Ολοκληρώνω με αυτό το σχολιασμό μου για το συνέδριο του Παρατηρητηρίου.

Σχετική με τη χρηματοδότηση ήταν κυρίως η παρουσίαση του Λεωνίδα Λουλούδη (σε συνεργασία με τον Α. Τρούμπη). Ο κ. Λουλούδης άρχισε λέγοντας ότι η λέξη «υποχρηματοδότηση» έχει νόημα μόνο αν γνωρίζει κανείς το «σωστό» επίπεδο χρηματοδότησης. Ανέφερε ότι το ποσοστό 1.2% του ΑΕΠ που πηγαίνει στα πανεπιστήμια δεν είναι κακό σε σχέση με άλλες χώρες (όμως λόγω του μεγάλου αριθμού εισακτέων, η χρηματοδότηση ανά φοιτητή είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη). Μάλιστα αν προσθέσει κανείς και τους πόρους από το ΚΠΣ, η χρηματοδότηση φτάνει στο 1.8% του ΑΕΠ (αυτό αναφέρθηκε στην ομιλία του Α. Δημητρόπουλου). Στη συνέχεια παρέθεσε στοιχεία του ΟΟΣΑ. Κατόπιν έθεσε το θέμα της διαχείρισης, συγκεκριμένα ότι δεν απορροφούνται όλα τα χρήματα που διατίθενται για λειτουργικά έξοδα (το θέμα του χρονισμού αυτών των εξόδων ετέθη σε ερώτηση από τον Α. Καλοκαιρινό). Επίσης ανέφερε το γεγονός ότι η διπλογραφία, ενώ θα έπρεπε να είχε θεσπιστεί από το 2000, έχει καθυστερήσει στα περισσότερα ιδρύματα. Το συμπέρασμα της ομιλίας ήταν ότι ναι, υπάρχει υποχρηματοδότηση, αλλά υπάρχει και έλλειψη σχεδιασμού, αξιολόγησης, και ορθής διαχείρισης.

Αρκετές ομιλίες ασχολήθηκαν με την αξιολόγηση. Ο Πάνος Τσακλόγλου μίλησε εκ μέρους της ΑΔΙΠ και εξέθεσε το μέχρι τώρα έργο της. Μου άρεσε η ομιλία του. Μου φάνηκαν λογικά αυτά που είπε και μου άρεσε η έμφαση που έδωσε στην αμεροληψία των εξωτερικών κριτών. Είπε ότι θα γίνει εκτενής χρήση Ελλήνων πανεπιστημιακών του εξωτερικού στο υπό σύσταση μητρώο εμπειρογνωμώνων. Γενικά, μάλλον μου εμπνέει εμπιστοσύνη η στελέχωση της ΑΔΙΠ (παρά τις επιφυλάξεις για τον πρόεδρο).

Ο κ. Χατζηπαντελής παρέθεσε πρώτα στοιχεία αποφοίτησης ως συνάρτηση του χρόνου φοίτησης που δείχνουν ότι η μεγάλη πλειοψηφία των φοιτητών παίρνουν πτυχίο μέσα σε 2ν χρόνια, δηλαδή η καμπύλη γίνεται επίπεδη μετά τα 2ν χρόνια. Γύρω στο 70% των εισαγομένων παίρνουν τελικά πτυχίο. Δεύτερο στοιχείο που παρέθεσε ήταν ότι το 36% για άνδρες και το 13% για γυναίκες των λεκτόρων γίνονται τελικά καθηγητές, για να συμπεράνει ότι η αυτόματη προαγωγή είναι μύθος. Στη συνέχεια παρουσίασε μια μέθοδο κατάταξης των τμημάτων με βάση ερωτηματολόγια φοιτητών, δηλαδή πόσο οι φοιτητές ενός τμήματος έμειναν ικανοποιημένοι από αυτό και θα το συνιστούσαν σε άλλους. Πρώτη βγαίνει η Ιατρική. Προσωπικά έχω πολλές αμφιβολίες για το πόσο χρήσιμες και αξιόπιστες είναι οι αντιλήψεις των φοιτητών στην κατάταξη των τμημάτων. Εξάλλου, είναι ανούσιο να συγκρίνει κανείς μη ομοειδή τμήματα.

Η Κλέα Κατσουγιάννη (WoS h=39) έδωσε μια εξαιρετική ομιλία για την αξιολόγηση του διδακτικού έργου. Καλά οργανωμένη, εμπεριστατωμένη, ολοκληρωμένη, σε βάθος, και ενημερωμένη για τη διεθνή βιβλιογραφία. Είπε ότι η αξιολόγηση του διδακτικού έργου μπορεί να γίνει α) από τον ίδιο τον διδάσκοντα, β) από τους φοιτητές, και γ) από συναδέλφους. Εξέθεσε με σαφήνεια και πληρότητα τα πλεονεκτήματα και τα πιθανά προβλήματα της κάθε μεθόδου. Από τις καλύτερες ομιλίες του συνεδρίου.

Ο Νίκος Σύψας έδωσε πολλές χρήσιμες πληροφορίες για την κατάσταση της Ιατρικής εκπαίδευσης. Είπε ότι παρότι το επάγγελμα ήταν κορεσμένο από το 1980, έγιναν 5 νέες Ιατρικές σχολές. Σήμερα υπάρχουν 5500 άνεργοι γιατροί. Η διασπορά των κλινικών της Ιατρικής Αθηνών σε διάφορα νοσοκομεία είναι χρόνιο πρόβλημα. Υπάρχει συσσώρευση μελών ΔΕΠ σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, πρόβλημα ανανέωσης, και σε ορισμένες σχολές μια ανάστροφη πυραμίδα (το 60% των μελών ΔΕΠ στο ΑΠΘ είναι καθηγητές ή αναπληρωτές καθηγητές). Κατήγγειλε περιπτώσεις μελών ΔΕΠ που ούτε δημοσιεύουν ούτε διδάσκουν, αλλά ασχολούνται με το ιδιωτικό τους ιατρείο! Η αξιολόγηση της έρευνας στην Ιατρική είναι εύκολη (δημοσιεύσεις, αναφορές κτλ). Προτάσεις κατατέθηκαν για την αξιολόγηση και του κλινικού έργου.

Ο Άγγελος Χατζάκης παρουσίασε μια ενδιαφέρουσα βιβλιομετρική αξιολόγηση 219 Ιατρικών Σχολών σε 16 χώρες της Ευρώπης (πολλή δουλειά!). Η εισαγωγική του συζήτηση των μεθοδολογικών δυσκολιών ήταν σωστή (τα έχουμε συζητήσει και εδώ). Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε στη δουλειά αυτή ήταν διαφορετική από αυτήν που ακολούθησα στην κατάταξη των τμημάτων Φυσικής, Χημείας, κτλ. Δεν γίνεται αναζήτηση των δημοσιεύσεων του κάθε μέλους ΔΕΠ ξεχωριστά, αλλά όλων των δημοσιεύσεων που προέρχονται από το τμήμα. Η μεγάλη δυσκολία εδώ είναι να διορθώσει κανείς για το μέγεθος του τμήματος. Χρησιμοποιήθηκαν 4 βιβλιομετρικοί δείκτες: ο μέσος αριθμός αναφορών ανά δημοσίευση, ο h-index της σχολής, ο αριθμός εργασιών με πάνω από 100 αναφορές, και ο modified impact index (ένας βιβλιομετρικός δείκτης που διορθώνει τον h index για το μέγεθος του ιδρύματος, A.L. Kinney, PNAS, 104:17943, 2007). Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δεν ήταν καθόλου κολακευτικά για την Ελλάδα. Η Ελλάδα είχε τον χαμηλότερο αριθμό αναφορών/δημοσίευση και τον χαμηλότερο modified impact index (από τις 7 ελληνικές σχολές τον υψηλότερο mii είχαν τα Ιωάννινα). Δεν έχω δει τις λεπτομέρειες της δουλειάς και δεν ξέρω, π.χ., γιατί δεν έγινε απλή διαίρεση με τον αριθμό των μελών ΔΕΠ κάθε σχολής. Ίσως ήταν δύσκολο να βρεθεί ο αριθμός αυτός για κάθε σχολή.

Ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης έδωσε μια ωραία, τεκμηριωμένη ομιλία που κατέδειξε ότι δεν υπάρχει υπερπαραγωγή πτυχιούχων στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες, αλλά η ζήτησή τους από την αγορά είναι χαμηλή. Βέβαια, μιλάμε συνολικά, γιατί σε ορισμένους κλάδους (π.χ. γιατρούς) σίγουρα υπάρχει υπερπαραγωγή. Όντως, η εγχώρια βιομηχανία υστερεί σε φιλοδοξίες και καινοτομικότητα. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι το πανεπιστήμιο πρέπει να σηκώσει τα χέρια. Αντίθετα, θα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα αποσκοπούν στη διόρθωση αυτής της κατάστασης. Π.χ. πρωτοβουλίες τόνωσης της νεανικής επιχειρηματικότητας αντί της δαιμονοποίησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας από τις «προοδευτικές» δυνάμεις.

Τέλος, θέλω να δώσω κάποια στοιχεία από την ομιλία του Peter Maasen, που ήταν παλαιότερα στο CHEPS και τώρα στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Μίλησε για αλλαγές που γίνονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως στη Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, και Αυστρία. Στη Νορβηγία επιτροπή ειδικών έχει καταθέσει μια αναφορά 250 σελίδων (συγκρίνετέ την με τις δεκασέλιδες αναφορές της επιτροπής Βερέμη) που προτείνει ριζική μεταρρύθμιση των πανεπιστημίων με συγχώνευση πανεπιστημίων. Διεθνές σώμα προτείνεται να επιβλέψει τις αλλαγές. Επιτροπή ειδικών υπάρχει και στη Σουηδία (στη Φινλανδία η «επιτροπή» είναι μονομελής!). Ανέφερε ότι στο πανεπιστήμιο του Ελσίνκι έγινε αξιολόγηση με κριτήρια που αποφάσισε η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα και αποφασίστηκε το 40% των εργαστηρίων να κλείσουν! Ανέφερε και την ιστοσελίδα http://higheredinfo.org, που δίνει πληροφορίες για την ανώτατη εκπαίδευση στις ΗΠΑ.

Υπήρξαν και άλλες αξιόλογες ομιλίες αλλά επειδή δεν έχω τίποτα χρήσιμο να πω για αυτές δεν τις σχολιάζω. Εξάλλου είναι αναρτημένες οι περισσότερες στην ιστοσελίδα της Πρωτοβουλίας.

Advertisements