Τα παρακάτω ερωτήματα τα έθεσε ο Γεράσιμος Αρσένης σε ένα πολύ εποικοδομητικό άρθρο του στην Ελευθεροτυπία και αφορούν τους όρους λειτουργίας των ιδιωτικών πανεπιστημίων όταν (και αν) αυτά επιτραπούν από το Σύνταγμα. Θα επιχειρήσω να δώσω κάποιες δοκιμαστικές απαντήσεις έτσι για να ξεκινήσει ο διάλογος.

i) Οι σχέσεις δημόσιων-ιδιωτικών πανεπιστημίων θα είναι ανταγωνιστικές ή «συνεργατικές»; Θα επιτρέπονται συνεργασίες μεταξύ τους σε θέματα έρευνας ή εκπαίδευσης;

Δε βλέπω γιατί να απαγορεύεται η συνεργασία.

ii) Θα εξακολουθήσουν τα κρατικά πανεπιστήμια να είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου; Ποιες θα είναι οι συνέπειες της τυχόν αλλαγής του νομικού καθεστώτος τους;

Ακόμα δεν έχω δει κάποια λεπτομερή παράθεση πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων από γνώστες του αντικειμένου (νομικούς). Έχω την εντύπωση ότι το ΝΠΙΔ είναι πιό ευέλικτο και γενικά προτιμότερο. Οι καθηγητές θα είναι υπάλληλοι του πανεπιστημίου, όχι του δημοσίου. Οι μισθοί θα προέρχονται από τον προϋπολογισμό του πανεπιστημίου, όχι από το Λογιστήριο του Κράτους. Δεν θα υπόκεινται στο δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα. Δεν θα χρειάζεται έγκριση 3-4 υπουργείων για το διορισμό ενός μέλους ΔΕΠ. ΚΤΛ. Ο κ. Αλιβιζάτος προτείνει καθεστώς ειδικού τύπου αλλά δεν έχει εξηγήσει γιατί το ΝΠΙΔ δεν είναι αποδεκτό.

iii) Ποιοι θα είναι οι όροι και οι προϋποθέσεις για την έγκριση και τη λειτουργία ιδιωτικού πανεπιστημίου;

Απελεύθερωση δε σημαίνει ότι το κάθε κέντρο κατάρτισης θα κρεμάσει απ΄έξω μιά ταμπέλα και θα γίνεται αυτομάτως πανεπιστήμιο. Θα πρέπει να υπάρχουν κατηγορίες τριτοβάθμιας (ή μετα-δευτεροβάθμιας αν θέλετε) εκπαίδευσης: πανεπιστήμιο, πανεπιστημιακή σχολή, κολέγιο (μη-κερδοσκοπικό), κολέγιο (κερδοσκοπικό), ΙΕΚ-ΚΕΣ, κτλ. Θα υπάρχουν και συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να ενταχθεί ένα ίδρυμα σε μιά κατηγορία. Π.χ., για να χαρακτηριστεί ένα ίδρυμα πανεπιστήμιο θα πρέπει: να είναι μη-κερδοσκοπικό, να έχουν όλοι οι διδάσκοντες διδακτορικό, να γίνεται έρευνα, να υπάρχει ακαδημαϊκή ελευθερία, να υπάρχει ευρύτητα (τουλάχιστον Χ τμήματα), κτλ. (Παρεμπιπτόντως, με τα παραπάνω κριτήρια, τα σημερινά ΤΕΙ δεν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πανεπιστήμια) Αν έχει όλα τα παραπάνω χωρίς την ευρύτητα, χαρακτηρίζεται Σχολή. Αν δε γίνεται έρευνα, αλλά υπάρχει ακαδημαϊκή ελευθερία και είναι τετράχρονο, χαρακτηρίζεται κολέγιο. Αν δεν υπάρχει ακαδημαϊκή ελευθερία και είναι δίχρονο, χαρακτηρίζεται ΙΕΚ ή ΚΕΣ. Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά. Θέλει μελέτη το πράγμα. Αλλά μόνο έτσι θα έμπενε τάξη στο άναρχο τοπίο που υπάρχει σήμερα, και όχι μόνο με τη νομιμοποίηση των μη-κρατικών, μη-κερδοσκοπικών που προτείνουν τα δύο μεγάλα κόμματα. Θα πρέπει να υπάρχουν και μέτρα προστασίας των σπουδαστών αυτών των ιδρυμάτων. Π.χ., πρέπει να υπάρχει επαρκής οικονομική επιφάνεια ώστε να μην κλείσει μετά από 1 χρόνο και αφήσει σύξυλους τους σπουδαστές του.

iv) Πώς θα ελέγχεται η ποιότητα των σπουδών, πώς θα εξασφαλίζεται η αξιοκρατική επιλογή και εξέλιξη καθηγητών και πώς θα πιστοποιούνται οι σπουδές; Θα υπάρξει Ανεξάρτητη Αρχή πιστοποίησης και αξιολόγησης;

Ήδη υπάρχει η ΑΔΙΠ (Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας) η οποία έχει επιφορτιστεί με το έργο της αξιολόγησης των δημοσίων πανεπιστημίων. Δεν είναι δύσκολο να επεκταθεί το έργο της και στην αξιολόγηση και πιστοποίηση των ιδιωτικών. Η πιστοποίηση που είναι δυαδική (ναι ή όχι) δεν αρκεί. Αξιολόγηση σημαίνει ότι θα παίρνει και βαθμό και έτσι θα μπορεί να συγκριθεί με άλλα της ίδιας κατηγορίας.

v) Θα δύνανται ιδιωτικά πανεπιστήμια να αντλούν κρατικούς ή κοινοτικούς πόρους για έρευνα και κατάρτιση; Θα επιδοτούνται σπουδές φοιτητών (π.χ. κρατικές υποτροφίες);

Ναι. Η χρηματοδότηση της έρευνας θα πρέπει να πηγαίνει σε συγκεκριμένο ερευνητή, μετά από αυστηρή διαδικασία κρίσης, ανεξάρτητα από που αυτός βρίσκεται. Φυσικά, είναι λογικό ένα ποσό να πηγαίνει στο ίδρυμα (overhead) για υποστήριξη της χρηματοδοτούμενης ερευνητικής δραστηριότητας. Το ίδιο και για υποτροφίες σε φοιτητές. Αν το κράτος θέλει να βοηθήσει έναν άριστο και άπορο φοιτητή, θα δώσει υποτροφία ΣΕ ΑΥΤΟΝ, και αυτός θα τη χρησιμοποιήσει όπου θέλει, σε δημόσιο ή σε ιδιωτικό. Καμία κρατική χρηματοδότηση δεν θα πηγαίνει σε ιδιωτικά ιδρύματα αυτά καθ’ εαυτά.

Advertisements