Αυτό και το προηγούμενο άρθρο για τη συνεργασία ΜΙΤ-Πορτογαλίας καταδεικνύουν τη δραματική ανεπάρκεια οράματος των ελληνικών κυβερνήσεων σε θέματα παιδείας, έρευνας, και τεχνολογικής ανάπτυξης.

——–
Πηγή: Ενημερωτικό δελτίο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, Μάϊος 2006, σελ. 27

Το Ισραήλ είναι μια μικρή χώρα της Μέσης Ανατολής 7 εκ. κατοίκων, χωρίς φυσικούς πόρους, η οποία συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά μιας γρήγορα αναπτυσσόμενης οικονονομίας. Τα τελευταία δέκα χρόνια η χώρα έχει μετασχηματιστεί επιτυχώς από μια αγροτική οικονομία με ένα συλλογικό οικονομικό σύστημα σε μια τεχνολογικά προηγμένη οικονομία που αναπτύσσετα ραγδαία στη διεθνή φιλελεύθερη αγορά.

Από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ φθάνει το 6.5% ενώ το ίδιο διάστημα οι εξαγωγές αυξάνονται με ρυθμό της τάξης του 11.4% ετησίως κατά μέσον όρο – αναμφισβήτητα ένα από τα εντυπωσιακά επιτεύγματα της ισραηλινής οικονομίας. Το κατά κεφαλήν εισόδημα το 2003 έφθασε τα 16,312 δολλάρια (ή ευρώ;), πολύ κοντά στο επίπεδο των κορυφαίων βιομηχανικών χωρών. Ο πληθωρισμός το 2004 άγγιξε το 1.2%. Στην πράξη υπάρχει σταθερότητα τιμών, ενώ τα επιτόκια βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο τους στο 5.5%. Εξάλλου το ποσοστό της ανεργίας δεν ξεπερνά το 10%.

Αυτή η αλματώδης οικονομική ανάπτυξη είναι το αποτέλεσμα της στρατηγικής απόφασης της ισραηλινής κυβέρνησης να επενδύσει στο ανθρώπινο δυναμικό της και να οδηγήσει τον προσανατολισμό της ισραηλινής οικονομίας στην κατεύθυνση της υψηλής τεχνολογίας, με την εφαρμογή της στη γεωργία, στις βιολογικές επιστήμες, στις τηλεπικοινωνίες και στα χημικά προϊόντα.

Παράλληλα η ισραηλινή κυβέρνηση προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις που κινούνται προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας αποδοτικής και εξωστρεφούς οικονομίας, οι οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν την απελευθέρωση του εμπορίου και του συναλλάγματος, τη μείωση των κρατικών επιχορηγήσεων και του δημοσιονομικού ελλείμματος, της άρση των ελέγχων και την ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων, καθώς και την παροχή διαφόρων κινήτρων για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Το Ισραήλ έχει υπογράψει συμφωνίες για τη δημιουργία ζωνών ελευθέρου εμπορίου με πολλές χώρες και οργανισμούς όπως την ΕΕ, τις χώρες της ΕΖΕΣ, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Μεξικό, την Τουρκία, καθώς και με αρκετές βαλκανικές χώρες, όπως τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων άρχισε το 1986 και επιταχύνθηκε το 1997. Ως σήμερα 82 επιχειρήσεις του Δημοσίου έχουν περάσει σε ιδιώτες, ενώ το διάστημα 1986-2002 από τις ιδιωτικοποιήσεις συγκεντρώθηκαν 8.6 δισ δολλάρια. (Η Bezeq, η επιχείρηση κρατικών τηλεπικοινωνιών του Ισραήλ, ιδιωτικοποιήθηκε πρόσφατα.)

Η βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας αναπτύχθηκε ραγδαία από την αρχή της δεκαετίας του ’90. Το 1992 η υψηλή τεχνολογία και ο τομέας της έρευνας και ανάπτυξης επικεντρώνονταν κυρίως στα στρατιωτικά προγράμματα. Ωστόσο δεν υπήρχαν εταιρείες επενδυτικού κεφαλαίου (venture capital), οι εισαγωγές εταιρειών στο χρηματιστήριο ήταν περιορισμένες, δεν γίνονταν συγχωνεύσεις ή εξαγορές και υπήρχε έλλειψη διεθνούς συμμετοχής. Για το λόγο αυτό η κυβέρνηση αποφάσισε να δημιουργήσει εταιρείες επενδυτικού κεφαλαίου, στρατολογώντας παράλληλα ειδκούς να τις διαχειριστούν.

Η κυβέρνηση δημιούργησε την κρατική εταιρεία επενδυτικού κεφαλαίου Yozma χρηματοδοτώντας την με 100 εκατ. δολλάρια, τα οποία έπειτα διανεμήθηκαν σε 10 ιδιωτικές εταιρείες επενδυτικού κεφαλαίου για να τα διαχειριστούν. Οι οκτώ από αυτές, χρησιμοποιώντας τη χρηματοδότηση του κράτους, πέτυχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Μάλιστα η επιτυχία τους ήταν τόσο εντυπωσιακή ώστε προκάλεσε τη σύσταση ιδιωτικών ισραηλινών εταιρειών venture capital, ενώ οδήγησε κορυφαίες ξένες εταιρείες επενδυτικού κεφαλαίου να επενδύσουν σε νέες ισραηλινές εταιρείες «start up» υψηλής τεχνολογίας.

Σήμερα, ύστερα από δεκατρια χρόνια, υπάρχουν 60 εταιρείες venture capital στο Ισραήλ, οι οποίες έχουν συγκεντρώσει 10 δισ. δολάρια. Επιπλέον στη χώρα έχουν εισρεύσει 21 δισ. δολάρια από άμεσες ξένες επενδύσεις. Το 2002 το Ισραήλ ήταν η κορυφαία χώρα στην προσέλκυση επενδυτικού κεφαλαίου καθώς οι επενδύσεις σε ισραηλινές εταιρείες «start up», τόσο από ισραηλινές όσο και από ευρωπαϊκές εταιρείες venture capital, έφθασαν τα 850 εκατ. ευρώ.

Το Ισραήλ βρίσκεται στην τρίτη θέση σε ότι αφορά τον αριθμό (70) των εισηγμένων στην αγορά Nasdaq εταιρειών του, ύστερα από τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Οι επενδύσεις στα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας έχουν τριπλασιαστεί. Το ύψος των ξένων επενδύσεων έφθασε το 2002 στα 15.7 δισ. δολάρια, με το μεγαλύτερο μέρος τους να επικεντρώνεται σε τομείς υψηλής τεχνολογίας. Πολλές μεγάλες πολυεθνικές όπως η Cisco, η Motorola, η IBM, και η Intel έχουν θυγατρικές καθώς και 50 κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στο Ισραήλ.

Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα οφείλονται και στο γεγονός ότι το Ισραήλ επενδύει το 4.7% του ΑΕΠ του στην έρευνα και ανάπτυξη. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε όλον τον κόσμο, ενώ κατέχει τη δεύτερη θέση διεθνώς σε ότι αφορά τις επενδύσεις στον τομέα της εκπαίδευσης.

Το Ισραήλ έχει αναπτύξει ένα σύστημα τεχνολογικών θερμοκοιτίδων που υποστηρίζονται από την κυβέρνηση και επιτρέπουν σε ρηξικέλευθες ιδέες στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας να αναπτυχθούν σε πλήρως λειτουργικές επιχειρήσεις στην αγορά. Είκοσι τρεις θερμοκοιτίδες έχουν υποστηρίξει 800 προγράμματα, από τα οποία το 52% συνεχίζει να λειτουργεί είτε μέσω ιδιωτικών επενδύσεων είτε αυτόνομα. Διακόσια προγράμματα είναι αυτή την περίοδο σε λειτουργία, ενώ την τελευταία δεκαετία 735 προγράμματα έχουν περάσει επιτυχώς από το στάδιο των θερμοκοιτίδων στο στάδιο των ενεργών επιχειρήσεων στην αγορά.

Η κύρια πρόκληση για την ισραηλινή οικονομία στο μέλλον είναι να ανοιχτεί σε νέες αγορές. Αυτή τη στιγμή γίνεται προσπάθεια για διείσδυση στις αναδυόμενες αγορές της Ασίας, με έμφαση στην Ινδία και στην Κίνα. Εξάλλου η επέκταση στην αγορά της Μέσης Ανατολής παραμένει ένας στρατηγικός στόχος, ο οποίος θα προωθήσει την ειρήνη στην περιοχή. Ωστόσο εμποδίζεται ακόμη από την πολιτική κατάσταση, αν και υπάρχουν θετικές εξελίξεις. Ο τρέχων στόχος της κυβέρνησης του Ισραήλ είναι ο ρυθμός ανάπτυξης να ξεπεράσει το 5%.

Advertisements