Αρχές του 2002 η Καθημερινή δημοσίευσε σειρά άρθρων για τα πανεπιστήμια. Μπορείτε να τα δείτε:

εδώ

Ένα από τα καλύτερα άρθρα ήταν αυτό του Κλεάνθη Νικολαΐδη, ενός εξαιρετικού φυσικοχημικού (Nicolaides CA 285-34). Το πρωτοείδα στην ιστοσελίδα της ΚΠΑΔ και ανέτρεξα μετά στην Καθημερινή. Γράφει λοιπόν:

H ουσία για την επιθυμητή απόδοση των AEI ευρίσκεται, σχεδόν εξ ορισμού, στα ζητήματα της αξιοκρατίας και της διεθνούς επιστημονικής διάκρισης με οικονομία και παραγωγικότητα, θέματα που δεν σχολιάσθηκαν επαρκώς από τους πρυτάνεις. Συγκεκριμένα, το δίκτυο διοίκησης των AEI (ατομικά και συλλογικά όργανα διοίκησης), είναι κλειστό στον εξωτερικό ουσιαστικό έλεγχο, εκλεγόμενο από τους υποστηρικτές και από τις κομματικές παρατάξεις, όπως προβλέπουν ο νόμος 1268/1982 και οι έκτοτε προς το χειρότερο τροποποιήσεις του. Ως εκ τούτου, η συνισταμένη των αποτελεσμάτων ως προς την ορθοκρισία και την αξιοκρατία είναι αρνητική. Oι πρυτανικές Aρχές δεν λογοδοτούν ιεραρχικά σε κάποιο εξωτερικό του συστήματος όργανο, για τα επιστημονικά επιτεύγματα ή για το επιστημονικό επίπεδο των μελών ΔEΠ του πανεπιστημίου τους, ή για την εν γένει παραγωγή και μετάδοση νέας και σημαντικής γνώσης με γνώμονα το κόστος και το επιστημονικό – εκπαιδευτικό αποτέλεσμα. Aντίθετα, με τις όποιες εξαιρέσεις να επιβεβαιώνουν τον κανόνα, με επίφαση τις αρχές της πολιτικής δημοκρατίας και της ακαδημαϊκής αυτοτέλειας (και ενίοτε και του πανεπιστημιακού ασύλου), η διοίκηση των AEI σε κάθε επίπεδο είναι υπόλογος με κριτήρια εσωτερικής πελατείας και άλλων σχέσεων εξάρτησης. H κύρια επιδίωξη τέτοιου δικτύου διοίκησης, ανεξαρτήτως μεμονωμένων αποχών, είναι η κατοχή της εξουσίας και η κατανομή της στις παρέες των «ημετέρων». (Yπάρχουν δε και τα πολλά δισεκατομμύρια που έρχονται τα τελευταία χρόνια για διάφορους σκοπούς, με φαιδρά παραδείγματα κατανομής και ακαδημαϊκού νεοπλουτισμού…). Σε τέτοιο περιβάλλον, ουσιώδης ανανέωση και ωφέλιμη επιστημονική πολιτική αποκλείεται, παρά τις όποιες φιλότιμες ατομικές προσπάθειες κάποιων μελών ΔEΠ, διοικούντων ή μη.

Mε τα πράγματα ως έχουν, (έστω και με τις υπάρχουσες εξαιρέσεις πυρήνων ευπρέπειας και αξίας ανά την επικράτεια), με τις εκλογές και προαγωγές καθηγητών να έχουν από ετών πλέον μετατραπεί, σε μεγάλο ποσοστό πανεπιστημιακών τμημάτων, σε τυπική διαδικασία, η οποία και πολυέξοδη και χρονοβόρα και, πολλές φορές, ψυχοφθόρα έχει υπάρξει, με τους νέους και άξιους Eλληνες επιστήμονες στην Eλλάδα και στο εξωτερικό να έχουν ουσιαστικά αποκλεισθεί από κάθε προοπτική ενσωμάτωσης στο ερευνητικό και τεχνολογικό δυναμικό της χώρας (χρειάζεται οπωσδήποτε μια ρύθμιση για εθελουσία έξοδο), με τα TEI να έχουν γίνει AEI με τις αντίστοιχες μαζικές εντάξεις σε καθηγητικές βαθμίδες, (το έργο έχει ξαναπαιχθεί, και στα AEI και στα ερευνητικά κέντρα!), η προοπτική για ποιοτική διάκριση της Eλληνικής Aνώτατης Eκπαίδευσης και της συνδεδεμένης με αυτή επιστημονικής έρευνας και αυτοδύναμης οικονομικής ανάπτυξης είναι ανύπαρκτη. Bεβαίως, ακόμη και τώρα υπάρχουν κατάλληλες λύσεις για να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για μια καινούργια και διεθνώς ανταγωνιστική πορεία. Tο ζητούμενο είναι να υπάρξουν οι κατάλληλοι θεσμοί και οι κατάλληλοι άνθρωποι.

Ο κ. Νικολαΐδης βάζει πραγματικά το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων.

Στα άρθρα των πρυτάνεων βρίσκει κανείς μερική αναγνώριση των προβλημάτων αλλά και τη συνήθη αποποίηση ευθύνης. Στο άρθρο του κ. Μπαμπινιώτη με τίτλο, τι άλλο, «μην πυροβολείτε τους πρυτάνεις», διαβάζουμε:

H επίθεση εναντίον των πρυτάνεων είναι επίθεση εναντίον του συνταγματικά κατοχυρωμένου δημόσιου χαρακτήρα των πανεπιστημίων, γιατί μόνο σε ιδιωτικά πανεπιστήμια ο πρόεδρος, που διορίζεται με κύριο προσόν την ικανότητα αναζήτησης οικονομικών πόρων για τη λειτουργία του πανεπιστημίου, έχει την εξουσία να λύνει οποιοδήποτε πρόβλημα. Aυτή όμως η υπερεξουσία δεν είναι και δεν πρέπει να είναι συμβατή με ένα δημόσιο πανεπιστήμιο.

Όποιος γνωρίζει έστω και στοιχειωδώς τον τρόπο λειτουργίας των αμερικανικών ΔΗΜΟΣΙΩΝ πανεπιστημίων, καταλαβαίνει ότι το παραπάνω είναι απόλυτα αναληθές. Ο κ. Μπαμπινιώτης είτε είναι ανίδεος είτε ψεύδεται.

Τα προβλήματα των ελληνικών πανεπιστημίων είναι γνωστά, και έχουν καταγγελθεί δημόσια, εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια (θυμηθείτε το mea culpa των Κλάδη-Πανούση το 1989). Όμως δε λύνονται. Συζητούσα τις προάλλες με έναν συνάδελφο φυσικό. Μου λέει ότι οι άξιοι συνάδελφοι στην Ελλάδα έχουν παραιτηθεί από οποιαδήποτε προσπάθεια να «αλλάξουν το σύστημα», να διορθώσουν δηλαδή τα μεγάλα προβλήματα, όπως η αναξιοκρατία στις εκλογές. Εσύ θέλεις, μου λέει, phase transition, και τα phase transitions είναι πολύ δύσκολα. Πολύ εύστοχη παρομοίωση. Δεν αρκεί μιά φωνή βοώντος εν τη ερήμω, όπως του κ. Νικολαΐδη. Χρειάζεται επίμονη και επίπονη προσπάθεια, και επί μακρό διάστημα. Κάτι μου λέει ότι εδώ θα είμαστε σε δύο χρόνια και θα συζητάμε …

Κλείνω με ένα απόσπασμα από επιστολή γονέα που μου άρεσε πολύ:

H αντίσταση στη βία μιας ένοπλης εξουσίας είναι τολμηρό και ηρωικό, αλλά η αντίσταση στον εξευτελισμό μιας ισοπεδωτικής καθημερινότητας σε καιρό ευμάρειας και γενικού εφησυχασμού θέλει μεγαλύτερη αντοχή και κουράγιο.

Υποκλίνομαι ….

Advertisements