Κατ’ αρχήν, και εκτός θέματος, θα ήθελα να χαιρετήσω την επιλογή του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στη θέση του τομεάρχη παιδείας του ΠΑΣΟΚ. Νομίζω ότι είναι εξαιρετική επιλογή, και όχι μόνο γιατί υποστηρίζει την αναθεώρηση του 16. Καλή επιτυχία!

Σήμερα δημοσιεύθηκαν δύο άρθρα για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, ένα στα Νέα από τους Δ. Τσάτσο και Κ. Τσουκαλά , και ένα στην Αυγή από τον Γ. Κουζέλη .

Γράφουν οι Τσάτσος και Τσουκαλάς:

«8. Θα θέλαμε να θέσουμε ένα ακόμη ερώτημα: Για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα ισχύσει ο κανόνας της «πλήρους αυτοδιοίκησης» ή η ισχύς του θα είναι περιορισμένη στα δημόσια πανεπιστήμια;
Α. Δεν χρειάζεται βέβαια να τονίσουμε το αυτονόητο και γνωστό, ότι ο κανόνας της «πλήρους αυτοδιοίκησης» που σε παλαιότερα Συντάγματα θεσπίζονταν χωρίς την έμφαση «πλήρως», αποτελεί κρίσιμη προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας, δηλαδή τόσο των διδασκόντων όσο και των διδασκομένων.
Β. Δυσκολευόμαστε να φανταστούμε ένα «πλήρως αυτοδιοικούμενο ιδιωτικό πανεπιστήμιο»! Ποιοι θα αυτοδιοικούνται έναντι τίνων; Προφανώς οι διδάσκοντες και οι διδασκόμενοι έναντι της ιδιοκτησίας. Υπάρχει όμως επιχειρηματίας που θα παραδώσει την τύχη της επιχείρησης ή ενός «θυγατρικού» της ιδρύματος στους υπαλλήλους και στους πελάτες;»

Και ο κ. Κουζέλης:

« Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι απλώς «τι θα έπρεπε να είναι τα πανεπιστήμια αν όχι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου;» αλλά και «πώς θα μπορούσε να εξασφαλιστεί η πλήρης αυτοδιοίκηση αν όχι υπ’ αυτό το νομικό καθεστώς;». Οι δύο διαστάσεις δεν μπορούν κατά τη γνώμη μου να αποσυνδεθούν. |Μόνο| ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου μπορεί το πανεπιστήμιο να διατηρήσει την ουσιαστική του αυτονομία, να παραμείνει δημοκρατικό στην οργάνωσή του και να διασφαλίσει την ακαδημαϊκή ελευθερία που αποτελεί τον όρο ύπαρξής του. …. Βλέπουμε για μια ακόμα φορά πως η μετάβαση από το δημόσιο στο ιδιωτικό πανεπιστήμιο συνοδεύεται κατ’ ανάγκη από την κατάλυση της αυτοτέλειάς του. Ή, για να είμαι ακριβέστερος, πως η δημιουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων δεν συνεπάγεται μόνο τον έλεγχο της ακαδημαϊκής ζωής αυτών των ιδρυμάτων από τους ιδιοκτήτες τους, αλλά προϋποθέτει ταυτοχρόνως ένα άκρως άκαμπτο και δεσμευτικό πλαίσιο του συνόλου της ακαδημαϊκής ζωής και τον πλήρη διοικητικό έλεγχο |και| των δημοσίων πανεπιστημίων»

Είναι απαραίτητο εδώ να αποσαφηνίσουμε τι εννούμε όταν λέμε «αυτοδιοίκηση» ή «αυτοτέλεια». Και αυτό θα πρέπει να προσεχτεί στη νέα διατύπωση του άρθρου 16.

Μία ερμηνεία είναι: «τα διοικητικά όργανα εκλέγονται από τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας», όπως συμβαίνει σήμερα. Ας την πούμε αυτοδιοίκηση-δημοκρατία. Όμως σήμερα τα όργανα αυτά δεν έχουν απεριόριστη εξουσία. Μεγάλη εξουσία διατηρεί το Υπουργείο Παιδείας. Και δεν θα μπορούσε να γίνει και αλλιώς, γιατί διαφορετικά μάλλον θα υπήρχε απόλυτη ασυδοσία. Προσωπικά είμαι εναντίον αυτού του είδους αυτοδιοίκησης, για λόγους που έχω εκθέσει αλλού (π.χ. στο «προσχέδιο για ριζικά νέο νόμο πλαίσιο» και σε ένα άρθρο που σύντομα, ελπίζω, θα εμφανιστεί στα Νέα).

Μιά άλλη ερμηνεία της «αυτοδιοίκησης» είναι: ένα διοικητικό σύστημα που δεν υπόκειται σε άμεσες πολιτικές, κομματικές, ή κρατικές παρεμβάσεις. Ας την πούμε αυτοδιοίκηση-ανεξαρτησία. Αυτήν την έννοια της αυτοδιοίκησης υποστηρίζω. Στην Αμερική, αυτοδιοίκηση-δημοκρατία δεν υπάρχει πουθενά, αλλά υπάρχει αυτοδιοίκηση-ανεξαρτησία.

Οι παραπάνω αρθρογράφοι φαίνεται να μιλούν για την αυτοδιοίκηση-δημοκρατία, την οποία θεωρούν ως προϋπόθεση για την ακαδημαϊκή ελευθερία. Διαφωνώ σε αυτό, και μάλιστα θα έλεγα ότι μερικές φορές η αυτοδιοίκηση-δημοκρατία υποσκάπτει την ακαδημαϊκή ελευθερία (όταν π.χ. οι πλειοψηφίες καταδυναστεύουν τις μειοψηφίες).

Θα επανέλθω για μια πιό λεπτομερειακή κριτική αυτών των άρθρων όταν έχω περισσότερο χρόνο.

Advertisements