Αυτό δήλωσε πριν από λίγο καιρό ο συμπατριώτης μου νομάρχης Θεσσαλονίκης Παναγιώτης Ψωμιάδης για τον φίλο του κ. Πανάγο Αναγνωστόπουλο που ενεπλάκη στο σκάνδαλο των «κουμπάρων». Προς έκπληξη πολλών, ο κ. Ψωμιάδης όχι μόνο δεν υπέστη πλήγμα από την στενή σχέση του με έναν κατηγορούμενο για δωροδοκία, αλλά βελτίωσε τη δημοτικότητά του!

Δράττομαι της ευκαιρίας για να προβώ σε μιά άσκηση «εθνικής ψυχανάλυσης».

Τι σημαίνει αυτό το συμβάν για τις αξίες της ελληνικής κοινωνίας; Εδώ έχουμε τη σύγκρουση δύο αξιών. Από τη μιά έχουμε την φιλία: να είμαστε πιστοί και να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε και να συμπαρασταθούμε στους φίλους μας στις δύσκολες στιγμές τους. Υπάρχει επίσης και η αξία της συνέπειας. Από την άλλη έχουμε την αξία της εντιμότητας. Στην προκειμένη όμως περίπτωση μιλάμε για την εντιμότητα του φίλου, όχι την εντιμότητα του ίδιου του κ. Ψωμιάδη. Επομένως η θετική αντίδραση του κόσμου είναι κατανοητή. Και για μένα ο κ. Ψωμιάδης κέρδισε πόντους με αυτή τη δήλωση (αν και χάνει πολλούς περισσότερους με άλλες δηλώσεις …).

Η φιλία βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών φαινομένων αναξιοκρατίας στην ελληνική κοινωνία και ειδικά στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Όταν ένα τμήμα προσλαμβάνει τον «εσωτερικό» υποψήφιο αντί για έναν καλύτερο αλλά άγνωστο, το κάνει πάντα από ιδιοτέλεια ή μήπως υπάρχει και το συναισθηματικό κίνητρο της φιλίας; Όταν ένα τμήμα δίνει μονιμότητα σε ένα μέλος ΔΕΠ που δεν το αξίζει, πάλι η φιλία δεν είναι στη μέση; Όταν κανείς έχει να διαλέξει μεταξύ ενός προσφιλούς προσώπου και του απρόσωπου «φορολογούμενου πολίτη» τι θα διαλέξει; Στην πρώτη περίπτωση έχουμε τη σύγκρουση δύο αξιών: της φιλίας και της δικαιοσύνης. Στη δεύτερη τη σύγκρουση της φιλίας με την υποχρέωση υπεράσπισης του δημοσίου συμφέροντος.

Για μένα, η αξία της δικαιοσύνης πάντα υπερτερεί (είμαι περίεργος να δω τι λέει ο Αριστοτέλης για αυτό αλλά δεν έφτασα ακόμα εκεί). Όταν παίρνω να κάνω review ένα paper ή ένα grant, καταθέτω την αντικειμενική, αμερόληπτη γνώμη μου. Δεν με ενδιαφέρει αν πρόκειται για γνωστό ή άγνωστο, φίλο ή εχθρό (ευτυχώς οι κριτές είναι ανώνυμοι). Αν ένας Έλληνας φίλος μου έκανε αίτηση στο τμήμα μου, δεν θα έδειχνα την παραμικρή μεροληπτικότητα. Είμαι κακός φίλος ή κακός πατριώτης;

Η φιλία είναι μιά σπουδαία αξία. Η βοήθεια στους φίλους είναι επαινετέα. Αρκεί μόνο να μην αποβαίνει σε βάρος κάποιου τρίτου, οποιουδήποτε τρίτου. Αυτό το λεπτό σημείο φαίνεται να διαφεύγει της προσοχής σημαντικού μέρους της ελληνικής κοινωνίας.

Advertisements