. Ανάλυση της πόλης και του Περιβάλλοντος
Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
4. Πολεοδομικός σχεδιασμός Ι
Β. Θεωρίες
5. Θεωρία του Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού Ι
6. Θεωρία πολεοδομικού σχεδιασμού Ι
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
7. Δομική φυσική Ι
8. Στατική και δυναμική των κατασκευών
9. Αντοχή υλικών
Δ. Νοητικά μέσα (εργαστήριο)
10. Πολυμεσικές εφαρμογές
Ε.Εικαστικά
11. Ζωγραφική ΙΙΙ
12. Πλαστική ΙΙΙ
Ξένες Γλώσσες
12

6

9

3

6

4
Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός
1. Αρχιτεκτονική σύνθεση ΙΙ
Αποκατάσταση έργων πολιτισμού και φύσης
2. Αποκατάσταση κτιρίων και συνόλων
Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
3. Πολεοδομικός σχεδιασμός ΙΙ
Β. Θεωρίες
4. Θεωρία Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ΙΙ
5. Θεωρία πολεοδομικού σχεδιασμού ΙΙ
6. Πολεοδομικό Δίκαιο
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
7. Δομική μηχανική ΙΙ
8. Οπλισμένο σκυρόδεμα Ι
9. Η/Μ Εγκαταστάσεις
Δ. Νοητικά μέσα
10. Γραμμική αναπαράσταση
Ε. Ιστορίες
11. Ιστορία και θεωρία των αποκαταστάσεων μνημείων, συνόλων και έργων τέχνης

Ξένες Γλώσσες

12

9

9

3

3

4

5ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 406ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 40Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός
1. Αρχιτεκτονική σύνθεση ΙΙΙ
2. Βιοκλιματική Σύνθεση
Αποκατάσταση έργων πολιτισμού και φύσης
3. Αποκατάσταση κτιρίων και συνόλων.
Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
4. Πολεοδομικός σχεδιασμός ΙΙΙ
Β. Θεωρίες
5. Φιλοσοφία
6. Θεωρία σχεδιασμού του τοπίου
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
7. Δομική φυσική ΙΙ
8. Οπλισμένο σκυρόδεμα ΙΙ
9. Τεχνολογία υλικών Ι
Δ. Νοητικά μέσα (εργαστήριο)
10. Αποτυπώσεις- Αναπαραστάσεις για την αρχιτεκτονική
Ε. Ιστορίες
Ιστορία των κήπων και του τοπίου
12

6

9

3

3

Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός
1. Αρχιτεκτονική σύνθεση ΙV
2. Σχεδιασμός του Ανάγλυφου και του Περιβάλλοντος
Σχεδιασμός τοπίου
3. Αρχιτεκτονική τοπίου ΙΙ
4. Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός Ι
Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
5. Χωροταξικός σχεδιασμός Ι
6. Θεματική Χαρτογραφία για την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία
Β. Θεωρίες (Θεωρία)
7. Νομοθεσία Περιβάλλοντος
8. γεωγραφία του τοπίου
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
9. Δομική φυσική προς εξειδίκευση (εργαστήριο)
10. Μεταλλικές κατασκευές (εργαστήριο)
11. σχεδιασμός της επικοινωνίας πολυμέσων
Δ. Νοητικά μέσα (εργαστήριο)
12. Γραμμική αναπαράσταση

12

6

9

3Κατ’ επιλογή διδακτικές μονάδες : 9
1. Πιθανότητες- στατιστική
2. Εφαρμοσμένη Οικονομία
3. Φύση του Επαγγέλματος- Το δίκαιο και η Τεχνική Νομοθεσία
4. Οπτικοακουστικές Τέχνες
5. Θεωρία Χωρικής Ανάπτυξης
6. Γενική κτιριολογία Ι
3
3
3

3
3
3

Κατ’ επιλογή διδακτικές μονάδες : 10
1. Τεχνολογία του Περιβαλλοντικού Ελέγχου
2. Κεραμική
3. Έρευνα και Αρχιτεκτονική
4. Φυσική Περιβάλλοντος
5. Οργάνωση εργοταξίου και αποκαταστάσεων
6. Γενική κτιριολογία ΙΙ
7. Αρχές design
8. Φύση και χωροκατασκευές

3
2
2
2
3
3
3
3

7ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 408ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 40Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός
1. Αρχιτεκτονική σύνθεση V
Σχεδιασμός τοπίου
2. Αρχιτεκτονική τοπίου Ι
Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός
3. Χωροταξικός σχεδιασμός ΙΙ
4. Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός ΙΙ
Β. Θεωρίες
5. Θεωρία και Ιστορία των αποκαταστάσεων
6. Θεωρία του βιομηχανικού σχεδιασμού
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
7. Τεχνολογία αιχμής στην αρχιτεκτονική
8. Φυσική Περιβάλλοντος και Δίκτυα
9. Τεχνολογία Υλικών ΙΙ
Δ. Νοητικά μέσα 3ΔΜ (εργαστήριο)
10. Τεχνική για την παρουσίαση του προϊόντος
Ε. Ιστορίες
11. Ιστορία και εξέλιξη του βιομηχανικού Σχεδίου
12

6

9

3

3

Α. Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Βιομηχανικός σχεδιασμός
1. Εισαγωγή στο βιομηχανικό σχέδιο
2. Εισαγωγή στο βιομηχανικό σχέδιο για τη μόδα
Σχεδιασμός τοπίου
3. Αρχιτεκτονική τοπίου III
Αποκαταστάσεις έργων πολιτισμού
4. Χωροταξικός σχεδιασμός και αποκαταστάσεις
Β. Θεωρίες (Θεωρία)
5. Ανθρωπογνωστικές θεωρίες προς εξειδίκευση
6. Θεωρία της Αποκατάστασης του τοπίου
Γ. Τεχνολογία (εργαστήριο)
7. Δομική φυσική προς εξειδίκευση
8. Σενάρια και Τεχνολογία της βιομηχανικής Παραγωγής
Δ. Νοητικά μέσα (εργαστήριο)
9. Ηλεκτρονική επεξεργασία εικόνας
Ε. Μαθηματικά
10. Μαθηματικά του Βιομηχανικού Σχεδιασμού

12

6

6

3

3
Κατ’ επιλογή διδακτικές μονάδες : 9
1. Περιβάλλον και βιοκλιματική αντίληψη του χώρου
2. Δημόσιοι Χώροι της πόλης
3. Οπτική Επικοινωνία
4. Στρατηγικός Σχεδιασμός Χωρικών Παρεμβάσεων
5. Θεωρίες της αποδόμησης του Χώρου και του Φύλλου
3

3
3
3
3Κατ’ επιλογή διδακτικές μονάδες : 10
1. Γραφική
2. Τηλεματική και Ψηφιακές Τέχνες
3. Αυτοσχεδιασμοί- Νέες χρήσεις σε παλιά κτίρια
4. Κοινωνική Σημειωτική Αστικού και περιβάλλοντος χώρου
5. Πολεοδομία : Κοινωνικό σύστημα και σύστημα επικοινωνίας

3
3
3
3
4

9ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Βασικές Αρχιτεκτονικές ΣπουδέςΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 4010ο ΕΞΑΜΗΝΟ
Πτυχιακό ΠρόγραμμαΣύνολο Διδακτικών Μονάδων –ECTS 40 Σύνθεση και σχεδιασμός (εργαστήριο)
Βιομηχανικός σχεδιασμός
Σχεδιασμός βιομηχανικού προϊόντος
Σχεδιασμός αντικειμένων κατοικίας
Σχεδιασμός Οικολογικών αντικειμένων
Σχεδιασμός και στρατηγική παροχών και προϊόντων.
Τυποποίηση
Πληροφορική γενικού Σχεδιασμού

Ερευνητικό πρόγραμμα σε οποιοδήποτε θεματικό αντικείμενο

Διπλωματική εργασία18

12Διπλωματική εργασία
30Κατ’ επιλογή διδακτικές μονάδες : 10
1. Σχεδιασμός Κοσμήματος
2. Σχεδιασμός Φωτισμού
3. Σχεδιασμός εμπορικών Χώρων
4. Τεχνολογία και Ιστορία του υφάσματος
5. Σχεδιασμός Franchising
6. Σχεδιασμός Packaging
7. Σχεδιασμός Γραμμής ( Line Building)

2
2
2
2
2
2
2

Θεματικές Ενότητες

Α.Τεχνολογία (εργαστήριο)Β. Νοητικά μέσα Αναπαραστάσεις
(εργαστήριο)Γ.Θεωρίες Δ.Σύνθεση και σχεδιασμός
(εργαστήριοΕ .Εικαστικά (εργαστήριο)ΣΤ .ΜαθηματικάΖ.Ιστορίες (θεωρία)

1. Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός2. Αποκατάσταση έργων πολιτισμού και φύσης 3. Χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός4. Πολεοδομία 5. Σχεδιασμός τοπίου 6. Βιομηχανικός σχεδιασμός

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ- υποχρεωτικά
Θεματική Ενότητα Α
(Τεχνολογία Εργαστήριο)
Θεματική Ενότητα Β (Νοητικά μέσα-Αναπαραστάσεις (εργαστήριο)
Θεματική Ενότητα Γ
(Θεωρίες )Θεματική Ενότητα Δ
(Σύνθεση και Σχεδιασμός Εργαστήριο).
1. Δομική φυσική προς εξειδίκευση
2. Σενάρια και Τεχνολογία της βιομηχανικής Παραγωγής
3. Δομική φυσική Ι, ΙΙ
4. Στατική και δυναμική των κατασκευών
5. Αντοχή υλικών
6. Δομική μηχανική Ι,ΙΙ
7. Οπλισμένο σκυρόδεμα Ι, ΙΙ
8. Η/Μ Εγκαταστάσεις
9. Τεχνολογία υλικών Ι, ΙΙ
10. Δομική φυσική προς εξειδίκευση (εργαστήριο)
11. Μεταλλικές κατασκευές (εργαστήριο)
12. Σχεδιασμός της επικοινωνίας πολυμέσων
13. Τεχνολογία αιχμής στην αρχιτεκτονική
14. Φυσική Περιβάλλοντος και Δίκτυα
15. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική τεχνολογία
16. Πολυμεσικές εφαρμογές
17. Εισαγωγή στην Πληροφορική
18. Πληροφορική γενικού Σχεδιασμού
19. Οπτικοακουστικές Τέχνες
20. Φυσική Περιβάλλοντος
21. Τεχνολογία του Περιβαλλοντικού Ελέγχου
22. Τηλεματική και Ψηφιακές Τέχνες Τεχνολογία και Ιστορία του υφάσματος

Αριθμός Μαθημάτων:26
1. Σχέδιο και πρόπλασμα
2. Γεωμετρική αναπαράσταση
3. Τοπογραφία
4. Πολυμεσικές εφαρμογές
5. Γραμμική αναπαράσταση
6. Αποτυπώσεις- Αναπαραστάσεις για την αρχιτεκτονική
7. Γραμμική αναπαράσταση
8. Επιλεγόμενο μάθημα του πεδίου
9. Τεχνική για την παρουσίαση του προϊόντος

Αριθμός Μαθημάτων:9
1. Θεωρία του Αρχιτεκτονικού σχεδιασμού Ι ,ΙΙ
2. Θεωρία πολεοδομικού σχεδιασμού Ι, ΙΙ
3. Πολεοδομικό Δίκαιο
4. Φιλοσοφία
5. Θεωρία σχεδιασμού του τοπίου
6. Νομοθεσία Περιβάλλοντος
7. Γεωγραφία του τοπίου
8. Θεωρία και Ιστορία των αποκαταστάσεων
9. Θεωρία του βιομηχανικού σχεδιασμού
10. Ανθρωπογνωστικές θεωρίες προς εξειδίκευση
11. Θεωρία της Αποκατάστασης του τοπίου
12. Φύση του Επαγγέλματος- Το δίκαιο και η Τεχνική Νομοθεσία
13. Θεωρία Χωρικής Ανάπτυξης
14. Περιβάλλον και βιοκλιματική αντίληψη του χώρου
15. Δημόσιοι Χώροι της πόλης
16. Στρατηγικός Σχεδιασμός Χωρικών Παρεμβάσεων
17. Κοινωνική Σημειωτική Αστικού και περιβάλλοντος χώρου
18. Πολεοδομία : Κοινωνικό σύστημα και σύστημα επικοινωνίας
19. Θεωρίες της αποδόμησης του Χώρου και του Φύλλου

Αριθμός Μαθημάτων: 21

1. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική Σύνθεση
2. Σχεδιαστική Προσέγγιση του χώρου
3. Εισαγωγή στον σχεδιασμό και οργάνωση του χώρου
4. Εισαγωγή στην αρχιτεκτονική της πόλης
5. Εισαγωγή στην οργάνωση της πόλης
6. Αρχές πολεοδομίας
7. Αρχιτεκτονική σύνθεση 1,2,3,4,5
8. Αποκατάσταση του Περιβάλλοντος των πόλεων και του Τοπίου
9. Ανάλυση της πόλης και του Περιβάλλοντος
10. Αποκατάσταση κτιρίων και συνόλων1,2
11. Πολεοδομικός σχεδιασμός 1,2,3
12. Βιοκλιματική Σύνθεση
13. Σχεδιασμός του Ανάγλυφου και του Περιβάλλοντος
14. Περιβαλλοντικός Σχεδιασμός 1,2
15. Αρχιτεκτονική τοπίου 1,2,3
16. Χωροταξικός σχεδιασμός 1,2
17. Θεματική Χαρτογραφία για την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία
18. Εισαγωγή στο βιομηχανικό σχέδιο
19. Εισαγωγή στο βιομηχανικό σχέδιο για τη μόδα
20. Χωροταξικός σχεδιασμός και αποκαταστάσεις
21. Σχεδιασμός βιομηχανικού προϊόντος
22. Σχεδιασμός αντικειμένων κατοικίας
23. Σχεδιασμός Οικολογικών αντικειμένων
24. Σχεδιασμός και στρατηγική παροχών και προϊόντων.
25. Τυποποίηση
26. Γενική κτιριολογία Ι,ΙΙ
27. Αρχές design
28. Φύση και χωροκατασκευές
29. Αυτοσχεδιασμοί- Νέες χρήσεις σε παλιά κτίρια
30. Σχεδιασμός Κοσμήματος
31. Σχεδιασμός Φωτισμού
32. Σχεδιασμός εμπορικών Χώρων
33. Σχεδιασμός Franchising
34. Σχεδιασμός Packaging
35. Σχεδιασμός Γραμμής ( Line Building)

Αριθμός Μαθημάτων:48
Θεματική Ενότητα Ε
Εικαστικά (εργαστήριο)
Θεματική Ενότητα ΣΤ
ΜαθηματικάΘεματική Ενότητα Ζ
Ιστορίες

1. Ζωγραφική Ι
2. Πλαστική Ι
3. Ζωγραφική ΙΙ
4. Πλαστική ΙΙ
5. Ζωγραφική ΙΙΙ
6. Πλαστική ΙΙΙ
7. Κεραμική
8. Γραφική

Αριθμός Μαθημάτων:8
1. Ανώτερα Μαθηματικά.
2. Μαθηματικά του Βιομηχανικού Σχεδιασμού
3. Πιθανότητες- στατιστική
4. Εφαρμοσμένη Οικονομία

Αριθμός Μαθημάτων:41. Ιστορία και εξέλιξη του βιομηχανικού Σχεδίου
2. Ιστορία των κήπων και του τοπίου
3. Ιστορία και θεωρία των αποκαταστάσεων μνημείων, συνόλων και έργων τέχνης
4. Ιστορία και θεωρία Τέχνης ΙΙ
5. Ιστορία και θεωρία Αρχιτεκτονικής ΙΙ
6. Ιστορία και θεωρία Τέχνης Ι
7. Ιστορία και θεωρία Αρχιτεκτονικής Ι

Αριθμός Μαθημάτων:7
1.15 Η δομή των γνωστικών αντικειμένων ανά τομέα

Α.Τομέας αρχιτεκτονικού και καλλιτεχνικού σχεδιασμού
Περιοχή Αρχιτεκτονικών Συνθέσεων : Εισαγωγή στις έννοιες της αρχιτεκτονικής σύνθεσης και τις μεθόδους του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Καλλιέργεια των δημιουργικών ικανοτήτων για την επίλυση αρχιτεκτονικών προβλημάτων στα πλαίσια της διαδικασίας παραγωγής κτισμένου περιβάλλοντος.
Περιοχή Μορφολογίας και Ρυθμολογίας : Εξοικείωση με τη μορφολογική θεώρηση του παραδοσιακού και σύγχρονου αρχιτεκτονικού περιβάλλοντος στον ελληνικό και διεθνή χώρο. Εισαγωγή στα προβλήματα ένταξης, θεωρία και κριτική της αρχιτεκτονικής. Περιοχή Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής
Περιοχή Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής
Περιοχή Ιστορίας της Τέχνης
Περιοχή Ζωγραφικής και Ελευθέρου Σχεδίου
Περιοχή Πλαστικής
Το σχέδιο και το χρώμα ως διαδικασία προσέγγισης, κατανόησης και απεικόνισης του χώρου. Λειτουργία και σχέση σχημάτων και όγκων. Βασικοί νόμοι, ιδιότητες και δυνατότητες των χρωμάτων. Το φως ως στοιχείο που ειδικεύει, τροποποιεί, διαμορφώνει και συγκροτεί τον πλαστικό χώρο.
Αντίληψη όγκου, μορφής, αξόνων. Ανάλυση δομών και μορφών από τον φυσικό κόσμο. Εφαρμογές σε χρηστικό αντικείμενο. Προσέγγιση της ανάγκης ανάπτυξης της πλαστικής στον αρχιτεκτονικό χώρο. Η πλαστική ως σύνολο μοτίβων ή στοιχείων αναπαραγωγής. Το πλαστικό στοιχείο που προσδιορίζει αρχιτεκτονικές μορφές. Πλαστική και σύγχρονες επικοινωνιακές τεχνικές.
Περιοχή Ανακαίνισης και Αποκατάστασης Κτιρίων, έχει ως αποστολή να προάγει την ανάπτυξη και τη μετάδοση των γνώσεων στις ανακαινίσεις κτιρίων με τη διδασκαλία και την εφαρμοσμένη έρευνα .
Περιοχή Αρχιτεκτονικού Χώρου και Επικοινωνίας

B. Τομέας χωροταξίας -πολεοδομίας, πολιτιστικού περιβάλλοντος και τοπίου
Περιοχή Πολεοδομίας : Ιστορία της πόλης και οι θεωρίες που έχουν διατυπωθεί για την οργάνωση και τον σχεδιασμό της, ιδιαίτερα κατά την περίοδο μετά τη βιομηχανική επανάσταση. Εξέλιξη και συγκρότηση του ελληνικού αστικού χώρου. Έννοια και στόχοι του πολεοδομικού σχεδιασμού. Είδη και περιεχόμενο των πολεοδομικών σχεδίων. Πολεοδομικές λειτουργίες. Διαδικασίες παραγωγής κτισμένου χώρου. Οικιστική πολιτική. Πολιτική γης και θέματα γαιοπροσόδου. Διοικητικό και νομοθετικό πλαίσιο, διαχείριση πολεοδομικών προγραμμάτων.
Περιοχή Χωροταξίας : Η έννοια της ανάπτυξης. Αναπτυξιακός σχεδιασμός. Η έννοια του χώρου στον σχεδιασμό. Στόχοι και επίπεδα χωροταξικού σχεδιασμού : εθνικό, περιφερειακό, τοπικό. Η διαδικασία της ανάπτυξης και διαμόρφωσης ασυμμετριών στο χώρο. Παραγωγικές δραστηριότητες, πληθυσμοί, οικιστικό δίκτυο. Αναπτυξιακή πολιτική και στρατηγική σχεδιασμού. Χωροταξικό σχέδιο και πρόγραμμα. Μέθοδοι και τεχνικές.
Ο τομέας περιλαμβάνει Βασικές αρχές σχεδιασμού λαμβάνοντας υπόψη περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στόχος είναι η σε βάθος κατανόηση ενός ευρύτατου φάσματος περιβαλλοντικών παραγόντων (ήλιος, αέρας, νερό, έδαφος, κλπ.) και πως αυτοί επηρεάζουν το σχεδιασμό. Η υλοποίηση έργων που βασίζονται στην αειφορία και στην ανάγκη διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος της γης αποτελεί τη βασική αρχή. Μέσα στο πλαίσιο του μαθήματος, παρουσιάζονται μείζονα περιβαλλοντικά προβλήματα του πλανήτη και πως μπορούμε να αποφύγουμε ακραία φαινόμενα.
Εισαγωγή σε θέματα και έννοιες που αφορούν το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον και τις επιπτώσεις του σχεδιασμού σ’ αυτό. Το μάθημα αποσκοπεί στην κατανόηση των βασικών εννοιών και μεθόδων προσέγγισης του περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων και ενθαρρύνει τη διερεύνηση των αιτιών υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος και την κατ’ αρχήν διατύπωση στόχων και πολιτικών για τη βελτίωσή του. Επίσης το μάθημα επιχειρεί να διερευνήσει τις προοπτικές για τη βιωσιμότητα του φυσικού περιβάλλοντος μέσα στην πόλη και τον περιαστικό χώρο, να προσεγγίσει τις μεθόδους εκτίμησης των περιβαλλοντικών προβλημάτων όπως αυτά εμφανίζονται στον αστικό χώρο, καθώς και να σταθμίσει τις δυνατότητες παρέμβασης του σχεδιασμού για την επίλυσή τους.

Γ. Τομέας Τεχνολογίας και τεχνολογιών αιχμής

Ο Τομέας της Τεχνολογίας και των τεχνολογιών αιχμής, προσδιορίζεται από τις ειδικές απαιτήσεις που δημιουργεί ο «διάλογος» τεχνολογίας και αρχιτεκτονικής σήμερα , από τα κριτήρια επιλογής νέων υλικών και τρόπων κατασκευής, ως μέσων αρχιτεκτονικής έκφρασης και από την παρουσία νέων δυνατοτήτων, μέσω του ενεργειακού σχεδιασμού των κτιρίων και της χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών. Επίσης, αντικείμενο αποτελούν η ισορροπία και οι παραμορφώσεις των σωμάτων σε δομικά έργα, καθώς και η μόρφωση και ο σχεδιασμός φερόντων συστημάτων σε κτιριακά έργα.
Περιοχή ενεργειακού βιοκλιματικού σχεδιασμού κτιρίων και οικισμών, καθώς και τα δίκτυα και τις εγκαταστάσεις τεχνικής υποδομής κτιρίων και πόλεων. Στον ενεργειακό βιοκλιματικό σχεδιασμό αναφέρονται όλες οι μέθοδοι ελαχιστοποίησης των ενεργειακών απαιτήσεων των κτιρίων και οι τρόποι κάλυψης των εναπομενουσών ενεργειακών απαιτήσεων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στα δίκτυα και τις εγκαταστάσεις τεχνικής υποδομής αναφέρονται όλα τα είδη δικτύων και εγκαταστάσεων και η σημασία τους στην εύρυθμη, ασφαλή και οικονομική λειτουργία των κτιρίων και πόλεων.
Περιοχή Αρχιτεκτονική σχεδίασης και σχεδιασμός με Η/Υ. Μέθοδοι σχεδιασμού, γραφικά, αρχιτεκτονικές βάσεις δεδομένων και γνώσεων, αστικά μοντέλα, χρήση έτοιμων προγραμμάτων, προγραμματισμός. Η εφαρμογή της Πληροφορικής στη συνθετική εργασία του αρχιτέκτονα.

Περιοχή Οικοδομικής : Τα αντικείμενα της περιοχής είναι : Ισορροπία στερεού σώματος. Ολόσωμοι ισοστατικοί φορείς, δικτυώματα, καλώδια. Αντοχή των υλικών. Χαλύβδινες κατασκευές. Απλοί υπερστατικοί. Οπλισμένο σκυρόδεμα. Περιοχή Δομικής Μηχανικής : Τα μαθήματα περιλαμβάνουν τα εξής θέματα: Γενικά περί οικοδομικής. Τα δομικά στοιχεία που συνθέτουν τα εξωτερικό (εξωτερικοί τοίχοι, κατώτερο πάτωμα και στεγάσεις). Τα συστήματα φερόντων οργανισμών κτιρίων. Τις λεπτομέρειες και τους τρόπους κατασκευής των εσωτερικών χωρισμάτων, των οροφών, των δαπέδων, των κουφωμάτων και κλιμάκων. Τη δομική τεχνολογία της ξύλινης και μεταλλικής κατασκευής. Τα βιομηχανικά δομικά συστήματα. Την οικοδομική επισκευών συντήρησης και αποκατάστασης κτισμάτων. Τα εξελιγμένα κατασκευαστικά συστήματα. Περιοχή Τεχνολογίας Δομήσιμων Υλών Περιοχή Ενεργειακού Σχεδιασμού και Εγκαταστάσεων : Το αντικείμενο της περιοχής περιλαμβάνει τον ενεργειακό βιοκλιματικό σχεδιασμό κτιρίων και οικισμών, καθώς και τα δίκτυα και τις εγκαταστάσεις τεχνικής υποδομής κτιρίων και πόλεων.
Περιοχή Γεωμετρικών Απεικονίσεων του χώρου: Οι γραμμικές απεικονίσεις του χώρου, θεωρούμενες ως προβολές επίπεδων, σχημάτων και μορφών του τρισδιάστατου χώρου. Προοπτικές εικόνες και αξονομετρικές προβολές. Ειδικά θέματα γεωμετρικών εφαρμογών στην αρχιτεκτονική και την τέχνη. Σύγχρονες μέθοδοι αναπαράστασης και νέες τεχνολογίες.

Δ. Τομέας θεωρητικών και ανθρωπιστικών σπουδών
Εισαγωγή στις προσεγγίσεις του αστικού χώρου από τις κοινωνικές επιστήμες. Αστική κοινωνιολογία. Εισαγωγή σε βασικές έννοιες για την κατανόηση των κοινωνικών σχέσεων που συναρτώνται με το χώρο, καθώς και σε σχετικές μεθόδους και τεχνικές έρευνας. Μόρφες και διαδικασίες αστικοποίησης στον ελληνικό χώρο. Κρίσιμα ζητήματα στο σύγχρονο αστικό χώρο. Φιλοσοφική προσέγγιση βασικών εννοιών θεωρητικών και αισθητικών προβλημάτων ορισμού, όπως διατυπώθηκαν από τους κλασσικούς φιλοσόφους (Πλάτωνα, Αριστοτέλη), από τους νεότερους ιδεαλιστές.
Η θεωρητική και σχεδιαστική προσέγγιση της συνολικής διαδικασίας σχεδιασμού του χώρου. Η διδασκαλία και έρευνα της μεθοδολογίας προσέγγισης των μέσων και εργαλείων του σχεδιασμού γίνεται με στόχο την ευαισθητοποίηση στην έννοια της συμβατικότητας των σχεδιαστικών τάσεων και στην πολλαπλότητα των κοινωνικών παραμέτρων χρήσης και παραγωγής.
Αφορά στην κριτική ανάλυση της έννοιας του χώρου ως ανθρώπινης εμπειρίας. Αφετηρία αποτελεί η αρχή ότι ο χώρος δεν είναι ουδέτερη έννοια, αλλά συνιστά αντικείμενο προβολών, ατομικών και συλλογικών, ιδιωτικών και δημόσιων. Κατά τις διαλέξεις παρατίθενται παραδείγματα αντίληψης του χώρου τα οποία αντλούνται από διαφορετικές εποχές και περιοχές του κόσμου, καταδεικνύοντας την απουσία ενιαίας ανθρώπινης αντίληψης της έννοιας του χώρου.
Διοικητικό και νομικό πλαίσιο ανάπτυξης και λειτουργίας του επαγγέλματος.

Ε. Τομέας βιομηχανικού σχεδιασμού και σχεδιασμού προϊόντος
Βιομηχανικός σχεδιασμός προϊόντων. αποσκοπεί στην ανάπτυξη νέων ιδεών και μορφών για βιομηχανικά χρηστικά προϊόντα, καθώς επίσης και στην κατάρτιση σε σχεδιαστικά λογισμικά και μεθόδους πρωτοτυποποίησης και ποιοτικής αποτίμησης υποδειγμάτων προϊόντων. Βασικός του άξονας είναι ο σχεδιασμός βιομηχανικών προϊόντων ως προς την χρήση και προσαρμογή στο ανθρώπινο περιβάλλον και την αισθητική τους εμφάνιση. Επίσης η Οικονομοτεχνική ανάλυση και σχεδιασμός προϊόντων από το αρχικό στάδιο μέχρι και την πλήρη κυκλοφορία του προϊόντος στην αγορά, η ανάπτυξη της ανάλυσης του marketing και του management design μέσα από Η/Υ.,η αναζήτηση νέων υλικών και διαδικασιών στην παραγωγή νέων ανταγωνιστικών, είναι βασικοί άξονες του τομέα. Συμπεριλαμβάνονται στοιχεία από την ιστορία της υλικής παραγωγής, την ιστορία της τέχνης, την θεωρία της αισθητικής, την στερεομετρία, την παραστατική γεωμετρία, την εργονομία, την κιναισθητική, την τεχνολογία βιομηχανικής. παραγωγής και των υλικών και τη μεθοδολογία σχεδιασμού. Αντικείμενα του σχεδιασμού προϊόντος: Επίπεδα και πλαίσιο σχεδιασμού. Κύκλος ζωής προϊόντος. Η διαδικασία σχεδιασμού του προϊόντος. Στοιχεία του σχεδιασμού προϊόντος. Η καμπύλη μάθησης. Σχεδιασμός προϊόντος και Επιχειρησιακή Έρευνα. Σχεδιασμός του προϊόντος και τεχνολογία.

1.16 Συμβολή του τμήματος στην αναπτυξιακή δυναμική της Ελλάδας και της Περιφέρειας στην οποία εντάσσεται

Η Ελλάδα πρέπει να βασίσει την αναπτυξιακή προοπτική της στην ποιότητα και την αφομοίωση του περιβάλλοντος των νέων τεχνολογιών. Η κουλτούρα ποιότητας ενισχύεται με το κατάλληλα δομημένο περιβάλλον, την αισθητική αντιμετώπιση του τοπίου, τον έξυπνο και ελκυστικό σχεδιασμό του βιοτεχνικού και βιομηχανικού προϊόντος και τη συντήρηση και αναστήλωση της δημιουργίας του παρελθόντος. Το ανθρώπινο δυναμικό της με πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην αρχιτεκτονική, που κατανοεί τις αξίες της βιώσιμης ανάπτυξης, τα προβλήματα του περιβάλλοντος, την εξοικονόμηση ενέργειας, τις δυνατότητες των νέων υλικών και της τεχνολογίας, καθώς και τις ανάγκες του ανθρώπου της εποχής μας, μπορεί να συμβάλλει στην οικοδόμηση του πολιτισμού του μέλλοντος. Ιδιαίτερα, η περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αλλάξει πρόσωπο και να ανακτήσει το χαμένο παρελθόν της.

Κεφ.2: Οικονομοτεχνική Μελέτη

2.1 Παραδοχές για τη διάγνωση και καταγραφή των αναγκών

Οι ανάγκες λειτουργίας του τμήματος καθορίζονται από τις ακόλουθες παραμέτρους: αριθμό φοιτητών, πρόγραμμα σπουδών, διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό ( επιστημονικό και υποστήριξης), διαθέσιμες υποδομές, προσφορές της τοπικής κοινωνίας.

2.2 Ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό

2.2.1 Διδακτικό προσωπικό
ΠροσωπικόΠιστώσεις α) Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό (ΔΕΠ)
21β) Ειδικό Ερευνητικό Διδακτικό Προσωπικό (ΕΕΔΙΠ)
4γ) Διδάσκοντες βάσει του ΠΔ 407/80
(εξαρτάται από τον αριθμό των διορισμένων μελών ΔΕΠ). Στο αρχικό στάδιο θα απαιτηθούν 10-πιστώσεις
2.2.2 Διοικητικό Προσωπικό
Διοικητικό Προσωπικό5-θέσεις

2.2.3 Ειδικό Τεχνικό Εργαστηριακό Προσωπικό
ΕΤΕΠ5-θέσεις

2.3 Ανάγκες σε υλικοτεχνική υποδομή

2.3.1 Κτιριακές υποδομές

Οι κτιριακές υποδομές για τη λειτουργία του Τμήματος Αρχιτεκτονικής θα παραχωρηθούν από την τοπική κοινωνία. Συγκεκριμένα:
α) Η Δημοτική Αρχή της πόλης της Καστοριάς παραχωρεί στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας: 1) το ανακαινισμένο κτίριο του 1ου Γυμνασίου, εμβαδού 2χιλ.τ.μ (διαθέτει αμφιθέατρο και γυμναστήριο) και 2) το κτίριο που στεγάζεται το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, εμβαδού 2χιλ.τ.μ.
β) Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση του Νομού Καστοριάς παραχωρεί στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας: 1) το υπό αναπαλαίωση αρχοντικό Σαπουντζή και 2) το αρχοντικό Τζώτζα.
γ) Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Βιτσίου έχει ήδη παραχωρήσει έκταση 200-στρεμμάτων για μελλοντικές υποδομές του ΠΔΜ.
δ) Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αγίας Τριάδας έχει ήδη παραχωρήσει έκταση 40-στρεμμάτων για μελλοντικές υποδομές του ΠΔΜ.
Παρατήρηση: Οι σχετικές αποφάσεις και φωτογραφικό υλικό των υπό παραχώρηση κτιρίων επισυνάπτονται στο Παράρτημα B

2.3.2 Εξοπλισμός γραφείων
ΚατηγορίαΑριθμός Γραφείωνα) Μελών ΔΕΠ και διδακτικού προσωπικού του ΠΔ 407/80: 21β) Μελών ΕΕΔΙΠ4γ) Μελών ΕΤΕΠ5δ) Μελών διοικητικού προσωπικού:5
Παρατήρηση: Οι χώροι των γραφείων υπάρχουν και ο εξοπλισμός τους θα γίνει από το Δήμο και τη Νομαρχία Καστοριάς.
Στον εξοπλισμό γραφείου περιλαμβάνονται όλα τα έπιπλα και ο αναγκαίος ηλεκτρονικός εξοπλισμός για τη δημιουργία του κατάλληλου εργασιακού περιβάλλοντος για το διδακτικό, τεχνικό και διοικητικό προσωπικό του τμήματος.

2.3.3 Εξοπλισμός εργαστηρίων

Για τη λειτουργία του τμήματος απαιτείται ο εξοπλισμός
6-εργαστηρίων και
5-νησίδων
Παρατήρηση: στην παρούσα φάση θα προσεγγιστεί μόνο το ύψος δαπάνης τους. Τις λεπτομέρειες, όσον αφορά στον εξοπλισμό, θα τις προσδιορίσουν οι υπεύθυνοι που θα αναλάβουν και τη λειτουργία τους.

2.3.4 Εξοπλισμός αιθουσών διδασκαλίας και βοηθητικών χώρων
Είδος αίθουσας Αριθμός Μέγεθος 1. αίθουσες διδασκαλίας670 ατόμων
2. αίθουσες σεμιναρίων 350 ατόμων
3. αίθουσα συνεδριάσεων130 ατόμων

4. αίθουσα εκδηλώσεων1300 ατόμων5. βιβλιοθήκη1
30 θέσεις μελέτης6. γυμναστήριο
17. αίθουσα τηλεδιάσκεψης
130 θέσεων8. γραφείο προέδρου
19. εργαστήρια πληροφορικής
225-θέσεων)
Παρατήρηση: ο εξοπλισμός των παραπάνω, υφισταμένων, χώρων θα γίνει σταδιακά. Στην πρώτη φάση λειτουργίας του τμήματος τη δαπάνη εξοπλισμού θα αναλάβουν ο Δήμος και η Νομαρχία Καστοριάς ( σύμφωνα με προδιαγραφές του ΠΔΜ).

2.3.5 Εξοπλισμός πληροφορικής και επικοινωνιών

Για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του τμήματος απαιτούνται:

Είδος ΕξοπλισμούΑνάλυσηα) δομημένη καλωδίωση (ή εκσυγχρονισμός της)
β) σύνδεση με το δίκτυο του ΠΔΜ και
γ) πρόσθετος εξοπλισμός( internet server, firewalls, routers, switches, data base server,…)
2.3.6 Υποδομές φοιτητικής μέριμνας
Είδος ΥποδομώνΑνάλυσηα) βιβλιοθήκη
β) σίτιση και στέγαση φοιτητών
για τη σίτιση θα αξιοποιηθούν υπάρχουσες υποδομές και θα εφαρμοστεί η πρακτική που ήδη εφαρμόζεται στα πανεπιστήμια της χώρας (και στο ΠΔΜ) σε συνδυασμό με ακολουθούμενη πολιτική σίτισης των φοιτητών από την πολιτεία.

2.4 Λειτουργικό κόστος υλοποίησης

Η έναρξη λειτουργίας του τμήματος πρέπει να γίνει μετά τη συμπλήρωση των βασικών υποδομών, το διορισμό 3-μελών ΔΕΠ βασικών ειδικοτήτων και την πρόσληψη 2-μελών ΕΕΔΙΠ, 2-μελών ΕΤΕΠ, 3-διοικητικών υπαλλήλων και την εξασφάλιση 5-πιστώσεων του ΠΔ 407/80.

2.4.1 Κόστος ανθρώπινου δυναμικού (αρχικής λειτουργίας)
ΚατηγορίαΠροβλεπόμενος αριθμός απασχολούμενωνΕτήσια δαπάνη ανά μέλοςΣυνολική Ετήσια Δαπάνη
α) Δ.Ε.Π.335.000
105.000β) Π.Δ. 407/80535.000175.000γ) Ε.Ε.ΔΙ.Π.223.00046.000δ) Ε.Τ.Ε.Π.
218.00036.000ε)Διοικητικό Προσωπικό
318.00036.000Συνολικό κόστος 398.000

2.4.2 Κόστος υλικοτεχνικής υποδομής (αρχικής λειτουργίας)
ΚατηγορίαΑπαιτούμενος ΑριθμόςΚόστος ανά μονάδαΣυνολικό κόστοςα) γραφεία διδασκόντων (πλήρης εξοπλισμός)10
5.00050.000β) γραφεία προσωπικού υποστήριξης (πλήρης εξοπλισμός)53.00015.000γ) αίθουσα συνεδριάσεων1
10.00010.000δ) αίθουσα πολλαπλών χρήσεων1
60.00060.000ε) γραφείο γραμματείας110.000
10.000στ) εργαστήρια
650.000310.000ζ) νησίδες5
25.000125.000η) εργαστήριο πληροφορικής1
40.00040.000θ) πρόσθετος ηλεκτρονικός εξοπλισμός για υποστήριξη του δικτύου:
30.000Συνολικό κόστος:
650.000

2.4.3 Κόστος ανά κατηγορία φοιτητικής μέριμνας (για τα πρώτα 5-έτη)
Είδος δαπάνηςΚόστος ανά έτοςΣυνολικό κόστοςα) δαπάνη σίτισης
(ανά έτος και για 300-φοιτητές) 150.000150.000β) δαπάνη για διανομή βιβλίων:
18.0005*18.000= 90.000γ) επίδομα ενοικίου:
20*1000=20.000100*1.000=100.000Συνολικό κόστος
340.000

2.4.4 Λοιπές λειτουργικές δαπάνες
Είδος δαπάνηςΣυνολικό Κόστοςα) αναλώσιμα εργαστηρίων120.000
β) ταξίδια, εκλογικές διαδικασίες, αναλώσιμα, προσκλήσεις, έντυπα,.. 120.000
γ) προμήθεια βιβλίων, περιοδικών, βάσεων δεδομένων160.000
Συνολικό κόστος400.000

2.4.5 Συγκεντρωτική δαπάνη υλοποίησης

Η εκπαιδευτική διαδικασία του προτεινόμενου τμήματος θα ενισχυθεί από τα πολυτεχνικά τμήματα ( Μηχανολόγων και Πληροφορικής –Τηλεπικοινωνιών), το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών και σε αντικείμενα οικονομίας, οικολογίας και νομικής επιστήμης από άλλα τμήματα του ΠΔΜ.
Οι κτιριακές υποδομές, η συντήρησή τους και η ενίσχυση των πρώτων εξοπλισμών λειτουργίας του τμήματος θα γίνουν ( σύμφωνα με γραπτή δέσμευση) από το Δήμο και τη Νομαρχία Καστοριάς.

Συνολική αρχική δαπάνη λειτουργίας
Είδος δαπάνηςΚόστος δαπάνηςα) Ανθρώπινο δυναμικό
398.000β) Υποδομές
650.000γ) Φοιτητική μέριμνα
340.000δ) Λειτουργικέ δαπάνες
400.000Συνολική δαπάνη 1.788.000

2.5 Κατανομή και χρονική εξέλιξη του λειτουργικού κόστους υλοποίησης/κατηγορία δαπανών

Οι βασικές υποδομές θα πραγματοποιηθούν με την έναρξη λειτουργίας του τμήματος, ενώ οι υπόλοιπες δαπάνες θα εξελίσσονται με τα χρόνια σπουδών και το ρυθμό πλήρωσης των θέσεων ανθρώπινου δυναμικού, που προβλέπονται για πλήρη λειτουργία του τμήματος. Η προσέγγιση της κατανομής των διαφόρων δαπανών δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί, γιατί είναι εξάρτηση προγραμματισμών και αποφάσεων της πολιτείας. Η παραπάνω ανάλυση δίνει μια εικόνα για την αρχική λειτουργία του τμήματος με βάση τη σημερινή εμπειρία και την ακαδημαϊκά επιτρεπτή λειτουργία του τμήματος.

Κεφ.3: Μελέτη Βιωσιμότητας

3.1 Έρευνα αγοράς στο αντικείμενο του τμήματος

Το προτεινόμενο τμήμα «αρχιτεκτονικής» θα ενταχθεί στον ιστό του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Οι υποδομές του έχουν ήδη εξασφαλιστεί, όπως επίσης και η συντήρησή τους. Το κόστος λειτουργίας του θα ενσωματωθεί στον τακτικό προϋπολογισμό του Ιδρύματος.
Το γνωστικό του αντικείμενο έχει κλασικό χαρακτήρα και η αναγκαιότητά του, με προσαρμογές, για την ανάπτυξη της κοινωνίας θα εξακολουθήσει να είναι πρώτης προτεραιότητας.
Οι απόφοιτοί του δεν θα αντιμετωπίζουν πρόβλημα απασχόλησης και τα επαγγελματικά τους δικαιώματα είναι ήδη θεσμοθετημένα. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα τμήματα αρχιτεκτονικής έχουν υψηλή ζήτηση από τους υποψηφίους των εθνικών εξετάσεων εισαγωγής στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.
«…πέντε έως επτά έτη μετά την αποφοίτηση, το ποσοστό απασχόλησης των πτυχιούχων αρχιτεκτονικής είναι εξαιρετικά υψηλό, το ποσοστό ανεργίας τους πολύ χαμηλό… Οι απόφοιτοι αρχιτεκτονικής εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα… Εννέα στους δέκα δηλώνουν ότι η επιχείρησή τους έχει θετικές προοπτικές… Ποσοστό απασχολουμένων: 94,4%, ποσοστό ανέργων: 3,4% και ποσοστό μη ενεργών: 2,2%…. Μ. Καραμεσίνη: Η απορρόφηση των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην αγορά εργασίας, Εκδόσεις Διόνικος, Αθήνα, 2008 ».

Άνδρες %Γυναίκες %Σύνολο %Εργασιακή ΚατάστασηΠοσοστό Απασχολούμενων94,49594,8Ποσοστό Ανέργων3,43,53,5Ποσοστό μη ενεργών2,21,41,7Μορφή ΕργασίαςΙδιωτικός Τομέας22,930,827,8Δημόσιος Τομέας16,935,328,2Αυτοαπασχολούμενος60,233,844,0Άλλα Χαρακτηριστικά ΑπασχόλησηςΚαθαρές Μηνιαίες αποδοχές > 1.100 €41,943,843,3Καθαρές Μηνιαίες αποδοχές <=1.100 €9,712,411,7Θετικές προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης55,956,256,1Ικανοποίηση από την απασχόλησηΕυχαριστημένος61,861,761,7Ουδέτερος22,522,722,6Δυσαρεστημένος15,715,615,7Χρόνος Εύρεσης πρώτης απασχόλησηςΈνας Μήνας μετά την αποφοίτηση28,949,241,41ος μήνας έως 1ος χρόνος μετά την αποφοίτηση5,339,326,3Μετά τον 1ο χρόνο αποφοίτησης65,811,532,3Μεταπτυχιακές ΣπουδέςΝαι 41,651,847,8
Από την παραπάνω ανάλυση καθίσταται σαφές ότι το προτεινόμενο τμήμα θα παρέχει στην ελληνική και ευρωπαϊκή κοινωνία πτυχιούχους, που θα καλύπτουν ανάγκες που συνεχώς θα διευρύνονται, αν ληφθεί υπόψη ότι στα γνωστικά αντικείμενά του θα περιλαμβάνονται η αρχιτεκτονική του τοπίου και ο βιομηχανικός σχεδιασμός και ο σχεδιασμός προϊόντος.

3.2 Μορφές υποστήριξης στο προτεινόμενο τμήμα

α) Εκπαιδευτική: από τα τμήματα του ΠΔΜ και κυρίως από τα πολυτεχνικά τμήματα και το τμήμα εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών.
β) Υποδομές: Ο Δήμος και η Νομαρχία Καστοριάς προσφέρουν, με επάρκεια, τις απαιτούμενες κτιριακές υποδομές και τη συντήρησή τους ( βλέπε παράρτημα )
γ) Οικονομικές ενισχύσεις: από το Ένωση Φίλων του ΠΔΜ και το ΤΕΕ/Δυτικής Μακεδονίας

3.3 Διεθνής Εμπειρία

Το κύρος της Αρχιτεκτονικής είναι διαχρονικό τόσο σε εθνικό, όσο και διεθνές επίπεδο. Η ποιότητα της αρχιτεκτονικής παιδείας και πρακτικής χαρακτηρίζει το πολιτιστικό επίπεδο μιας χώρας.

3.4 Ενίσχυση της ελκυστικότητας

Το προτεινόμενο τμήμα θα εστιάσει στην αφομοίωση των νέων τάσεων της αρχιτεκτονικής, ιδιαίτερα στη σχέση της με άλλους επιστημονικούς κλάδους. Στο πλαίσιο των μεταπτυχιακών του σπουδών θα αναδείξει τις ειδικότητες: συντήρησης και αναστήλωσης μνημείων, βιομηχανικού σχεδιασμού προϊόντος, βιομηχανικού design, αρχιτεκτονικής τοπίου και βιοκλιματικής, με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας ( σε συνεργασία με το ενεργειακό ερευνητικό κέντρο Δυτικής Μακεδονίας).

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
1. Ecole d’ Architecture de Paris – Belleville EAPB
(www.paris-belleville.archi.fr)
2. Architectural Association School of Architecture London
(www.aaschool.ac.uk)
3. The Newcastle School of Architecture, Planning and Landscape
(www.apl.ncl.ac.ul)
4. University of North London – School of Architecture and Interior Desing
(www.unl.ac.uk/ugprospectus/2001/domain/arch/)
5. Instituto Europeo di Design
(www. ied.it)
6. Universita’ degli studi di Roma “La Sapienza” – Prima Facolta’ di Architettura “Ludovico Quaroni”
(www.arc1.uniroma1.it)
7. Universita’ degli studi di Roma Tre – Facolta’ di Architettura
(www.host.uniroma3.it)
8. Seconta Universita’ degli studi di Napoli – Facolta’ di Architettura “Luigi Vanvitelli”
(www.architettura.unina2.it)
9. Escuela tecnica superior de Arquitectura de Madrid
(www.aq.upm.es)
10. Bauhaus-Universität Weimar
11. Bauhaus-Universität Weimar Aktuelles Studium Lehre & Forschung Indes & Suche St Pinnwände, Pressemitteilungen, Projekt unikat , Freie Ste…
http://www.uni-weimar.de:
http://www.uni-weimar.de/

Advertisements