Με αφορμή το τελευταίο ποστ του Μίμη Ανδρουλάκη:

Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένουμε σήμερα ίσα ποσοστά επιτυχίας όλων των κοινωνικών ομάδων στην πρόσβαση στο πανεπιστήμιο. Σε παλιότερες εποχές υπήρχαν μεγάλες μερίδες του λαού που ενώ είχαν τα διανοητικά προσόντα για πανεπιστήμιο, δεν τους δόθηκε η ευκαιρία. Πιό πρόσφατα όμως οι μερίδες αυτές έχουν περιοριστεί. Σε μιά κοινωνία σε ισορροπία, είναι λογικό να παρατηρείται σε κάποιο βαθμό αυτό που λέει η παροιμία «το μήλο θα πέσει κάτω από τη μηλιά». Όμως οι διάφορες στατιστικές που έχω δει για το ποσοστό επιτυχίας διαφόρων κοινωνικών ομάδων στο πανεπιστήμιο είναι πράγματι ανησυχητικές. Το ζήτημα πρέπει να μελετηθεί πιό επισταμένα.

Κάποιες πλευρές βλέποντας τις ανισότητες στην πρόσβαση πιέζουν για μέτρα όπως η κατάργηση της βάσης του 10. Διαφωνώ κάθετα σε αυτό. Η μείωση των ακαδημαϊκών στάνταρ δεν είναι τρόπος για να αμβλυνθούν οι κοινωνικές ανισότητες. Πρώτον, δεν ευνοούνται μόνον οι άποροι αλλά και οι τεμπέληδες μεσοαστοί. Δεύτερον, το χαμήλωμα του πήχυ στέλνει λάθος μηνύματα και οδηγεί σε ισοπέδωση και απαξίωση των πανεπιστημιακών τμημάτων που δέχονται χαμηλόβαθμους φοιτητές.

Το ερώτημα είναι: σε ποιό βαθμό η παρακολούθηση φροντιστηρίων και ιδιαίτερων καθορίζει την πρόσβαση στο πανεπιστήμιο. Προσωπικά, δεν πήγα φροντιστήριο. Αλλά όταν πήγαινα εγώ Λύκειο (1979-81), το δημόσιο σχολείο έκανε αξιοπρεπή δουλειά. Δεν είχαν καταργηθεί ακόμα οι επιθεωρητές (τεράστιο σφάλμα για το οποίο το ΠΑΣΟΚ νομίζω ακόμα δεν έχει ανανήψει!). Από ότι ακούω, σήμερα το δημόσιο σχολείο έχει χάσει την αξιοπιστία του σε τέτοιο βαθμό που οι μαθητές δίνουν περισσότερο βάρος στο φροντιστήριο παρά στο σχολείο.

Ποιά θα ήταν σωστά μέτρα για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων:

1) Αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου. Αυτό φυσικά απαιτεί πολλή μελέτη και ανάλυση. Υπάρχει ήδη ένα πόρισμα του ΕΣΥΠ για το θέμα αυτό, ενδιαφέρον αλλά κάπως φλύαρο. Τα μέτρα πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνουν: α) αυστηρή αξιολόγηση δασκάλων και καθηγητών, β) καθιέρωση δοκιμαστικής περιόδου πριν την απονομή μονιμότητας στους εκπαιδευτικούς. Καλό το ΑΣΕΠ αλλά δεν μπορεί να μετρήσει τη μεταδοτικότητα ή την ευσυνειδησία ενός δασκάλου. γ) τερματισμό κάθε είδους καταλήψεων και βανδαλισμών. Αυστηρά πειθαρχικά και ποινικά μέτρα σε οποιονδήποτε αποπειράται να βάλει «λουκέτο» σε δημόσιο σχολείο (αν είναι δυνατόν!). Για σκεφτείτε το, ποιός χάνει περισσότερο από τις καταλήψεις του δημόσιου σχολείου, ο πλούσιος που δεν το χρειάζεται γιατί πάει φροντιστήριο, ή ο φτωχός που δεν έχει άλλη διέξοδο; Και να σκεφτεί κανείς ότι αυτοί που πρωτοενθαρρύνουν τις καταλήψεις αυτοαποκαλούνται «αριστεροί». Αίσχος! δ) να απαγορευτεί σε εκπαιδευτικούς να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα σε μαθητές τους (αν είναι δυνατόν!) με αυστηρές ποινές σε περίπτωση παραβίασης. Και πολλά άλλα φυσικά, όπως βελτίωση υποδομών κτλ. Ένας χρήσιμος εμπειρικός κανόνας: κάντε το αντίθετο από αυτό που προτείνει η ΟΛΜΕ. Έχουν σχεδόν πάντα άδικο.

2) Διοχέτευση ικανών διδασκόντων σε υποβαθμισμένες περιοχές. Αυτό απαιτεί φυσικά αξιολόγηση ώστε να έχουμε τρόπο να γνωρίζουμε ποιοί είναι οι ικανοί διδάσκοντες. Θα ήταν επίσης καλό να υπάρχει και μισθολογική προσαύξηση για αυτούς.

3) Ένα σύστημα εισαγωγής στο πανεπιστήμιο που να μειώνει την εξάρτηση από το φροντιστήριο. Χαίρω πολύ θα μου πείτε, αλλά πώς θα γίνει αυτό; Πάντως όχι με την ιδέα που «φοριέται» τελευταία, την «αποδέσμευση του Λυκείου από την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο» (άλλη μιά λαμπρή ιδέα των φωστήρων που διοικούν τα ελληνικά πανεπιστήμια και που φαίνεται πρόθυμη να υιοθετήσει η κυβέρνηση την επόμενη τετραετία). Αποδέσμευση του Λυκείου σημαίνει ότι η απόδοση στο Λύκειο δεν θα μετράει καθόλου. Το μόνο που θα μετράει θα είναι οι εισαγωγικές εξετάσεις που θα λαμβάνουν χώρα μετά το Λύκειο. Δεν θέλει πολλή φαντασία για να καταλάβει κανείς ότι αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω υποβάθμιση του Λυκείου και αναβάθμιση των φροντιστηρίων, τα οποία θα διδάσκουν μόνο αυτό που μετράει, δηλαδή πώς να περάσει κανείς στις εισαγωγικές εξετάσεις. Μήπως αυτό θέλουν οι ιθύνοντες και τα δάκρυα που χύνουν είναι κροκοδείλια;

Για να αναβαθμιστεί το Λύκειο θα πρέπει να δοθεί περισσότερη βαρύτητα στους βαθμούς που παίρνουν εκεί οι μαθητές. Εδώ βέβαια μπαίνει το πρόβλημα του grade inflation (η πίεση στους καθηγητές να δίνουν υψηλούς βαθμούς). Υπάρχουν όμως τρόποι να αντιμετωπιστεί αυτό. Π.χ., να χρησιμοποιείται όχι μόνο ο απόλυτος βαθμός αλλά και ο σχετικός βαθμός στην τάξη (το ranking) ή να γίνεται κάποια προσαρμογή (normalization) με βάση τα αποτελέσματα στις πανελλήνιες εξετάσεις.

Οι πανελλήνιες εξετάσεις θα πρέπει να είναι περισσότερο εξετάσεις δεξιοτήτων παρά γνώσεων (για να αποφεύγεται η παπαγαλία). Ένα κάπως ακραίο παράδειγμα είναι το αμερικανικό SAT, που εξετάζει κυρίως γλώσσα και μαθηματικά. Για το SAT από ότι ξέρω σπάνια κάνει κανείς φροντιστήριο πέρα από 2-3 μήνες. Και να πας περισσότερο δεν βοηθάει. Ίσως χρειαζόμαστε κάτι μεταξύ των σημερινών πανελληνίων και του SAT. Αλλά δεν βλέπω γιατί πρέπει να εξετάζονται 5-6 μαθήματα. 2-3 είναι μάλλον αρκετά. Αυτά, μαζί με τους βαθμούς του Λυκείου θα ήταν επαρκή στοιχεία για να αποφασίσουν τα πανεπιστήμια (αυτά μόνα τους) ποιούς θα κάνουν δεκτούς.

Τέλος, πρέπει να χαλαρώσει κάπως η είσοδος στο πανεπιστήμιο και να γίνει πολύ πιό αυστηρή η πρόοδος μέσα στο πανεπιστήμιο (δηλαδή διαδοχικές αποτυχίες σε αρκετά μαθήματα θα σημαίνει μόνιμη αποβολή). Η πρόταση για είσοδο όλων και ξεκαθάρισμα μέσα στο πανεπιστήμιο είναι πολύ ακραία και καθόλου πρακτική. Σε αυτό το σημείο ο τρόπος εισαγωγής συνδέεται με τους όρους λειτουργίας των πανεπιστημίων και πρέπει να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα.

4) Να αξιολογηθεί το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Τι προϋπολογισμό έχει, πόσοι απασχολούνται, τι προσόντα έχουν, με τι κριτήρια προσλαμβάνονται, τι έργο παράγουν. Μήπως έχει γίνει και αυτό τόπος βολέματος ημετέρων; Πώς μπορεί η Παιδεία να νοσεί και κανείς να μη ζητά το λόγο από το ΠΙ;

Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά. Θέλει πολλή δουλειά. Πιό συστηματικές στατιστικές μελέτες, επί τόπου επισκέψεις σε σχολεία του κέντρου και της περιφέρειας, συζητήσεις με εκπαιδευτικούς και φροντιστές, κτλ. Δηλαδή, ένας πραγματικός εθνικός διάλογος για την Παιδεία, όχι αυτή η κοροϊδία που υπάρχει τώρα.

Advertisements