Είχα δηλώσει πριν από δύο μήνες ότι δεν θα ξανασχοληθώ με το άσυλο αλλά άλλαξα γνώμη χάρη στον κ. Πάγκαλο. Θυμίζω ότι οι λύσεις που προτείνονται είναι οι εξής:

Α. Να μην αλλάξει ο νόμος αλλά απλώς να εφαρμοστεί, δηλαδή, όταν συμβαίνουν κακουργήματα να επεμβαίνει αυτοβούλως η αστυνομία (ΠΑΣΟΚ, Σταθόπουλος, κ.ά.). Σημειωτέον ότι κάποιοι αντιδρούν στην παρέμβαση της αστυνομίας ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις. Φαίνεται πως δεν υπάρχει η πολιτική βούληση να δοθεί η εντολή στην αστυνομία να εφαρμόσει το νόμο. Πολλοί πρυτάνεις θεωρούν ότι πρέπει η ίδια η πανεπιστημιακή κοινότητα να αναλάβει την περιφρούρηση των πανεπιστημίων (το πόσο απέδωσε αυτό τα προηγούμενα 25 χρόνια το γνωρίζουμε όλοι).

Β. Η λύση που προτείνει η κυβέρνηση: να περιέλθει η αρμοδιότητα για άρση του ασύλου στο πρυτανικό συμβούλιο. Αυτή είναι ασφαλώς μιά κίνηση στη σωστή κατεύθυνση, αφού η «επιτροπή ασύλου» που άστοχα προέβλεπε ο νόμος πλαίσιο του 1982 αποδείχτηκε δυσλειτουργική. Όμως η αλλαγή αυτή είναι ανεπαρκής, αφού πολλά προβλήματα τάξης των πανεπιστημίων δεν αντιμετωπίζονται ή αντιμετωπίζονται ελλιπώς με τον τρόπο αυτό. Το κυριότερο πρόβλημα με την προτεινόμενη αλλαγή είναι ότι η συνεδρίαση του πρυτανικού συμβουλίου δεν είναι πάντα εφικτή και δεν ενδείκνυται για έκτακτα περιστατικά. Πολλές φορές απαιτείται άμεση επέμβαση.

Γ. Να γίνει μερική τουλάχιστον κατάργηση του ασύλου και να επιτρέπεται η είσοδος της αστυνομίας. Κάτι τέτοιο είπε ο κ. Πάγκαλος και έχουν υποστηρίξει πρόσφατα και άλλοι (π.χ. Α. Καρκαγιάννης και Χ. Τσούκας).

Δ. Να θεσπιστεί πανεπιστημιακή αστυνομία, δηλαδή ένστολοι αλλά άοπλοι φύλακες που να αναφέρονται στον πρύτανη (όπως πρότεινα εγώ και άλλοι πανεπιστημιακοί κυρίως από το εξωτερικό).

Παρακάτω απαριθμώ τα κυριότερα προβλήματα τάξης στα ελληνικά πανεπιστήμια και συζητώ πώς αυτά αντιμετωπίζονται ή δεν αντιμετωπίζονται από τις παραπάνω προτεινόμενες λύσεις.

1. Κουκουλοφόροι. Αυτό φυσικά είναι γενικότερο πρόβλημα που δεν σχετίζεται άμεσα με το πανεπιστήμιο. Η αστυνομία έχει πολλές ευκαιρίες να τους συλλάβει εκτός του πανεπιστημίου αλλά δεν το κάνει. Έχει διατυπωθεί και η άποψη ότι η αστυνομία χρησιμοποιεί το άσυλο ως άλλοθι για να μην κάνει τίποτα. Όπως και να έχει, πρέπει να υπάρξει μια λύση. Η Λύση Α μέχρι τώρα δεν ήταν αποτελεσματική. Η λύση Β ασφαλώς θα βοηθήσει, αρκεί η σύγκληση του πρυτανικού συμβουλίου να γίνεται αστραπιαία. Η λύση Γ αφαιρεί το άλλοθι της αστυνομίας για μη επέμβαση. Η λύση Δ και αυτή βοηθάει: θα μπορούσε η πανεπιστημιακή αστυνομία να λαμβάνει αμυντικά μέτρα, όπως π.χ. το κλείδωμα των πυλών του πανεπιστημίου. Όμως άοπλοι φύλακες δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν κουκουλοφόρους. Χρειάζεται η συνδρομή ειδικά εξοπλισμένων δυνάμεων (κοινώς ΜΑΤ).

2. Καταλήψεις. Οι καταλήψεις ως μέσο αγώνα είναι απαράδεκτες από κάθε άποψη, έστω κι αν γίνονται με αγαθές προθέσεις. Είναι αυταρχικές, αντιδημοκρατικές, παράνομες, και κυρίως υποβαθμίζουν το δημόσιο πανεπιστήμιο. Η Λύση Α δεν είναι λύση. Η λύση Β θα μπορούσε θεωρητικά να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό, θα μπορούσε δηλαδή η πλειοψηφία στο πρυτανικό συμβούλιο να καλέσει την αστυνομία για να λύσει τις καταλήψεις. Όμως κάτι τέτοιο είναι απίθανο αν δεν αλλάξει ριζικά ο τρόπος εκλογής του πρύτανη και των αντιπρυτάνεων. Δηλαδή, αν η ίδια «πάστα» άτολμων και ασπόνδυλων ανθρώπων, δέσμιων των φοιτητικών παρατάξεων, εξακολουθήσει να διοικεί τα πανεπιστήμια, η αστυνομία ποτέ δεν θα κληθεί να διαλύσει καταλήψεις. Η λύση Γ από μόνη της δεν είναι αποδεκτή. Δεν πρέπει η πολιτική αστυνομία να επεμβαίνει σε καταλήψεις χωρίς να κληθεί από τις αρχές του πανεπιστημίου. Η λύση Δ είναι η καλύτερη.

3. Κλοπές. Πριν από κάποιο διάστημα μιά ομάδα έκανε διάρρηξη στο Αριστοτέλειο και άρχισε να φορτώνει υπολογιστές σε φορτηγό. Κάποιοι φοιτητές που τους αντιλήφθηκαν προσπάθησαν να τους σταματήσουν με αποτέλεσμα να ακολουθήσει συμπλοκή και να τραυματιστεί σοβαρά ένας φοιτητής. Δηλαδή, οι φοιτητές εφάρμοσαν τη λύση Α και κόντεψαν να τους σκοτώσουν. Είναι αυτό επιθυμητό; Η λύση Β είναι ατελέσφορη γιατί δεν προλαβαίνει να γίνει σύγκληση του πρυτανικού συμβουλίου. Η λύση Γ θα μπορούσε να λειτουργήσει: οι φοιτητές θα έπαιρναν αμέσως τηλέφωνο την αστυνομία και αυτή θα επενέβαινε. Όμως προτιμώ τη λύση Δ. Η πρώτη κίνηση των φοιτητών θα ήταν να καλέσουν την πανεπιστημιακή αστυνομία, και αν αυτή το έκρινε απαραίτητο, θα καλούσε την πολιτική αστυνομία.

4. Βίαιες συμπεριφορές (μπουνίδι μεταξύ συνδικαλιστών φοιτητών, χτισίματα γραφείων, προπηλακισμοί καθηγητών, ρήψη τουρτών σε πρυτάνεις, κλείδωμα της συγκλήτου, κτλ). Τα απαράδεκτα αυτά φαινόμενα δεν αντιμετωπίζονται με τις λύσεις Α και Β. Η καλύτερη λύση είναι η Δ σε συνδυασμό με αυστηρές πειθαρχικές ποινές. Όταν πέφτει ξύλο μεταξύ φοιτητών θα πρέπει κάποιος να επεμβαίνει για να επιβάλλει την τάξη. Όταν προπηλακίζονται καθηγητές θα πρέπει να επεμβαίνει η πανεπιστημιακή αστυνομία και θα πρέπει να επιβάλλονται αυστηρές ποινές σε φοιτητές που επιδίδονται σε τέτοιες πράξεις. Και εδώ όμως υπάρχει το γενικότερο πρόβλημα ότι τα πανεπιστήμια ουσιαστικά διοικούνται από τις κομματικές φοιτητικές παρατάξεις που έχουν τόση δύναμη ώστε να αποτρέπουν τις κυρώσεις κατά φοιτητών. Χρειάζεται επομένως γενικότερη αλλαγή στον τρόπο διοίκησης και δραστική μείωση της δύναμης των φοιτητικών παρατάξεων.

5. Κοινά ποινικά αδικήματα (λαθρεμπόριο, εμπορεία ναρκωτικών, κτλ). Σε αυτά τα ζητήματα αναφέρθηκε ο Θ. Πάγκαλος. Κανένα από αυτά τα προβλήματα δεν αντιμετωπίζεται με τις λύσεις Α και Β. Η λύση Γ θα αντιμετώπιζε το πρόβλημα. Ίσως όμως είναι προτιμότερο οι περιπολίες να γίνονται από την πανεπιστημιακή αστυνομία, η οποία θα μπορούσε να καλέσει την πολιτική αστυνομία αν αντιλαμβάνονταν ότι κάποιο ποινικό αδίκημα λαμβάνει χώρα.

6. Η αισθητική ασχήμια (γραφίτι, αφίσσες, κτλ). Αυτό θεωρείται τόσο τριτεύων θέμα που κανένας δεν ασχολείται. Κι όμως, η όψη ενός ιδρύματος, η ποιότητα του περιβάλλοντος, επηρεάζει την προδιάθεση διδασκόντων και διδασκομένων. Τα ελληνικά πανεπιστήμια σήμερα παρουσιάζουν γενικά άθλια εικόνα. Ελλαδίτες καθηγητές μου έχουν πει ότι ντρέπονται να καλέσουν ξένους συναδέλφους τους. Μου έρχεται στο μυαλό η κατάσταση του μετρό της Νέας Υόρκης στη δεκαετία του 80 (αν δείτε ταινίες της εποχής εκείνης θα καταλάβετε). Το πρόβλημα εκείνο λύθηκε όχι με παρακάλια αλλά με αστυνόμευση:

«Graffiti was very prominent throughout the subway system by the mid-1980s and the city government took a hard line in response, though some saw it instead as a «social trend» and a sign of diversity. The Transit Police, and specifically a new unit called the Vandal Squad began to fine and arrest those painting graffiti. They also made a policy to remove any work of graffiti within 24 hours of its creation. By the end of the 1980s, the Transit Police had effectively solved the problem of graffiti in the subway system.»(πηγή)

Η καταπολέμηση της αφισσορύπανσης θα ήταν ακόμη μιά ευθύνη της πανεπιστημιακής αστυνομίας. Και πάλι όμως, αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί με αυστηρές πειθαρχικές ποινές, γιατί το να συλλαμβάνεις βανδάλους και να μην τους τιμωρείς είναι δώρον άδωρο.

Συμπέρασμα: είναι απαραίτητη η θέσπιση πανεπιστημιακής αστυνομίας που να υπάγεται στις αρχές του πανεπιστημίου. Καλό θα ήταν επίσης να αρθεί η απαγόρευση εισόδου της πολιτικής αστυνομίας σε πανεπιστημιακούς χώρους (δεν έχω υπ’ όψη μου καμία άλλη χώρα του κόσμου με παρόμοια απαγόρευση). Θα πρέπει όμως να υπάρχει η κατανόηση ότι η πανεπιστημιακή αστυνομία θα έχει πάντα προτεραιότητα στο χώρο του πανεπιστημίου. Μόνο όταν αυτή αδυνατεί ή δεν είναι αρμόδια (π.χ. για κοινές ποινικές πράξεις) θα μπορεί να καλέσει η ίδια την πολιτική αστυνομία. Η θέσπιση πανεπιστημιακής αστυνομίας ασφαλώς έχει κόστος, αλλά αυτό είναι μικρότερο από το υλικό και ψυχικό κόστος της ανομίας στα πανεπιστήμια. Παράλληλα όμως θα πρέπει να ισχυροποιηθεί η διοίκηση των πανεπιστημίων με ριζική αλλαγή του τρόπου εκλογής τους και να θεσπιστούν αυστηρές πειθαρχικές κυρώσεις για παραβατικές συμπεριφορές εκ μέρους των φοιτητών.

Αν η πολιτική ηγεσία δεν είναι πρόθυμη να λάβει τέτοια τολμηρά μέτρα, ας πάψει να μιλάει για ποιοτικά πανεπιστήμια. Φτάνει πιά η κοροϊδία.

Advertisements