Έχω πολλές φορές μιλήσει για την τεράστια διαφορά που υπάρχει στον τρόπο διοίκησης μεταξύ αμερικανικών και ελληνικών πανεπιστημίων: στα ελληνικά πανεπιστήμια όλες οι διοικητικές θέσεις είναι αιρετές. Στα αμερικανικά ο πρόεδρος επιλέγεται από το Συμβούλιο και αυτός μετά διορίζει τον provost και τους κοσμήτορες. Οι πρόεδροι τμημάτων είναι αλλού εκλεγμένοι από τα μέλη ΔΕΠ και αλλού διορισμένοι.

Πρόσφατα έγιναν εκλογές για πρόεδρο στο τμήμα μου. Μετά από πολλή σκέψη και συνομιλίες με τον κοσμήτορα και τον provost, έθεσα και εγώ υποψηφιότητα. Το αποτέλεσμα: επανεξελέγη ο επί 6 χρόνια πρόεδρος του τμήματος, με 13 ψήφους vs 7 για μένα. Ο τωρινός πρόεδρος είναι ένας καλός άνθρωπος, έντιμος, αλλά χωρίς ιδιαίτερες οργανωτικές ή άλλες ικανότητες (δημοσίευση έχει να κάνει από τις αρχές της δεκαετίας του 90). Η διοίκηση του πανεπιστημίου δεν είναι καθόλου ικανοποιημένη με την απόδοσή του.

Γιατί επανεξελέγη; Δεν μπορώ να ξέρω το κίνητρο των συναδέλφων που ψήφισαν όπως ψήφισαν. Όμως μπορώ να εικάσω. Το τμήμα μου είναι γενικά μέτριο. Υπάρχει ένας αριθμός πρεσβύτερων καθηγητών που απλώς περιμένει τη στιγμή που θα συνταξιοδοτηθεί και μέχρι να γίνει αυτό θέλουν την ησυχία τους, να διδάσκουν όσο γίνεται λιγότερο και αυτό που αυτοί θέλουν. Υπάρχουν άλλοι που είναι ερευνητικά ενεργοί, αλλά δεν θέλουν έναν ισχυρό πρόεδρο, κάποιον που θα ασκήσει πίεση για περισσότερα προγράμματα και δημοσιεύσεις. Εγώ βγήκα και τους είπα ότι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο, να δουλέψουμε σκληρότερα για να ανεβάσουμε το προφίλ του τμήματος. Εδώ είναι μια περίπτωση όπου αιρετή και διορισμένη διοίκηση κάνουν μεγάλη διαφορά.

Τελικά, σκέφτομαι, βολεμένοι υπάρχουν παντού. Ιδιοτέλεια και εφησυχασμός υπάρχουν παντού. Ερευνητικά, το τμήμα μου δεν απέχει πολύ από τα αντίστοιχα ελληνικά (ο μέσος h index είναι ~15). Καλά που ο κοσμήτορας και η υπόλοιπη διοίκηση είναι διορισμένοι. Αν δεν υπήρχε επίβλεψη από τον provost, οι πρεσβύτεροι καθηγητές θα ανέθεταν όλα τα διδακτικά και διοικητικά βάρη στους νεώτερους χαμηλόβαθμους. Αν κανείς έπιανε και εφάρμοζε το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο σε ένα πανεπιστήμιο σαν το CUNY, είμαι 100% σίγουρος ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα εμφανίζονταν κλίκες, συναλλαγές, κουκουλώματα αντιδεοντολογικών συμπεριφορών, κτλ. Πανεπιστήμια σαν το Harvard είναι εντελώς άλλη ιστορία. Εκεί όλοι είναι φιλόδοξοι, πάνε για το βραβείο Νόμπελ, δεν χρειάζονται πίεση για να αποδώσουν. Συμπεραίνω λοιπόν, και πάλι, ότι το κύριο πρόβλημα του ελληνικού πανεπιστημίου είναι το ΘΕΣΜΙΚΟ πλαίσιο. Αυτό έχει επιτρέψει την καλλιέργεια και την κυριαρχία της νοοτροπίας του βολέματος, όχι τόσο η κουλτούρα μας.

Advertisements