Μετά από αποχή μηνών για σημαντικούς προσωπικούς λόγους επανέρχομαι. Επιλέγω να μην γράψω απάντηση στο περί αντιγραφής ή αλλού, γιατί οποιαδήποτε απάντηση «επί συγκεκριμένου» κατακεραυνώνεται άμεσα δια της αναγωγής στο γενικότερο. Αυτή είναι, τελικά, μια στάση ζωής, δεν ξέρω αν πρέπει να την αποκαλέσω «φιλοσοφική». Κάποιοι ενδεχομένως την αντιλαμβάνονται ως τέτοια, κάποιοι πάλι δεν δύνανται για λόγους που αν επιχειρήσω να εξηγήσω θα λάβω πολλές επαναστατικές απαντήσεις.

Επαναλαμβάνω αυτό που συζήτησα με τον Θέμη κατά τη σύντομη αλλά πιστεύω ουσιαστική γνωριμία μας στην Αθήνα: το «πρόβλημα» των ελληνικών πανεπιστημίων, της ελληνικής παιδείας, ή αν θέλετε της χώρας γενικότερα δεν είναι ένα σύνολο από συγκεκριμένα σημεία στα οποία πρέπει να αλλάξουν πράγματα και εκεί διαφωνούμε. Είναι η έλλειψη συστήματος αναφοράς, αυτό που οι παλιοί έλεγαν «αρχές» που όλοι αποδεχόμαστε.

Η «μαγκιά» της αντιγραφής δεν υπάρχει μόνο στα πανεπιστήμια. Υπάρχει παντού στη λεγόμενη δημόσια ζωή. Η επιορκία δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο των κακών καθηγητών. Είναι και των πολιτικών που κυβερνούν, όσων έχουν δημόσια πρόσβαση να «δίνουν το παράδειγμα», και τελικά όλων των πελατών ψηφοφόρων που δια των επιλογών μας τους δίνουμε αέρα να αναπνέουν.

Οι νέοι άνθρωποι δεν είναι μόνο «χαμένοι» στα γράμματα που (δεν) έμαθαν. Είναι πάνω απ΄όλα οργισμένοι με ένα τρόπο που δεν μπορούν να τιθασεύσουν σε όφελος της δικής τους προόδου. Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα: 1) Το «επιχείρημα» ότι οι γ.σ. των φοιτητών παίρνουν αποφάσεις με σχετική πλειοψηφία και καλά κάνουν και δεν μας πέφτει λόγος γιατί και εμείς εκλέγουμε κυβερνήσεις με σχετική πλειοψηφία. 2) Το «επιχείρημα» ότι ναί, είναι μαγκιά να κλέβεις στις εξετάσεις γιατί τελικά το σύστημα σου κλέβει τη ζωή και καλά του κάνεις. Κατά μίαν έννοια, από τη σκοπιά τους, έχουν δίκιο και στα δύο και σε πολλά άλλα. Ποιος στρέβλωσε «πρώτος» την έννοια του διαλόγου και της άμιλλας; Εμείς οι «μεγάλοι». Ποιοι είναι οι μεγάλοι διδάσκαλοι της υποκριτικής, της διπροσωπίας και των πελατειακών σχέσεων στο δημόσιο και όχι μόνο βίο; Πάλι οι «μεγάλοι». Με ή χωρίς διδακτορικά, καθηγητές, σύμβουλοι, και λοιποί παράγοντες κάθε είδους.

Γι αυτούς και για πολλούς άλλους λόγους «οι νέοι» δεν μας αναγνωρίζουν ούτε σα δάσκαλους, ούτε σαν «ηθικά ακέραιες» οντότητες. Ασφαλώς αυτό δεν τους δίνει άλλοθι να συμπεριφέρονται με αυτή την καταστροφική μανία πάνω απ΄όλα απέναντι στην ίδια τη γνώση, ισοπεδώνοντας και ευτελίζοντας ό,τι έχει απομείνει από τη διαδικασία μετάδοσής της. Ναι, η γνώση είναι εργαλείο εξουσίας για την «άρχουσα τάξη», όπως και αν την αντιλαμβάνεται ο καθένας, αλλά ταυτόχρονα είναι και το ισχυρότερο εργαλείο ανατροπής της. Το λάθος πολλών εκ των απόντων από τα αμφιθέατρα, αντιγραφέων και υβριστών, επιφανειακών ή «ψαγμένων», ανώνυμων και επώνυμων, που ανέξοδα ή όχι το παίζουν τιμητές στο όνομα μιας (ποιας, αλήθεια) προόδου, είναι ότι παραιτούνται από την κατάκτηση της μοναδικής ύλης που έχει τη δύναμη να γεννήσει οράματα και να αλλάξει τον κόσμο: της γνώσης, έστω και αυτής που οι «πολυεθνικές» επιτρέπουν να μπαίνει και να βγαίνει από τα Πανεπιστήμια. Αυτό που δεν μπορούν να επιβάλλουν οι «πολυεθνικές», όσο και αν θα το ήθελαν, είναι ο ευνουχισμός του ελεύθερου πνεύματος το οποίο, παρά τη «λίγη» και «κακή» γνώση που του επέτρεψαν να λάβει, υπερβαίνει και δημιουργεί.

Πρώτα, όμως, πρέπει κανείς να κατακτήσει (έστω και αυτή, ξαναλέω) τη γνώση. Δήθεν πολιτικά δήθεν επιχειρήματα περί μαγκιάς της αντιγραφής, περί κλεμμένου χρόνου στα μαθήματα και περί πειθάρχησης, στα οποία τελικά όλοι εμείς (οι καθηγητές) ενδίδουμε (ο καθένας για τους δικούς του λόγους), δεν οφελούν κανέναν άλλον από τα ορατά ή αόρατα κέντρα εξουσίας που θέλουν πολλές γενιές των «700 ευρώ» εκεί έξω, να διαμαρτύρονται για τα «επαγγελματικά δικαιώματα» και την «εξειδίκευση». Εδώ είναι που διαφωνούμε.

Για να βγούμε από το φαύλο αυτό κύκλο, χρειάζεται δουλειά και από τις δύο πλευρές. Χρειάζεται τιθάσευση της οργής και των δύο πλευρών, η οποία να γίνει εκ των έσω. Οι «μεγάλοι» να πείσουν για τις αξίες που επικαλούνται και οι «μικροί» να δουλεύουν περισσότερο για την κατάκτηση της γνώσης. Καλό θα ήταν να συναντηθούν οι πορείες αυτές, όμως τελικά ίσως δεν είναι απαραίτητο. Ακόμη και τα πραγματικά αυταρχικά καθεστώτα (που το δικό μας είναι ανέκδοτο να το χαρακτηρίζουμε έτσι) δεν επιβιώνουν από μια επίθεση μορφωμένων ανθρώπων. Επιβιώνουν, όμως, μια χαρά, από πολλές επιθέσεις ημιμαθών (με ή χωρίς αντιγραφή) και έχουν μάθει πολύ καλά να χειρίζονται σε όφελός τους την οργή των νέων χωρίς απαραίτητα να την τιθασσεύουν δια της βίας. Ας διαλέξει ο καθένας τη στάση του.

Advertisements