Ο Νίκος Ζαχαρής ήταν συμφοιτητής μου στο τμήμα Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ. Μετά την αποφοίτηση έκανε μεταπτυχιακά (MSc) στο Penn State University και μετά δούλεψε για πολλά χρόνια στην εταιρία Ευρωσύμβουλοι. Εδώ και ενάμισι χρόνο είναι διευθυντής του South East European Research Centre (SEERC), ενός κοινού εγχειρήματος μεταξύ του University of Sheffield και του ιδιωτικού κολεγίου City Liberal Arts στη Θεσσαλονίκη. Σε πρόσφατη επίσκεψή μου στην Θεσσαλονίκη τον συνάντησα και μιλήσαμε. Άκουσα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα και θεώρησα ότι μια συνέντευξη θα ήταν πολύ χρήσιμη. Η συνέντευξη έγινε με αποστολή γραπτών ερωτήσεων.

Νίκο, πες μας μερικά λόγια για το City (ιδιοκτησιακό καθεστώς, προγράμματα σπουδών, αριθμό φοιτητών, κτιριακές υποδομές, ύψος διδάκτρων, κτλ)

To CITY College είναι ιδιωτικό κολέγιο το οποίο ιδρύθηκε το 1989 από τον εκπαιδευτικό οργανισμό Στρατηγάκη και από το 1993 συνεργάζεται αποκλειστικά με το Πανεπιστήμιο του Sheffield. H νομική του μορφή είναι Ε.Π.Ε Εργαστήριο Ελευθέρων Σπουδών. Προσφέρει προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές του Πανεπιστημίου του Sheffield στους τομείς των Οικονομικών και της Διοίκησης Επιχειρήσεων, της Επιστήμης Υπολογιστών και της Ψυχολογίας. Μέσω του SERRC δίνεται επίσης η δυνατότητα πραγματοποίησης διδακτορικών σπουδών. Το σύνολο των φοιτητών ανέρχεται περίπου στους 800, εκ των οποίων ένας μεγάλο ποσοστό (άνω του 60%) είναι ξένοι (από χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία η ΠΓΔΜ κ.λ.π.). Το Κολέγιο στεγάζεται σε 4 κτίρια στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και διαθέτει ιδιόκτητη βιβλιοθήκη με πάνω από 30,000 τόμους καθώς και πρόσβαση σε σειρά online databases. Ειδικά το πρόγραμμα του MBA προσφέρεται από το Κολέγιο, εκτός από τη Θεσσαλονίκη και στο Βελιγράδι και το Βουκουρέστι.

Ένα συνηθισμένο επιχείρημα κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι ότι «η παιδεία δεν είναι εμπόρευμα». Τι γνώμη έχεις για αυτό;

Θα συμφωνήσω ότι η παιδεία δεν είναι «εμπόρευμα», αλλά νομίζω ότι είναι σαφές ότι η παιδεία δεν είναι χωρίς κόστος. Το κόστος αυτό το πληρώνουμε όλοι μας, είτε μέσω της δημόσιας χρηματοδότησης της παιδείας, είτε μέσω των δαπανών που κατευθύνονται προς τα φροντιστήρια, το κόστος διαβίωσης των φοιτητών κ.λ.π. Κατά τη γνώμη μου το σημείο κλειδί δεν είναι τα δίδακτρα αλλά η ποιότητα της εκπαίδευσης. Σήμερα δεχόμαστε την ύπαρξη ιδιωτικής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας παιδείας στην Ελλάδα, όπως επίσης δεχόμαστε ότι ακόμη και δημόσια ιδρύματα σε χώρες όπως οι Η.Π.Α. και η Αγγλία έχουν δίδακτρα, χωρίς να σημαίνει αυτό ότι αντιμετωπίζουν την εκπαίδευση ως εμπόρευμα.

Ένα άλλο επιχείρημα είναι ότι κάποιος θα μπορεί να «αγοράσει ένα πτυχίο» και ότι οι σπουδαστές γίνονται δεκτοί με μόνο κριτήριο τη δυνατότητα να πληρώσουν. Είναι έτσι τα πράγματα;

Στο CITY δεν υπάρχει καμία τέτοια περίπτωση. Τα standards είναι αυτά του Πανεπιστημίου του Sheffield και οι απαιτήσεις (παρακολούθησης, εξετάσεων κ.λ.π.) είναι οι ίδιες. Η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης στο CITY αξιολογείται σε συνεχή βάση και εσωτερικά (από το Πανεπιστήμιο του Sheffield) και εξωτερικά από οργανισμούς όπως το British Accreditation Council και το British Computer Society (BCS). Δεν μπορεί φυσικά να αποκλειστεί αυτή η περίπτωση για άλλα ιδρύματα (ιδιωτικά ή δημόσια) σήμερα ή στο μέλλον. Για αυτό το λόγο θεωρώ ότι είναι σημαντικό να υπάρξει σαφές πλαίσιο λειτουργίας από την πλευρά της πολιτείας, με συγκεκριμένες προδιαγραφές και διαδικασίες. Δυστυχώς όπως και σε πολλά άλλα πράγματα σε αυτή τη χώρα, για το θέμα της αναγνώρισης των πτυχίων που προσφέρονται στη χώρα μας από Πανεπιστήμια χωρών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακολουθούμε μια τακτική στρουθοκαμηλισμού (αγνοούμε το πρόβλημα και την πραγματικότητα μέχρι να έρθει η ώρα που να μην μπορούμε να κάνουμε τίποτε άλλο παρά να προβούμε σε πρόχειρες και τσαμπατσούλικες λύσεις). Το Υπουργείο Παιδείας όφειλε, αντί να καθυστερεί όσο μπορεί επί σειρά ετών, να αντιμετωπίσει το ζήτημα με θετικό τρόπο δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για υψηλού επιπέδου σπουδές, οι οποίες θα μπορούσαν να είναι ακόμη και μια πηγή συναλλάγματος για τη χώρα, προσελκύοντας σπουδαστές από το εξωτερικό.

Πώς γίνεται η πρόσληψη διδακτικού προσωπικού στο City; Τι ποσοστό των διδασκόντων έχει διδακτορικό;

Η πρόσληψη γίνεται με δημόσιες προκηρύξεις και κρίσεις σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό του Κολεγίου, οποίος είναι εναρμονισμένος με τους κανονισμούς του Πανεπιστημίου του Sheffield. Πάνω από το 70% των διδασκόντων στο κολέγιο έχουν διδακτορικό. Οι βαθμίδες των διδασκόντων αντιστοιχούν στις βαθμίδες του αγγλικού Πανεπιστήμιου.

Κατά τη γνώμη σου, πώς πρέπει να αναθεωρηθεί το άρθρο 16; Είναι αρκετή η άρση της απαγόρευσης των μη-κρατικών μη-κερδοσκοπικών πανεπιστημίων; Τι νομίζεις ότι πρέπει να γίνει με τα κερδοσκοπικά ιδρύματα;

Πρώτα από όλα θέλω να διευκρινίσω ότι η αναθεώρηση του άρθρου 16 δεν έχει τίποτε να κάνει με το θέμα της αναγνώρισης των πτυχίων που δίνουν Πανεπιστήμια χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ελλάδα. Η αναγνώριση αυτή είναι υποχρέωση μας, πηγάζει από τις δεσμεύσεις μας στις βασικές συνθήκες της Ένωσης και απαιτεί απλώς έναν σχετικό νόμο. Το λεω αυτό γιατί έχει υπάρξει αρκετή (σκόπιμη ή μη) παρανόηση γύρω από το θέμα. Πέρα από αυτό νομίζω ότι ακόμη και αν αναθεωρηθεί το άρθρο 16, στην κατεύθυνση της ίδρυσης μη-κρατικών μη-κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, το μείζον ζήτημα για την παιδεία στη χώρα μας θα εξακολουθεί να αποτελεί η αναβάθμιση και ο εξορθολογισμός της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία θα εξακολουθήσει να υποδέχεται το μεγαλύτερο ποσοστό των φοιτητών. Για αυτό κατά τη γνώμη μου είναι πολύ σημαντικότερη προτεραιότητα η αναβάθμιση των σπουδών στα δημόσια πανεπιστήμια, λαμβάνοντας υπόψη τη διεθνή εμπειρία και τον τρόπο λειτουργίας των αντίστοιχων ιδρυμάτων σε άλλες χώρες. Οποίος έχει φοιτήσει σε ελληνικό και σε κάποιο πανεπιστήμιο της αλλοδαπής μπορεί εύκολα να επισημάνει τρανταχτά σημεία που χρήζουν άμεσης βελτίωσης. Η ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων μπορεί υπό προϋποθέσεις να συμβάλει και στην αναβάθμιση των δημοσίων δημιουργώντας ένα διαφορετικό κλίμα συνολικά στην ανώτατη εκπαίδευση.

Μπορεί να υπάρξει ακαδημαϊκή ελευθερία σε ένα κερδοσκοπικό ίδρυμα;

Το ζήτημα της ακαδημαϊκής ελευθερίας είναι περισσότερο ζήτημα κουλτούρας παρά σχέση ιδιωτικού/ δημοσίου. Θα ήθελα απλώς να θυμίσω περιπτώσεις ομιλητών που πετάχτηκαν έξω από δημόσια ανώτατα ιδρύματα επειδή οι ιδέες τους δεν ήταν αρεστές σε ομάδες φοιτητών (και εδώ βέβαια δεν μπαίνω στη διαδικασία να κρίνω τις ιδέες του οποιουδήποτε). Από την άλλη είναι πασίγνωστες οι περιπτώσεις καθηγητών, από αυτούς που θα χαρακτηρίζαμε ενάντια στο σύστημα ή στο κατεστημένο, που διδάσκουν σε Πανεπιστήμια της Αμερικής. Σε τελική ανάλυση, ζητήματα όπως αυτά της ακαδημαϊκής ελευθερίας καθορίζουν το χαρακτήρα και τη φήμη ενός ιδρύματος και δεν νομίζω κανένα σοβαρό ίδρυμα να έχει το περιθώριο να τα παραμελήσει.

Κάτι πιο προσωπικό και πολιτικό. Στα φοιτητικά μας χρόνια ήσουν οργανωμένος νομίζω στο ΚΚΕ εσωτερικού. Πώς βλέπεις τις θέσεις του διαδόχου σχήματος, του Συνασπισμού, σε θέματα παιδείας

Νομίζω ότι ο Συνασπισμός έχασε μια μεγάλη ευκαιρία τα τελευταία χρόνια, να μπορέσει να προβάλει ένα δικό του όραμα, μια πρόταση για την Ανώτατη Παιδεία που να κοιτάζει προς τα εμπρός. Αντ’ αυτού επέλεξε μια αμυντική τακτική που εύκολα οδήγησε σε πρακτικές του τύπου «να μην αλλάξει τίποτα». Είναι κρίμα γιατί εντός του βρίσκονται πολλά στελέχη με σοβαρή άποψη για το τι πρέπει να γίνει στο Πανεπιστήμιο (δείτε για παράδειγμα την παρέμβαση της πρωτοβουλίας ΑΡΣΗ, η οποία παρότι συσπείρωσε αρκετό κόσμο από το χώρο της ανανεωτικής αριστεράς δεν βρήκε ανταπόκριση από το Συνασπισμό). Όπως είπα και πριν, το βασικό πρόβλημα μας δεν είναι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αλλά πως θα αναβαθμίσουμε τα υπάρχοντα δημόσια. Πως θα ξαναφέρουμε τους φοιτητές στην τάξη με καινούργια όρεξη για μάθηση, πως θα αλλάξουμε το κλίμα σε διδάσκοντες και διδασκόμενους και πως θα προωθήσουμε την έρευνα, την καινοτομία, τη σύνδεση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Από το Συνασπισμό περιμένουμε να τολμήσει και να προτείνει λύσεις ακόμη και αν αυτές έχουν πολιτικό κόστος.

Advertisements