Αναφορά από τον Λουκά Βλάχο, πρόεδρο της επιτροπής υποδοχής πρωτοετών.

ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΕΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Ιούνιος 2008
Επιτροπή Υποδοχής πρωτοετών φοιτητών (ΕΥ)
1. Εισαγωγή
Είναι γνωστό σε όλους μας ότι η συντριπτική πλειοψηφία των πρωτοετών φοιτητών αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα προσαρμογής στο Τμήμα Φυσικής (ΤΦ). Διαπιστώνουμε ότι μικρό ποσοστό πρωτοετών φοιτητών (παρά τις προσπάθειες των συναδέλφων να αξιολογήσουν τους φοιτητές με σχετικά απλά θέματα) ολοκληρώνει το 80% των μαθημάτων. Οι συνέπειες της αποτυχίας αυτής είναι σημαντικές για την παραπέρα πορεία τους στο τμήμα και έχει για αποτέλεσμα να παρατείνονται οι σπουδές τους σε έξι, επτά ή και περισσότερα χρόνια (σήμερα ό μέσος όρος αποφοίτησης από το ΤΦ είναι 6 χρόνια). Οι δυσκολίες για δημιουργία μιας αξιόλογης σταδιοδρομίας, από φοιτητές/τριες που έχουν παρατείνει τις σπουδές τους για δύο ή περισσότερα χρόνια, είναι μεγάλες.

Το Τμήμα γνωρίζει όλα τα παραπάνω και για το λόγο αυτό ο Πρόεδρος σύστησε την Επιτροπή Υποδοχής (ΕΥ) (1) για να βοηθήσει τους πρωτοετείς να προσαρμοστούν καλύτερα στο ΤΦ και (2) για να καταγράψει τα προβλήματα που παρουσιάζονται και να προτείνει λύσεις ή να φέρει για συζήτηση στα όργανα του τμήματος θέματα που θα διευκολύνουν την προσαρμογή των πρωτοετών φοιτητών στο Πανεπιστήμιο.

Είναι επίσης γνωστό, αλλά αξίζει να αναφερθεί και εδώ για πληρότητα, ότι οι πρωτοετείς φοιτητές έχουν συνηθίσει να δουλεύουν σε μικρά ακροατήρια (25‐30 ατόμων ) στο Λύκειο, ενώ στις δύο τελευταίες τάξεις του Λυκείου εργάζονται κυρίως στη ύλη των εισαγωγικών εξετάσεων με τη βοήθεια των φροντιστηρίων σε ακόμα μικρότερα ακροατήρια (1‐5 ατόμων). Το κύριο χαρακτηριστικό της εργασίας τους τα δύο χρόνια που προηγούνται της εισόδου στο Πανεπιστήμιο είναι η λύση τυποποιημένων θεμάτων στα πρότυπα των εισαγωγικών εξετάσεων. Πολλές ώρες καθημερινής εργασίας και παρακολούθησης δημιουργούν φαινόμενα κόπωσης. Όλοι οι μαθητές του Λυκείου είναι επώνυμοι για τον καθηγητή στο σχολείο και το φροντιστήριο. Οι καθηγητές τους παρακολουθούν στενά την πρόοδό τους και κάνουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Είναι ευρύτατα διαδεδομένο στους μαθητές του Λυκείου (και σιωπηρά το αποδέχονται και οι γονείς) ότι ο πρώτος χρόνος σπουδών στο Πανεπιστήμιο είναι χρόνος «χαλάρωσης και διασκέδασης».

Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι από μια σειρά πρόχειρων μελετών που έγιναν τα τελευταία χρόνια, μόνο το 20‐25% των πρωτοετών φοιτητών του Τμήματός μας έχει επιλέξει να σπουδάσει Φυσική. Το υπόλοιπο 75‐80% επιθυμούσε να σπουδάσει, αν συγκέντρωνε τις απαραίτητες μονάδες, Ιατρική, Πληροφορική, Βιολογία και ειδικότητες της Πολυτεχνικής Σχολής. Ελάχιστοι όμως θα δοκιμάσουν να δώσουν πάλι εισαγωγικές εξετάσεις ή θα αποχωρίσουν. Οι περισσότεροι θα μείνουν στο ΤΦ και θα προσπαθήσουν να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα εφόδια που τους παρέχει.

2. Μερικές Χρήσιμες παρατηρήσεις
Είναι φανερό ότι η συμμετοχή στις συναντήσεις των μελών της ΕΥ με τους πρωτοετείς φοιτητές ήταν περιορισμένη (40‐45% στην πρώτη και ακόμα χαμηλότερη στις επόμενες). Το φαινόμενο αυτό είναι πλέον μόνιμο και χρειάζεται δραστική παρέμβαση για να δοθεί λύση διαφορετικά ο θεσμός σταδιακά θα εκφυλιστεί. Έγινε φέτος μια προσπάθεια να πλαισιώσουν την ΕΥ μέλη ΔΕΠ που διδάσκουν το Εργαστήριο Πληροφορικής και μαθήματα του πρώτου έτους αλλά ακόμα και με αυτή την καινοτομία η επιτυχία ήταν περιορισμένη.

• Γιατί ελάχιστοι φοιτητές παρακολουθούν μόνο επιλεγμένα μαθήματα;

Δεν υπάρχουν υποχρεώσεις και καταληκτικές ημερομηνίες παράδοσης ασκήσεων, εργασιών ή πρόχειρων διαγωνισμάτων (συνήθειες του Λυκείου και φροντιστηρίου), με αποτέλεσμα σιγά‐σιγά να απομακρύνονται από τα αμφιθέατρα.

Έγιναν πολλές αναφορές, από τους πρωτοετείς φοιτητές/τριες για την κατάσταση του κτιρίου και των αμφιθεάτρων. Συγκεκριμένα, είπαν πως τα αμφιθέατρα τους φαίνονται καταθλιπτικά, αφού δεν έχουν πρόσβαση σε φυσικό φως, είναι βρώμικα και δεν υπάρχει καλός εξαερισμός. Υποστηρίζουν ότι η κατάσταση των αιθουσών έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφαση τους να μην παρακολουθούν τα μαθήματα.

Οι καθηγητές τους φάνηκαν απόμακροι και δυσπρόσιτοι.

Δεν τους έλκει ο τρόπος διδασκαλίας. Κατά τη γνώμη τους δεν γίνονταν πολλές ασκήσεις στο πίνακα (μια ακόμα συνήθεια του Λυκείου και του φροντιστηρίου). Σπάνια κάνουν ερωτήσεις στο μάθημα και στα περισσότερα μαθήματα η παράδοση αποτελεί ένα μονόλογο. Δεν κάνουν ερωτήσεις γιατί φοβούνται τα ειρωνικά σχόλια των συμφοιτητών τους αλλά και των καθηγητών τους.

Παρατηρήθηκε ότι ο αριθμός των μαθημάτων σε κάθε εξάμηνο είναι πολύ μεγάλος. Σε μερικά μαθήματα δεν είχαν καμία προετοιμασία για το είδος των θεμάτων στις εξετάσεις και δεν είχαν δει παλιότερα θέματα εξετάσεων. Αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα στην προετοιμασία για τις εξετάσεις, κυρίως γιατί δεν ξέρουν πώς από το διάβασμα της θεωρίας θα λύσουν ασκήσεις μόνοι τους.

Παρατηρούμε ότι κάθε χρόνο οι γνώσεις σε Φυσική και Μαθηματικά των πρωτοετών φοιτητών γίνονται όλο και λιγότερες και το επίπεδο σταδιακά πέφτει. Αντίθετα, το επίπεδο των παραδόσεων των μαθημάτων στο πρώτο έτος του ΤΦ παραμένει αμετάβλητο εδώ και αρκετά χρόνια. Συμπεραίνουμε ότι η παρακολούθηση γίνεται δύσκολη και χρόνος προετοιμασίας για το μάθημα δεν υπάρχει με βάση όσα είπαμε ποιο πάνω.

• Άλλα προβλήματα:

Το μάθημα της Χημείας δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα στους πρωτοετείς φοιτητές. Τα προβλήματα είναι οξύτερα σε όσους παρακολούθησαν στο Λύκειο την Τεχνολογική κατεύθυνση και δεν έδωσαν Χημεία στις εισαγωγικές εξετάσεις. Επίσης εντοπίζεται πρόβλημα στο χωρισμό του όγκου των πρωτοετών φοιτητών σε δύο μόνο τμήματα, τα οποία συνεπώς είναι απαγορευτικά πολυπληθή για ομαλή παρακολούθηση.

Επισημαίνεται η δυσκολία της Γραμματείας να τους εξυπηρετήσει όλους σε λογικούς ρυθμούς, λόγω του αυξημένου όγκου υποχρεώσεων της και του περιορισμένου αριθμητικά προσωπικού. Ελπίζουμε η μηχανοργάνωση να εξομαλύνει τα προβλήματα αυτά.

Αρκετοί φοιτητές δήλωσαν ενδιαφέρον για τα προγράμματα Erasmus‐Socrates, όπως και αυξημένο ενδιαφέρον για τις υπάρχουσες δυνατότητες για μεταπτυχιακές σπουδές στη Φυσική. Ζήτησαν επίσης καλλίτερη ενημέρωση για την έρευνα που γίνεται στο ΤΦ. Οι ενημερώσεις αυτές έγιναν (http://www.physics.auth.gr/el/home/tuesday_lectures) αλλά οι φοιτητές/τριες που παρευρέθηκαν ήταν σχετικά λίγοι (50‐80 συνολικά και ελάχιστοι πρωτοετείς).

Οι πρωτοετείς φοιτητές δεν γνωρίζονται μεταξύ τους και συνεπώς δεν έχουν αποκτήσει ακόμα πνεύμα συνεργασίας και σπάνια δημιουργούν ομάδες συνεργασίας στα μαθήματα.

Σε αρκετές περιπτώσεις οι πρωτοετείς (τουλάχιστον αυτοί που παρευρέθησαν σε περισσότερες της μιας συναντήσεις) ανέφεραν ότι βλέπουν το θεσμό του συμβούλου σπουδών θετικά και πως νιώθουν πως, όχι μόνο τους βοήθησε αρχικά, αλλά πιστεύουν ότι θα τους φανεί χρήσιμος και μετά το πρώτο έτος.

Η ανάλυση των ερωτηματολογίων που μοιράστηκαν στους πρωτοετείς φοιτητές και φοιτήτριες (τα ακαδημαϊκά έτη 2005‐2006 και 2006‐2007)έδωσε μια σειρά από ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Το σύνολο των ερωτηθέντων ήταν περίπου 85.

α. Στην ερώτηση «Αν η πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο ήταν ελεύθερη, ποια σχολή θα διαλέγατε;» , παρατηρούμε ότι το 41% των ερωτηθέντων θα επιθυμούσαν να σπουδάσουν Φυσική. Βέβαια, αν αναγάγει κανείς το ποσοστό αυτό στο σύνολο των νεοεισαχθέντων στο Τμήμα Φυσικής, σίγουρα θα είναι σημαντικά χαμηλότερο. Πιστεύουμε ότι στο υποσύνολο των φοιτητών που δεν προσήλθαν στις συναντήσεις για να συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιο, το ποσοστό αυτών που δεν ενδιαφέρονται για σπουδές στη Φυσική θα είναι μεγαλύτερο.

β. Παρατηρούμε επίσης πως μόνο το 23,5% δήλωσε πως γνωρίζει άριστα την αγγλική γλώσσα. Περιορισμένος είναι επίσης ο αριθμός των φοιτητών/τριων που δηλώνουν ότι έχουν άνεση στους Η/Υ ενώ φαίνεται ότι, παρόλο που ένα μεγάλο ποσοστό διαθέτει ηλεκτρονικό υπολογιστή στο σπίτι, πολύ λιγότεροι έχουν σύνδεση στο Διαδίκτυο. Επίσης, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων δηλώνει πως έχει καλή γνώση χειρισμού των Η/Υ, ενώ μόνο ένα 6,3% δηλώνει πως έχει άριστη γνώση.

γ. Τέλος, βλέπουμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ερωτηθέντων φοιτητών θέλουν να ακολουθήσουν μεταπτυχιακές σπουδές για τις οποίες γνωρίζουν ελάχιστα.

• Τρεις μεγάλες ομάδες

Από την παραπάνω στατιστική επιβεβαιώνεται μια διαπίστωση που μπορεί να κάνει κανείς και μετά από μία στοιχειώδη επαφή με την πραγματικότητα του ΤΦ.

Εντοπίζονται τρεις ομάδες φοιτητών στο Τμήμα Φυσικής:
Α. Την πρώτη από αυτές απαρτίζουν οι 30‐40 (15% των εισαχθέντων) φοιτητές που έχουν εισαχθεί στο Πανεπιστήμιο με σκοπό να σπουδάσουν Φυσική, και είναι αυτοί που εξακολούθησαν να έχουν ενδιαφέρον για να βοηθηθούν από τα μέλη της ΕΥ μέχρι τη λήξη του εξαμήνου. Αυτοί πιθανότατα θα προσαρμοστούν σταδιακά στο ΤΦ και θα συνεχίσουν με φιλοδοξίες τις σπουδές τους.

Β. Μία αρκετά μεγάλη μερίδα των φοιτητών που εισάγονται στο Τμήμα είναι εκείνοι που αρχικά επιθυμούσαν να σπουδάσουν κάτι άλλο, αλλά δείχνουν ένα ενδιαφέρον για τις δυνατότητές τους στο Τμήμα Φυσικής. Ίσως να μην τα έχουν πάει πολύ καλά από το πρώτο εξάμηνο, αλλά εν δυνάμει μπορούν να αποδώσουν και να συνεχίσουν επιτυχώς. Αυτή την κατηγορία φοιτητών εντοπίζουμε σε εκείνους που παρουσιάστηκαν στην πρώτη συνάντηση με τον σύμβουλο σπουδών τους αλλά δεν συνέχισαν τη συμμετοχή τους, αλλά και σε μέρος εκείνων που δεν ανταποκρίθηκα στην πρόσκλησή μας μέχρι τώρα. Στη κατηγορία αυτή είναι 70‐80 (30% των εισαχθέντων) φοιτητές.

Γ. Τέλος, στο υπόλοιπο των φοιτητών, οι οποίοι δεν παρουσιάστηκαν σε καμία συνάντηση, ούτε έδειξαν κάποιο ενδιαφέρον για τις συναντήσεις με τα μέλη της ΕΥ αναγνωρίζουμε την κατηγορία των φοιτητών που μελλοντικά, είτε θα εγκαταλείψουν το Τμήμα, είτε θα παραμείνουν για χρόνια χωρίς να καταφέρνουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Στη κατηγορία αυτή ανήκουν περίπου 100‐120 (50% των εισαχθέντων) φοιτητές.

Με βάση αυτήν την εμπειρική διαίρεση μπορούμε να καταλάβουμε γιατί από του 160‐170 φοιτητές και φοιτήτριες που παίρνουν πτυχίο κάθε χρόνο οι μισοί (80 φοιτητές/τριες) ολοκλήρωσαν τις σπουδές σε έξη χρόνια και ανήκουν κυρίως στις κατηγορίες Α και Β, ενώ οι άλλοι μισοί χρειάστηκαν περισσότερα από έξη χρόνια και ανήκουν κυρίως στην κατηγορία Γ.

3. Σκέψεις και προτάσεις

Οι σκέψεις που ακολουθούν αναφέρονται μόνο στο πρώτο έτος και τους πρωτοετείς φοιτητές/τριες.

Πιστεύουμε ότι θα πρέπει τα τμήματα σε όλα τα μάθημα να αυξηθούν και τα ακροατήρια να είναι μικρά. Η δημιουργία ειδικών φροντιστηριακών μαθημάτων με παράλληλη αύξηση των ωρών διδασκαλίας θα πρέπει να γενικευθεί, ενώ πρέπει να ελαττωθεί ο αριθμός των μαθημάτων στο πρόγραμμα σπουδών. Η αναγκαστική, λόγω περιορισμένων αιθουσών, διασπορά των μαθημάτων μέσα στη μέρα αποσυντονίζει τους φοιτητές, με αποτέλεσμα να σπαταλούν πολλές ώρες άσκοπα.

Σε πολλά μαθήματα όπου πραγματοποιείται χωρισμός των φοιτητών σε τμήματα, παρατηρείται το φαινόμενο ο όγκος των φοιτητών να δείχνει προτίμηση σε ένα τμήμα, ενώ στα υπόλοιπα να παρακολουθούν ελάχιστοι. Όσον αφορά λοιπόν στο χωρισμό των πρωτοετών φοιτητών σε τμήματα, να μην υπάρχουν διακυμάνσεις στις απαιτήσεις και στον τρόπο διδασκαλίας μεταξύ των διδασκόντων σε διαφορετικά τμήματα. Επίσης δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται μέσα εξαναγκασμού των φοιτητών να μένουν σε ένα τμήμα, στο οποίο δεν επιθυμούν να παρακολουθούν.

Να μελετηθεί προσεκτικά ο τρόπος διδασκαλίας του μαθήματος της Χημείας και να προσδιορισθεί ο ρόλος του. Να δημιουργηθούν μικρότερα τμήματα, με τον χωρισμό να ακολουθεί την προέλευση των φοιτητών από τις κατευθύνσεις του Λυκείου (Θετική‐Τεχνολογική)

Η βαθμολογία να ανακοινώνεται για όλα τα μαθήματα στο ίδιο σημείο. Οι δηλώσεις μαθημάτων να μπορούν να γίνουν και ηλεκτρονικά, ή να υπάρχουν περισσότερα άτομα στη θυρίδα της γραμματείας για εξυπηρέτηση την περίοδο των δηλώσεων. Να αυξηθούν οι απαιτήσεις σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές στα πρώτα εξάμηνα και να δίνονται εργασίες ή/και ασκήσεις μέσω Διαδικτύου για να υποχρεούνται οι φοιτητές να εξοικειωθούν με τη διαδικασία.

Θα πρέπει να γίνει μια συντονισμένη προσπάθεια για να κρατηθούν οι φοιτητές στις αίθουσες διδασκαλίας. Κάποιες μέθοδοι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε αυτήν την κατεύθυνση είναι εβδομαδιαία ανάθεση ασκήσεων, τις προόδους, εργασίες στο μαθημα και οι επιδόσεις στα παραπάνω να συνυπολογίζονται στον τελικό βαθμό. Να διευρυνθούν τα καθήκοντα της ΕΥ. Να επανεξετασθεί η περίπτωση δέσμευσης των φοιτητών να παρευρεθούν στην πρώτη συνάντηση.

Μέσω του θεσμού του συμβούλου σπουδών, να έρθουν οι πρωτοετείς σε μια πρώτη επαφή με τη νοοτροπία του σύγχρονου επιστήμονα, με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του. Μέσα σε αυτό το γενικό πλαίσιο θα μπορέσει να τονιστεί και η σημασία της χρήσης του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (κατά προτίμηση μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης που παρέχει το Τμήμα) και γενικότερα της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών για τους επιστήμονες.

Ίσως θα έπρεπε να γίνει μια διάλεξη στους φοιτητές για το πώς μπορούν να μελετούν και να μαθαίνουν μόνοι τους, χωρίς να περιμένουν λυμένες τυποποιημένες ασκήσεις από τους διδάσκοντες. Το Γραφείο Διασύνδεσης και κάποιοι συνάδελφοι ίσως αξίζει να ετοιμάσουν μια τέτοια εκδήλωση με θέμα Να μάθω πώς να μαθαίνω (Learn how to Learn).

Θα ήταν καλό να μην χαθεί η επαφή, έστω και με τον περιορισμένο αριθμό των φοιτητών που συνέχισαν να παρευρίσκονται στις συναντήσεις. Αυτοί οι φοιτητές και φοιτήτριες θα μπορούσαν να αποκομίσουν πολλά από τον σύμβουλο σπουδών μέχρι το πτυχίο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει και σε μεγαλύτερη συμμετοχή τα επόμενα χρόνια.

Πριν οκτώ χρόνια, η επιτροπή αξιολόγησης του ΤΦ είχε καταλήξει σε προτάσεις, οι οποίες ταυτίζονται σε πολλά σημεία με αυτές της ΕΥ. Θα πρέπει τα παραπάνω ζητήματα που χρονίζουν να λυθούν άμεσα και για το λόγο αυτό κάνουμε στη συνέχεια τις προτάσεις που ακολουθούν και πιστεύουμε ότι πρέπει να ψηφιστούν άμεσα από την ΓΣ του ΤΦ.

Προτάσεις για ψηφοφορία και απόφαση της ΓΣ:

1. Η ΕΥ να συσταθεί και να αναλάβει καθήκοντα πριν την εγγραφή των πρωτοετών φοιτητών το ακαδημαϊκό έτος 2008‐2009. Να προετοιμάσει μαζί με την γραμματεία την Υποδοχή από την πρώτη μέρα.
2. Η ΕΥ να συσταθεί από συναδέλφους που διδάσκουν στο πρώτο έτος και επιθυμούν να παίξουν το ρόλο του συμβούλου για τους πρωτοετείς φοιτητες/τριες.
3. Να είναι για τους πρωτοετείς φοιτητές υποχρεωτική η συνεργασία με τη ΕΥ (χωρίς αυτήν να μην ολοκληρώνεται η εγγραφή η δεν δίδεται το βιβλιάριο σπουδών.
4. Να ασκηθούν πιέσεις στους φοιτητές να εξοικειωθούν γρήγορα με την χρήση του διαδικτύου και του e‐mail.
5. Να μελετηθεί άμεσα τρόπος για την συνεχή συντήρηση των αιθουσών και την δυνατότητα εγκατάστασης προβολικώνDμηχανημάτων με παράλληλη ασφάλιση των αιθουσών
6. Με το νέο πρόγραμμα σπουδών να προβλεφτούν (1) Τα μέλη ΔΕΠ που διδάσκουν στα πρώτα έτη να είναι πεπειραμένοι συνάδελφοι, (2) να αυξηθούν τα τμήματα και να αλλάξουν οι μέθοδοι διδασκαλίας κι εξέτασης, (3) Να αλλάζουν περιοδικά οι διδάσκοντες και να επανεξεταστούν τα βιβλία που μοιράζονται, (4) Να υπάρχει συντονισμός στις πολυπληθείς ομάδες μελών ΔΕΠ που διδάσκουν το ίδιο μάθημα ώστε να ακολουθούνται ενιαίοι τρόποι διδασκαλίας και εξέτασης, (5) Να ενεργοποιηθεί η αξιολόγηση των διδασκόντων στα πρώτα έτη και σιγά‐σιγά να γενικευτεί για όλα τα μαθήματα.

Advertisements