Ο σημερινός Ελεύθερος Τύπος δημοσιεύει μιά συνέντευξη/πορτραίτο της αφεντιάς μου με τίτλο «Το σύστημα προωθεί κονφορμιστές και φαύλους» . Η μόνη αντίρρηση που έχω είναι σε αυτό που γράφει στην εισαγωγή «με σπουδαία σταδιοδρομία και διεθνή αναγνώριση». Αντί για «σπουδαία» θα χρησιμοποιούσα «αξιοπρεπή». Τέλος πάντων. Ευχαριστώ τον Ελεύθερο Τύπο για την τιμή και μπράβο του που δίνει βήμα σε «εναλλακτικές φωνές».

Σας δίνω παρακάτω την αρχική εκδοχή της συνέντευξης που ήταν πολύ μακροσκελής για να δημοσιευτεί.

1) Ζείτε και διδάσκετε στην Αμερική. Ήταν η αρχική επιλογή σας ή μήπως «η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της»;

Αν δεν τα τρώει, σίγουρα δεν τα αξιοποιεί όπως θα έπρεπε, τόσο αυτά που φεύγουν στο εξωτερικό όσο και αυτά που μένουν στην Ελλάδα και παλεύουν κάτω από αντίξοες συνθήκες. Είναι γνωστό το έλλειμα αξιοκρατίας στην ελληνική κοινωνία: οι γνωριμίες παίζουν μεγαλύτερο ρόλο από τα προσόντα. Προσωπικά λατρεύω τη Νέα Υόρκη αλλά θα επέστρεφα ευχαρίστως αν αυτό δεν εσήμαινε εκπτώσεις στις επιστημονικές μου φιλοδοξίες. Οι πενιχροί μισθοί στο ελληνικό πανεπιστήμιο είναι το τελευταίο που με απασχολεί. Τα μεγάλα αγκάθια είναι η χαμηλή χρηματοδότηση της έρευνας και το κακό κλίμα που επικρατεί στα περισσότερα ελληνικά τμήματα (κλίκες, συναλλαγή, ευνοιοκρατία, αντιδεοντολογικές συμπεριφορές, φυσική και ψυχολογική βία, καταλήψεις). Η ακαδημαϊκή ζωή απαιτεί ψυχική ηρεμία και ευνομία, κάτι που το ελληνικό πανεπιστήμιο αποτυγχάνει παταγωδώς να διασφαλίσει. Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις εξαίρετων επιστημόνων που δοκίμασαν να επιστρέψουν αλλά στο τέλος ετράπησαν σε φυγή από το «σύστημα».
 
2) Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα σε Ελλάδα και Αμερική όσον αφορά στις δυνατότητες για ερευνητικό έργο και την αντιμετώπιση του από την κοινωνία;

Στην Αμερική υπάρχει ευρεία κοινωνική και πολιτική στήριξη της έρευνας διότι η κοινωνία βλέπει πολλά πρακτικά οφέλη από αυτήν (θεραπείες ασθενειών, νέα προϊόντα, κτλ). Δυστυχώς η έρευνα στην Ελλάδα δεν έχει δώσει ακόμα τέτοια απτά αποτελέσματα. Κι έτσι μένουμε εγκλωβισμένοι σε ένα φαύλο κύκλο υποχρηματοδότησης και υποπαραγωγής. Για να ξεφύγουμε χρειάζεται συντονισμένο σχέδιο: αύξηση της χρηματοδότησης αλλά και παράλληλη αύξηση των απαιτήσεων και της λογοδοσίας. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην κατανομή της χρηματοδότησης, γιατί όταν ένα μέλος ΔΕΠ δεν διαθέτει τα προσόντα για έρευνα (και υπάρχουν αρκετοί τέτοιοι στα ελληνικά πανεπιστήμια) όσα λεφτά και να του δώσεις θα πάνε χαμένα. Παράλληλα, πρέπει να δοθεί έμφαση στην πρακτική αξιοποίηση των ανακαλύψεων. Να δοθούν π.χ. κίνητρα για κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών, να διευκολυνθεί η χρηματοδότηση start up εταιριών με venture capital κτλ. Υπάρχουν αρκετές διεθνείς εμπειρίες περί αυτού (π.χ. Ισραήλ, Σιγκαπούρη). Ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός Ελλήνων που εργάζεται σε εταιρείες του εξωτερικού και έχουν δει από μέσα πώς αυτές δουλεύουν. Ίσως κάποιοι από αυτούς να ενδιαφέρονταν να ξεκινήσουν με λίγη βοήθεια κάτι δικό τους στην Ελλάδα. Γιατί δεν αναλαμβάνονται τέτοιες πρωτοβουλίες από την πολιτεία;
 
3) Ποια είναι η γνώμη σας για τήν κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα; Έχετε πάρει άλλωστε αρκετές πρωτοβουλίες προκειμένου να «αλλάξετε τα πράγματα»… 

Από αυτά που ακούω συμπεραίνω ότι η κατάσταση είναι από κακή έως άθλια. Η κύρια ευθύνη ανήκει στην πολιτική ηγεσία που είναι απρόθυμη να αντιμετωπίσει σε βάθος τα προβλήματα, είτε από ατολμία είτε από ιδιοτέλεια. Αυτό που κάνουν είναι να ξύνουν κάθε τόσο την επιφάνεια ώστε να φαίνεται ότι παράγουν έργο. Είναι σαν να περνάς σε σκουριασμένο αυτοκίνητο ένα χέρι μπογιά. Πριν από δύο χρόνια σκέφτηκα ότι θα ήταν καλό να γίνει μιά συλλογή υπογραφών που θα στήριζε τις επερχόμενες μεταρρυθμίσεις και θα ενεργούσε ως αντίβαρο σε συντεχνιακές αντιδράσεις. Η πρωτοβουλία πέτυχε (συγκεντρώθηκαν ~200 υπογραφές), αλλά, παραδόξως, το ΥΠΕΠΘ δεν έδειξε κανένα ενδιαφέρον για τις προτάσεις μας, ουδέποτε αναφέρθηκε σε αυτές, και ουδέποτε μας απάντησε. Ήταν σαν να λένε «μην μπερδεύεστε στα πόδια μας». Είναι αυτή συμπεριφορά ανθρώπων που ενδιαφέρονται να λύσουν τα προβλήματα της χώρας;
 
4) Ποια είναι η γνώμη σας για το τελευταίο σκάνδαλο των Πανελληνίων εξετάσεων;

Ελλείψει στοιχείων περί του αντιθέτου είμαι πρόθυμος να δεχτώ την εξήγηση του υπουργείου ότι οι οδηγίες του παρεξηγήθηκαν από την συγκεκριμένη διευθύντρια του βαθμολογικού κέντρου. Όμως το περιστατικό αυτό θα έπρεπε να οδηγήσει σε έναν ευρύτερο προβληματισμό για την υφή των Πανελληνίων εξετάσεων και το πώς βαθμολογούνται. Μήπως θα έπρεπε οι εξετάσεις αυτές να μετατραπούν σε εξετάσεις πολλαπλής επιλογής ώστε η βαθμολόγηση να είναι απόλυτα αντικειμενική και να γίνεται αυτόματα από μηχανήματα; Χάνουμε μεν κάποια ευελιξία στο είδος ερωτήσεων που μπορούν να τεθούν, αλλά κερδίζουμε αξιοπιστία, αντικειμενικότητα, και εξοικονόμηση πόρων. Μήπως θα έπρεπε να μετατραπούν σε εξετάσεις δεξιοτήτων, όπως σε πολλές χώρες του εξωτερικού, αντί για εξετάσεις γνώσεων; Μήπως θα έπρεπε να ξαναδοθεί περρισσότερη βαρύτητα στους βαθμούς του Λυκείου (όπως σε όλες τις χώρες) αλλά με μέτρα για την αποφυγή του «πληθωρισμού βαθμών»;
 
5) Ποια η σχέση σας με την πολιτική; Πώς θα περιγράφατε την σημερινή πολιτική κατάσταση της Ελλάδας;
 
Πάντα με ενδιέφερε η πολιτική διότι, όπως και η επιστήμη, έχει τεράστιο αντίκτυπο, επηρεάζει τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Όμως ποτέ δεν εντάχθηκα σε κόμμα. Στο 4ο έτος στο πανεπιστήμιο συμμετείχα σε ανεξάρτητο ψηφοδέλτιο (είχαμε απηυδήσει με τους κομματικούς φοιτητοπατέρες). Όσον αφορά τη σημερινή πολιτική κατάσταση, είμαι πλήρως απογοητευμένος. Ήλπιζα ότι η νέα γενιά πολιτικών θα ήταν διαφορετική, ότι με καλές σπουδές και εμπειρίες στο εξωτερικό θα είχε άλλη νοοτροπία. Δυστυχώς, η νέα γενιά είναι «μία από τα ίδια», και χειρότερα. Μάλλον φταίμε εμείς οι πολίτες, που περιμένουμε παθητικά την έλευση ενός «μεσσία» που θα μας λύσει τα προβλήματα χωρίς εμείς να κουνήσουμε ένα δαχτυλάκι. Όμως η ποιότητα του «πολιτικού προσωπικού» συνεχώς μειώνεται – το πολιτικό σύστημα μπλοκάρει τους αξιόλογους και προωθεί κομφορμιστές και φαύλους. Η συνταγματικά κατοχυρωμένη ισονομία των πολιτών παραβιάζεται κατάφωρα. Τα πράσινα και τα γαλάζια παιδιά είναι οι νέοι εναλλάξ προνομιούχοι και οι υπόλοιποι οι παρίες, οι αποκλεισμένοι. Τα κόμματα έχουν γίνει φατρίες που υπηρετούν πρωτίστως τα δικά τους συμφέροντα αντί για αυτά του λαού. Αν θέλετε απόδειξη, κοιτάξτε τα άτομα που τοποθετούν σε καίριες θέσεις του κρατικού μηχανισμού. Αντί να επιζητούν άξιους συνεργάτες, οι υπουργοί χρησιμοποιούν τις θέσεις αυτές ως ανταμοιβή για μετρίους ή και «ανίδεους» αυλοκόλακες που προσέφεραν υπηρεσίες στο κόμμα ή σε αυτούς προσωπικά. Πώς μετά να λυθούν τα προβλήματα της χώρας; Οι πολίτες λοιπόν πρέπει να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους, σεβόμενοι πάντα το Σύνταγμα και τους νόμους. Φανταστείτε 500 άτομα να φτιάχνουν ο καθένας μιά οργάνωση (ή έστω ένα μπλογκ) για κάποιο πρόβλημα που τον απασχολεί, να στρατολογούν τεχνοκράτες για να επεξεργαστούν προτάσεις, και να κάνουν λόμπυ στην πολιτική ηγεσία για να τις προωθήσει. Πιστεύω ότι θα είχε αποτέλεσμα. Τα δικά μου εγχειρήματα είναι η μεταρρύθμιση των ΑΕΙ (GreekUniversityReform.org) και η αξιολόγηση βουλευτών (axiologisibouleytwn.wordpress.org). Κάνω έτσι το χρέος μου ως πολίτης. Ας κάνουν και άλλοι το ίδιο.

Advertisements