Αναδημοσίευση από το σημερινό Βήμα με άδεια του συγγραφέα.

Του Λουκά Βλάχου
Αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ

Οι προσθήκες στον νόμο πλαίσιο του Υπουργείου και οι προτάσεις που έχουν μέχρι σήμερα κατατεθεί από τους πρυτάνεις και ομάδες ακαδημαϊκών ή τα κόμματα βασίζονται όλα σε μια «κρυφή» παράμετρο την οποία θεωρούν ως δεδομένη. Στην πρόσφατη ανακοίνωση της ομάδας πρωτοβουλίας πανεπιστημιακών (ή της ομάδας των 1000 όπως την αποκαλούν τα ΜΜΕ) γίνεται μια σοβαρή επισήμανση: «Η μεταρρύθμιση εξαρτάται πρωτίστως από τη βούληση της πανεπιστημιακής κοινότητας να επιβάλει τολμηρές αλλαγές στη νοοτροπία και στις πρακτικές που διέπουν την ακαδημαϊκή ζωή.» Είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με αυτή την επισήμανση, αλλά και εύλογο να αναρωτηθεί κάποιος αν υπάρχει αυτή η βούληση στην συντριπτική μερίδα της πανεπιστημιακής κοινότητας.

Υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι οι πρακτικές μέχρι σήμερα της πανεπιστημιακής κοινότητας χαρακτηρίζονται από τέτοιες πρωτοβουλίες και απλά τους έλειπε ο νόμος πλαίσιο για να ξεπεταχτούν και να ανθίσουν; Ποιος νόμος, για παράδειγμα, απαγόρευε την δημιουργία ιστοσελίδας για το κάθε μάθημα και διάθεση από εκεί των σημειώσεων του μαθήματος δωρεάν στους φοιτητές; Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αγόρασε ειδικό πρόγραμμα με χρήματα από το ΕΠΕΑΚ και διαθέτει προσωπικό για την υποστήριξη του. Αξίζει να επισημάνουμε ότι πολύ μικρό ποσοστό (10%) μελών ΔΕΠ χρησιμοποιεί το σύστημα αυτό. Μπορώ να αναφέρω δεκάδες παρόμοια παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι δυστυχώς το ανθρώπινο δυναμικό στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας σήμερα (με μερικές εξαιρέσεις ) δεν έχει καμία βούληση για αλλαγές (πόσο μάλλον τολμηρές).

Η ερώτηση μου λοιπόν είναι η εξής: Αν ένα σεβαστό ποσοστό των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας δεν επιθυμεί καμία αλλαγή στην καθημερινή του πρακτική, καταστρατηγεί τους νόμους και αδιαφορεί για κάθε είδους νεωτερισμό, τί ελπίζουμε να πετύχει ο νόμος πλαίσιο; Πώς θα «τιμωρεί» η πανεπιστημιακή κοινότητα τον καθηγητή που συνεχώς απουσιάζει από τα μαθήματα και το γραφείο του και στέλνει τους συνεργάτες του να διδάξουν τα μαθήματα του; Ή τον καθηγητή που αντέγραψε τις σημειώσεις του μαθήματος και πληρώνεται από το κράτος «συγγραφικά» δικαιώματα; Ή τον φοιτητή που αντιγραφεί στις εξετάσεις ή λερώνει τις φρεσκοβαμμένες αίθουσες με αφίσες για εκδρομές και πάρτη; Ή τον φοιτητή που βάζει λουκέτα στις πόρτες των σχολών, ή καταστρέφει τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές; Δεν υπάρχουν δυστυχώς μηχανισμοί επιβολής της ακαδημαϊκής δεοντολογίας στα πανεπιστήμια, απλά ευχόμαστε ότι η πνευματική καλλιέργεια δημιουργεί μια ανωτερότητα στους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών και αυτόματα θα λειτουργήσουν όλα σωστά. Όμορφα ακούγονται όλα αυτά και είναι ενδιαφέροντα θέματα για φιλολογικές συζητήσεις, αλλά όχι ικανά σενάρια για να διοικήσεις ένα πανεπιστήμιο με 2.500 καθηγητές, 5.000 διοικητικούς υπαλλήλους και 40.000 φοιτητές…

Καταλήγουμε λοιπόν στο δίλλημα τί προηγείται, να κάνουμε πρώτα το νόμο και να αλλάξει η νοοτροπία κάποτε στη πορεία…. ή θα πρέπει να προηγηθεί η αλλαγή της ακαδημαϊκής νοοτροπίας και της βούλησης για ριζικές αλλαγές:. Η άποψη μου είναι ότι μας πήρε είκοσι πέντε χρόνια να προσαρμόσουμε το Νόμο Πλαίσιο 1268/82 στη νοοτροπία μας και σήμερα δεν μας αρέσει ο νόμος αλλά δεν θέλουμε ούτε να τον αλλάξουμε. Παρόλο που συζητάμε εδώ και ένα χρόνο τις τροποποιήσεις στο νόμο πλαίσιο και δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι το πραγματικό ζητούμενο είναι η αλλαγή της ακαδημαϊκής νοοτροπίας. Πόσα χρόνια θα χρειαστούμε για να αλλάξουμε την νοοτροπία; Δεν τολμώ ούτε να το σκεφτώ.

Advertisements